ကဗ်ာကို ဘာသာျပန္တဲ့ကိစၥ

   
    ကဗ်ာကို ဘာသာျပန္ဖို႔
    ကဗ်ာေနာက္က ကဗ်ာ
    The Poem behind the poem ကို
    သိဖို႔လိုလိမ့္မယ္

(အမွာ။ အလ်င္က မဂၢဇင္းတခ်ဳိ႕မွာ ကဗ်ာကိုဘာသာျပန္တဲ့ကိစၥဆိုၿပီး ေရးခဲ့ဖူးပါတယ္။
အေၾကာင္းအရာက မ်ဳိးတူစုတစ္ခုတည္းေအာက္မွာျဖစ္ေနလို႔ ဒီနာမည္ပဲ ထပ္ေပးလိုက္ရပါတယ္။)
ကဗ်ာကိုဘာသာျပန္တဲ့အလုပ္ကို စနစ္တက် ဦးေဆာင္ဦးရြက္ျပဳလုပ္ေနတဲ့ ပညာရွင္ေတြရွိပါတယ္။
ဒီပညာရွင္ေတြရဲ႕ အယူအဆကို အထိုက္အေလ်ာက္ထည့္ၿပီး စဥ္းစားၾကည့္ၾကေစခ်င္ပါတယ္။
ဒီလို စဥ္းစားၾကည့္ဖို႔လိုရတာက ကဗ်ာကိုဘာသာျပန္တာပဲ ဘာခက္တာမွတ္လို႔၊ အဘိဓာန္တစ္အုပ္နဲ႔
အပ်င္းေျပဘာသာျပန္လို႔ျဖစ္တယ္လို႔ ထင္ထားတဲ့လူေတြ ယံုမွတ္မွားသေလာက္ မလြယ္ဘူးဆိုတာကေလး
ေပၚလြင္ေစခ်င္လို႔ပါ။ ရန္ကုန္ေရာက္တုန္းက လူငယ္ကဗ်ာေရးသမားတစ္ေယာက္က ေျပာျပတယ္။
အဂၤလိပ္စာသင္သူတစ္ေယာက္က အဂၤလိပ္ကဗ်ာေတြကို စာလံုးတစ္လံုးခ်င္းအနက္ေဖာ္, ျပန္စီ၊ Paraphrase လုပ္ၿပီး
အနက္ေဖာ္ရတယ္လို႔ ေရးဖူးသတဲ့။ ဘယ္သူေရးတယ္ဆိုတာကေတာ့ သူလည္း မမွတ္မိေတာ့လို႔ အေသအခ်ာ မသိလိုက္ရဘူး။
အဂၤလိပ္စာ ေရးတတ္ဖတ္တတ္ေအာင္ သင္တဲ့ေနရာမွာ Paraphrase ဟာ သိဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။
ဒါေပတဲ့ ကဗ်ာလို အေရးအသားတစ္ရပ္နဲ႔တည္ေဆာက္ထားတဲ့ စာေပပစၥည္းတစ္မ်ဳိးမ်ဳိးမွာ ကနဦး/အရင္းခံ ေရးသားထားပံုကို
ကိုယ္လိုသလိုျပန္တည္ေဆာက္ၿပီး အနက္ေဖာ္ခိုင္းတာကေတာ့ အႏၱရာယ္မ်ားရံုတင္မကဘူး ေစာ္ကားသလိုေတာင္ျဖစ္ေနမယ္။
ဒါေၾကာင့္လည္း စာေပအႏုပညာလက္ရာေတြအေပၚမွာ Paraphrasing is dangerous and sometimes quite offended လို႔ ဆိုၾကတာ။



ဘာန္းစတံုး Tony Barnstone ဆိုတဲ့ ပညာရွင္တစ္ေယာက္ရဲ႕အျမင္ကို အရင္တင္ျပခ်င္ပါတယ္။
ဘာန္းစတံုးဟာ တကၠသိုလ္ပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္ရံုတင္မကဘူး၊ တရုတ္ကဗ်ာအေတာ္မ်ားမ်ားကို ဘာသာျပန္ခဲ့ဖူးတဲ့ပုဂၢိဳလ္တစ္ေယာက္ပါ။
တရုတ္ကဗ်ာကို အဂၤလိပ္လိုဘာသာျပန္တာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ သူေပးတဲ့နမူနာဟာ အေတာ့္ကို သေဘာက်စရာေကာင္းပါတယ္။
သူက ခိုးလာတဲ့ကားတစ္စီးကို တစ္စစီျဖဳတ္ၿပီး ျပန္ဆင္တယ္။ အျပင္ဘက္ကို အေမရိကန္ေဆးသုတ္လိုက္တယ္။
အဂၤလိပ္လို အေရာင္တင္တယ္။ အင္ဂ်င္ကေတာ့ တရုတ္အင္ဂ်င္ပဲ။ ကားဘီးလိမ့္ေစတာကေတာ့ျဖင့္ တရုတ္အင္ဂ်င္ပဲလို႔ သူက နမူနာေပးတယ္။
ဆိုလိုတာကေတာ့ တရုတ္ရဲ႕ အရင္းခံသေဘာကေတာ့ ရွိေနရဦးမယ္ဆိုတာပဲ။ ဒီေတာ့ ဘာန္းစတံုးအလိုအရ ကဗ်ာကိုဘာသာျပန္ဖိ္ု႔
ကဗ်ာေနာက္က ကဗ်ာ The Poem behind the poem ကို သိဖို႔လိုလိမ့္မယ္လို႔ ဆိုရလိမ့္မယ္။ ဆိုလိုတာကေတာ့
အဲဒီကဗ်ာက ဘာကိုေပးသလဲ၊ ဘာကိုဆိုလိုသလဲ ဆိုတာပဲ။ ဒီေနရာမွာ “ဘာကိုေပးသလဲ” ဆိုတာက ျမန္မာကဗ်ာဆရာတခ်ဳိ႕
ေျပာေလ့ရွိတဲ့ မက္ေဆ့(ဂ်) Message ကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။ (တကယ္ေတာ့ မက္ေဆ့(ဂ်)ဆိုတာက အေရးအသားတစ္ခုထဲက
ပဓာနက်တဲ့အေၾကာင္း စိတ္ကူးသက္သက္ပဲ။ ျမန္မာကဗ်ာေရးတဲ့လူတခ်ဳိ႕က ဘာစိတ္ကူး ဘယ္လိုအနက္မ်ဳိးနဲ႔ မက္ေဆ့(ဂ်)ကိုသံုးရင္း
တက္ေထာင္ေမာင္းနင္းေျပာေနၾကမွန္းေတာ့ မသိဘူး။) အဂၤလိပ္လိုဆိုရရင္ေတာ့ ပညာရွင္ ရစ္ခ်ာဒ္ I.A. Richards ေျပာတဲ့ Four meanings ဆိုတဲ့ သေဘာပဲ။

ရစ္ခ်ာဒ္က ၁၉၂၉ ခုႏွစ္မွာ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀တဲ့ လက္ေတြ႕ေ၀ဖန္ေရး Practical Criticism လုိ႔ နာမည္ေပးထားတဲ့စာအုပ္မွာ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ထဲက
အဓိပၸာယ္ေလးမ်ဳိးအေၾကာင္း ရွင္းျပခဲ့ဖူးပါတယ္။ အဂၤလိပ္လိုပဲ ေရးျပပါရေစ…
The sense what is actually said; Feeling- the writer’s emotional attitude towards it; Tone- the writer’s attitude towards his reader;
Intention- the writer’s purpose, the effect he is aiming at ဆိုတာပဲ။ ေျပာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ Metapoem လို႔ ထပ္ေျပာႏိုင္တယ္။
Metapoem ကို၊ ၾကည့္ေနေပတဲ့ မေတြ႕ဘဲျဖစ္တတ္တယ္။ ျမင္ဖို႔လိုတယ္။ တစ္ခါတေလ ႀကိဳးစားအားထုတ္ၿပီး ရွာေပတဲ့ မေတြ႕ဘဲ ျဖစ္ေနတတ္တယ္။
မရွာေတာ့ဘဲ တျခားတစ္ခုခု လုပ္ကိုင္ေနတုန္း ကဗ်ာရဲ႕ဆိုလိုရင္းက ကိုယ့္ဆီေရာက္လာတတ္တယ္။ ဒီေတာ့ ကဗ်ာေနာက္က ကဗ်ာကိုေတြ႕ကာမွ
(သိကာမွ) ဘာသာျပန္လို႔ေကာင္းမယ္လို႔ ဘာန္းစတံုးက ဆိုတယ္။
ဒီအယူအဆကို ကၽြန္ေတာ္ သေဘာက်တယ္။ (လူတိုင္းက်ရမယ္လို႔ မဆိုလိုပါဘူး။ အေသလက္ခံ မွတ္ယူထားရမယ္လို႔ မဆိုလိုပါဘူး။)
ကၽြန္ေတာ့္အေနနဲ႔ သေဘာက်တယ္ဆိုတာက ဘာန္းစတံုးေပးတဲ့ဆင္ေျခဟာ ပညာရပ္နယ္ပယ္ထဲမွာ လက္ခံႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ခိုင္ခံ့လို႔ပါ။
ဘာသာျပန္တယ္ဆိုတာကလည္း အသစ္တစ္ခု ျဖစ္ေပၚလာျခင္းပဲ။ အသစ္တစ္ခုဆိုေပတဲ့လည္း ဗီဇအရင္းခံက ရွိေနေသးတယ္။
ျမင္သာေအာင္ လြယ္လြယ္ဆိုရရင္ တိုင္းရင္းသားျဖစ္ေနတဲ့ ေထာင္ကဲႀကီးလင္မယားက ေမြးစားထားတဲ့၊ ျမန္မာျပည္မွာ
ေမြးတဲ့ မိဘမဲ့ ကုလားကေလးတစ္ေယာက္ ဆိုပါစို႔။ ေထာင္ကဲႀကီးက ေမြးစားထားေပတဲ့ သူက ျမန္မာကေလးပဲ။
ဒါေပတဲ့ ကုလားေလးျဖစ္ျခင္းက ရွိေနေသးတယ္။ ဆိုလိုတာက အသစ္ျဖစ္ျခင္းအတြင္းမွာ မူလဂုဏ္ရည္က ရွိေနေသးတယ္။
ဒါေပတဲ့လည္း မူလဂုဏ္ရည္အတိုင္းေတာ့ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ မူလဂုဏ္ရည္ ရွိေနေသးတာကလြဲလို႔ မူလကအတိုင္း မဟုတ္ေတာ့ဘူး။
ဘာသာျပန္ထားတဲ့ကဗ်ာဟာ ဒီသေဘာမ်ဳိးလို႔ ဘာန္းစတံုးက ျမင္တယ္။ ဒီလိုဆိုရတာက ဘာသာျပန္တဲ့သူက သူျပန္လိုက္တဲ့ကဗ်ာထဲမွာ
သူ႔ဘာသာစကားရဲ႕ ပံုစံ၊ တင္ကူးလက္ခံထားတဲ့ သူ႔ယဥ္ေက်းမႈပံုစံ (အေနအထား)၊ သူအားသန္တဲ့ ရသအျမင္ စတာေတြ ထည့္ထားလို႔ပဲ။
ဘာသာျပန္ထားတဲ့ကဗ်ာဟာ မူရင္းကဗ်ာေရွ႕မွာ မွန္ေထာင္ျပထားတာမ်ဳိး မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ပတ္၀န္းက်င္အသစ္ထဲမွာ ဘ၀သစ္တစ္ခု ေဖာ္ထုတ္ေပးလိုက္တာပဲ။

ဘာန္းစတံုးက အစဥ္အလာ တရုတ္ကဗ်ာေတြကို ဘာသာျပန္ခဲ့တဲ့သူမို႔ တရုတ္ကဗ်ာကေန အဂၤလိပ္လိုျပန္ဆိုခဲ့ရတဲ့ အေတြ႕အၾကံဳေတြမွာ အေျခခံၿပီး ရွင္းျပတယ္။
အထူးသျဖင့္ တရုတ္စာေရးတာနဲ႔ ပန္းခ်ီေရးတာရဲ႕ၾကားက ဆက္ႏြယ္ေနမႈကို တင္ျပခဲ့တယ္။ အစဥ္အလာ တရုတ္ပန္းခ်ီနဲ႔ ကဗ်ာ(စာ) ေရးတာဟာ စုတ္တံကိုသံုးၿပီး ေရးတယ္။
“အရုပ္ေတြဟာ ကဗ်ာပဲ၊ ကဗ်ာဟာ အရုပ္ပဲ” လို႔ ဆိုရမယ္။ တာအိုအျမင္အေျခခံ ရသပညာ (Taoist asthetics ကို ဆိုလိုပါတယ္။ တာအိုကို ေတာက္ေခၚေခၚ၊
ေတာက္တဲ့ေခၚေခၚ၊ အိမ္ေျမာင္ေခၚေခၚ ႀကိဳက္သလို အသံထြက္ႏိုင္ၾကပါတယ္။) အရေတာ့ စုတ္ခ်က္ေတြဟာ “ယင္း” နဲ႔ “ယန္း” အေျခခံမွာ တည္တယ္။
ဆိုလိုတာက ဥပမာ အေမွာင္၊ မဲနက္တာ၊ အမ်ဳိးသမီး (ဣတၳိလိင္) Dark, blackness, woman စတာေတြဟာ “ယင္း” ရဲ႕ သေဘာေတြပဲ။
အဲဒီလိုပဲ အလင္း၊ ျဖဴတာ၊ ေယာက္်ား(ပုလႅိင္) Light, whiteness, man ဆိုတာေတြဟာ “ယန္း” ရဲ႕ သေဘာေတြပဲ။
စုတ္တံကိုသံုးၿပီး ေရးထားတဲ့ ပန္းခ်ီကားနဲ႔ ပန္းခ်ီကားေပၚက ကဗ်ာကို အဂၤလိပ္လိုျပန္ရာမွာ ဒီအခ်က္ေတြ ပါမလာေတာ့ဘူး။
အဲဒီလိုပဲ မူရင္းဘာသာစကားရဲ႕ အသံအေျခခံ ေဖာ္ထုတ္ခ်က္ေတြ (Onomatopoeia ကို ဆိုလိုတာပါ) ဟာ ဘာသာျပန္လိုက္တဲ့
ဘာသာစကားရဲ႕အတြင္းမွာ တစ္သားတည္းက်တာ မရႏိုင္ဘူး (ဖန္တီးယူလို႔ ရေကာင္းရမယ္။ တစ္သားတည္း/တစ္မ်ဳိးတည္းက်တဲ့ အရသာကို မရႏိုင္ဘူး။)
အဂၤလိပ္လိုဘာသာျပန္ၿပီး ေရးထားတဲ့ကဗ်ာမွာ မူလအေရးအသားမွာ ေဖာ္ထုတ္ထားခဲ့တာေတြကို အဂၤလိပ္လို ဘယ္လိုခံစားႏိုင္မလဲ ဆိုတာကိုပဲ
အေလးေပးရေတာ့မယ္လို႔ သူက ဆိုတယ္။ သူ႔ရဲ႕ အဓိကဆိုလိုရင္းကေတာ့ ကဗ်ာေနာက္မွာရွိေနတဲ့ ကဗ်ာကို ဘာသာျပန္တဲ့လူက သိမွတ္ခံစားနားလည္ဖို႔ လိုမယ္။
ၿပီးမွ တျခားဘာသာစကားတစ္ခုထဲမွာ ဘယ္လိုအံ၀င္မလဲဆိုတာ စဥ္းစားဖို႔ပဲ။
ဘာန္းစတံုးရဲ႕အျမင္ကို ဒီေနရာမွာတင္ ရပ္ခဲ့ပါရေစ။ ဘာကိုဆိုလိုမွန္း သေဘာေပါက္ေလာက္ၾကမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။
ကၽြန္ေတာ္ေဆြးေႏြးခ်င္တဲ့ အခ်က္ႏွစ္ခုကို ေဆြးေႏြးပါရေစ။ ရန္ကုန္ေရာက္တုန္းက မိတ္ေဆြေက်ာင္းဆရာတစ္ေယာက္ရဲ႕ တပည့္
ကဗ်ာေရးစာေရးတဲ့ ေက်ာင္းဆရာ (ေကာလိပ္ေက်ာင္းဆရာ) က ေမးတယ္။ “ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ကို ဖတ္တဲ့လူအႀကိဳက္ အနက္ေဖာ္လုိ႔ရတယ္ဆိုတာ ဟုတ္သလား” တဲ့။
အဲဒီအေမးမ်ဳိး အရင္ကလည္း ကၽြန္ေတာ္ အေမးခံရဖူးတယ္။ (Reader Response Theory ကို အနက္ယူလြဲစရာျဖစ္ေအာင္ ေရးၾကရာက
အဲဒီအျမင္မ်ဳိးေပၚလာတယ္ ထင္တယ္။) တကယ္ေတာ့ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္အျဖစ္ တည္ေဆာက္ျပထားတဲ့ စာလံုးေတြကို နားလည္တာနဲ႔ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္လံုးရဲ႕ အနက္ကို
မကြဲလို႔လည္း ျဖစ္မယ္ထင္တယ္။ ကဗ်ာအျဖစ္ တည္ေဆာက္ထားတဲ့ စာလံုးနဲ႔ အသံုးအႏႈန္းကိုေတာ့ သိကိုသိရမွာပဲ။ ဒါေပတဲ့ ကဗ်ာေရးတဲ့သူ
သံုးႏႈန္းထားတဲ့ စာလံုးနဲ႔ အသံုးအႏႈန္းရဲ႕ အနက္ဟာ အဘိဓာန္လာအနက္ ဟုတ္ခ်င္မွဟုတ္မယ္။ ကဗ်ာဖန္တီးသူရဲ႕ အသံအေပၚမွာ တည္ၿပီး အနက္ေဖာ္ဖို႔ 
လိုေကာင္းလိုလိမ့္မယ္။ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ရဲ႕ အနက္အားလံုးကို အျပည့္ရအာင္ ေဖာ္ထုတ္ခ်င္မွ ေဖာတ္ထုတ္ႏိုင္ၾကမယ္လို႔ ဆိုတာက လက္ခံစရာပါ။
ဒီလိုပဲ သတိထားသင့္တာက ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ကို ကိုယ္လိုသလို/ထင္သလို အနက္ေဖာ္လုိက္လို႔ မရႏိုင္ဘူးဆိုတာပဲ။
ဆိုလိုတာက ကဗ်ာထဲမွာ “ေရ” လို႔ ေရးထားတာကို၊ ကိုယ့္ဘာသာ “ေလ” တို႔ “ေျမ” တို႔ လုပ္လိုက္လို႔ မရဘူး။
ဒါေပတဲ့ ေရဟာ ရိုးရိုးေရကို ရည္ရြယ္သလား၊ အဆိပ္ရည္ကို ရည္ရြယ္သလားဆိုတာက ကဗ်ာဖန္တီးသူရဲ႕ အသံထဲမွာ ေရးသားထားပံုအရသာ သိရတာ။
ဒီေနရာမွာ အနက္ယူလြဲႏိုင္တယ္။ ကဗ်ာတည္ေဆာက္ထားပံုကို လိုက္ၿပီး အနက္ေဖာ္ရမွာပဲ။ ထင္သလို အနက္ေဖာ္လိုက္လို႔ေတာ့ ရမယ္မထင္ဘူး။
အရင္က ကၽြန္ေတာ္ေရးခဲ့ဖူးသလိုပဲ၊ ေဟနီကဗ်ာထဲက …a vision ကို အိႏၵိယသား ပညာရွင္တစ္ဦးက Vision ႏွစ္ခုရယ္လို႔ အဓိပၸာယ္ေကာက္သလို ျဖစ္သြားမယ္။
Blue ဆိုတိုင္းလည္း အျပာေရာင္ပဲလို႔ ျမင္ထား၊ လက္ခံထားလို႔ မရသလိုပဲ။
သီးျခားစာလံုးတစ္လံုးကေန ေယဘုယ်အနက္ကို  ေဖာ္ေပးတာမ်ဳိး (Syne- doche လို႔ လက္ခံၾကတာမ်ဳိး) ေတြကိုလည္း သိဖို႔ လိုေသးတာပဲ။

တခ်ဳိ႕အေနအထားမွာ သီးျခားလူမႈယဥ္ေက်းမႈအေျခခံ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုခုရဲ႕ ဘာသာစကားသံုးစြဲသူေတြ
(Language user of certain socialcultural community ကို ဆိုလိုတာပါ) မွပဲ သေဘာေပါက္မယ့္ အသံုးအႏႈန္းေတြလည္း ရွိတယ္။
ဘာသာစကားတည္ေဆာက္ပံုမွာလည္း အဲဒီလိုပဲ။ ပထ၀ီအေနအထား၊ ေဒသဆိုင္ရာမတူညီမႈ စတာေတြမွာ အေျခခံၿပီး တည္ေဆာက္ထားတာေတြလည္း ရွိတယ္။
ခပ္လြယ္လြယ္ အယ္မလီဒစ္ကင္ဆင္ေရးတဲ့ “လမ္းညႊန္မဲ့” Chartless ကဗ်ာမွာ I never sw a moor ဆိုတဲ့ ပထမစာေၾကာင္းကိုပဲ ၾကည့္ပါ။
(Chart ဟာ အေသးစိတ္၊ ဒါမွမဟုတ္ ရွင္းလင္းေဖာ္ျပထားခ်က္ပဲ။ ဒီေနရာမွာ ခပ္လြယ္လြယ္ လမ္းညႊန္လို႔ပဲ ဘာသာျပန္လိုက္ပါတယ္။
လမ္းညႊန္ဆိုေပတဲ့ ေျမပံုသေဘာမ်ဳိးလည္း မဟုတ္ဘူး။ ေရပံုအျဖစ္ေတာ့ သံုးတတ္ၾကတယ္။) Moor ဆိုတာ အဂၤလန္မွာ လူတိုင္းသိတယ္။
မျမင္ဖူးတဲ့သူ ရွားမယ္။ ျခံဳပုတ္ကေလးေတြေလာက္ပဲရွိတဲ့ ျမက္ခင္းက်ယ္ႀကီးေတြ။ ေျမရိုင္းေတြလို႔ပဲ ေခၚရမယ္
(အလယ္ေခတ္အဂၤလိပ္စကား Mor က ဆင္းသက္လာတာ၊ ျမက္ထူတဲ့ ႏြံေတာလိုဟာမ်ဳိး။) အဂၤလိပ္ဘာသာ စာဖတ္က်င့္ရွိတဲ့လူအဖို႔
အဂၤလိပ္မဟုတ္တဲ့လူတစ္ေယာက္ ေရးတဲ့စာဆိုတာ တန္းသိႏိုင္တယ္။ ဒီမွာ အယ္မလီရဲ႕ တင္စားခ်က္က လွရံုတင္မကဘူး၊ ပီျပင္တယ္။
ဒီကဗ်ာဆာ Syllogism တစ္မ်ဳိးနဲ႔ တည္ေဆာက္ထားတာပဲ။ ဆင္ျခင္တံုတရားအေျခခံ သက္၀င္ယံုၾကည္မႈကို ျပခ်င္တာပဲ။
ကဗ်ာရဲ႕ ေနာက္ဆံုးစာေၾကာင္းႏွစ္ေၾကာင္းမွာ ဘာသာစကားကို အခုိင္အမာျပဳၿပီး တည္ေဆာက္ပံု ျပခ်င္လို႔ပါ။
အၾကမ္းထည္ဘာသာျပန္ရရင္ “ဒါေပတဲ့ ဘယ္မွာဆိုတာ ငါေသခ်ာတယ္။
အေသးစိတ္လမ္းညႊန္မ်ား ရထားသလိုပဲ” Yet certain am I of the spot As if the chart were given ဆိုလိုတာက Yet certain am I … လို႔ပဲ ေရးၿပီး၊
Yet I am certain … လို႔ မေရးတာကို သတိထားၾကည့္ရင္၊ အဂၤလိပ္ဘာသာ စာ/စကားအရ အားေကာင္းပံု၊ အရသာရွိပံုကို ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။
ဒါေပတဲ့ တျခားဘာသာစကားေျပာင္းလိုက္တဲ့အခါ တျခားဘာသာစကားရဲ႕ေဘာင္ထဲမွာ ေပၚလြင္မွာမဟုတ္ေတာ့ဘူး။

ဒီေနရာမွာ ဘာန္းစတံုးရဲ႕အျမင္ျဖစ္တဲ့ ကဗ်ာေနာက္က ကဗ်ာဆိုတဲ့အေၾကာင္းဆီ ျပန္သြားပါရေစ။
အယ္မလီရဲ႕ကဗ်ာကို စာလံုးတစ္လံုးခ်င္းအနက္ေကာက္ၿပီး တျခားဘာသာစကားနဲ႔ အနက္ေဖာ္ရင္ တစ္မ်ဳိးျဖစ္ေကာင္းျဖစ္လိမ့္မယ္။
တစ္ခါက ကဗ်ာရဲ႕ ရသစနစ္အေၾကာင္း သင္ၾကားတဲ့ဆရာႀကီးက အဂၤလိပ္စာတတ္ေပတဲ့ လံုးခ်င္းအနက္ေကာက္ေလ့ရွိတဲ့
သူ႔တပည့္တစ္ေယာက္က Moor ဆိုတဲ့ စာလံုးကို ေလွ/သေဘၤာရပ္တာ (ရပ္ေနေအာင္ ႀကိဳးခ်ည္ထားတာမ်ဳိး) အဓိပၸာယ္ေကာက္တဲ့အေၾကာင္း ေျပာျပဖူးတယ္။
ဘာလို႔ အဲဒီလို အနက္ဆြဲယူသလဲဆိုေတာ့ ကဗ်ာရဲ႕ဒုတိယစာေၾကာင္းမွာ ပင္လယ္ဆိုတာပါလို႔လို႔ ေျပာသတဲ့။
ဒါဟာ ဘာန္းစတံုးတင္ျပသလို ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ရဲ႕ ရွိေနျခင္းေနာက္က ကဗ်ာကိုမျမင္ဘဲ လံုးခ်င္းအနက္ေကာက္ျခင္းရဲ႕ ျပႆနာတစ္ရပ္ပဲ။ 
အဲဒီလိုပဲ ေရွ႕မွာတင္ျပခဲ့တဲ့ စာေၾကာင္းတည္ေဆာက္ထားပံုမွာလည္း …Yet certain am I ကို …Yet I am certain လို႔ ေျပာင္းလို႔ရမယ္။
အနက္အရ တူတယ္လို႔ထင္ရေပတဲ့ ကဗ်ာေရးသူဆီက ထြက္လာတဲ့အသံက မတူေတာ့ဘူး
(Syntax မတူေတာ့တဲ့အတြက္ The mode of experiencing meaning ေျပာင္းသြားတယ္၊ မတူေတာ့ဘူးလို႔ ေျပာရမွာပဲ။
စာေၾကာင္းကိုတည္ေဆာက္ထားတဲ့ အင္အား (၀ိတ္ေခၚခ်င္ေခၚပါ) မတူေတာ့ဘူး။ ခိုင္မာေအာင္ Affirmative တင္မကဘူး၊
ဘာသာစကားတည္ေဆာက္ထားတဲ့ အေျခခံအတိုင္း စာေၾကာင္းတစ္ေၾကာင္းရဲ႕ ဘယ္ဘက္ကေန ညာဘက္ကို ဖတ္သြားရတဲ့အခါ စာလံုးေနရာခ်ထားပံု
(word order ကိုဆိုလိုတာပါ) ဟာ ဒီေနရာမွာ အေရးပါတယ္။ Yet certain.. နဲ႔ Yet I … ဟာ မတူဘူး။
(ပထမအပိုဒ္မွာလည္း ကဗ်ာေရးသူက Yet know I… လို႔ ေရးတတယ္။ Yet I know… လို႔ မေရးခဲ့ဘူး။
Yet + know; Yet + certain က သူတို႔ဘာသာစကားရဲ႕ ေဘာင္ထဲမွာ အရသာရွိတယ္။ ျမန္မာလို “ဒါေပမဲ့ ေသခ်ာတယ္” နဲ႔ “ဒါေပမဲ့ ငါ ေသခ်ာတယ္” အၾကားမွာ
သိပ္ထူးျခားခ်က္ မရွိဘူး။ အနက္ေဖာ္တဲ့ကိစၥနဲ႔ပတ္သက္လို႔ သူတို႔ ဘာသာစကားမွာ Syntagmatic structure ဆိုတာ ရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီမွာလည္း ရွိေကာင္းရွိမယ္။
အပ္က်မတ္က် တူခ်င္မွတူမယ္။ ဒီအေၾကာင္းကိုေတာ့ ေဒါက္တာခင္ေအးလို လူမ်ဳိးက ရွင္းျပေလမွပဲ။ ကၽြန္ေတာ္ေတာ့ ဉာဏ္မမီဘူး)
ဒီေတာ့ ကဗ်ာေရးသူက အဂၤလိပ္ဘာသာစကားအရ တည္ေဆာက္ထားတဲ့ကဗ်ာေရးပံု (Poetic diction) ထဲက အရသာ
(အရသာလို႔ပဲ လြယ္လြယ္ေခၚပါရေစေတာ့) မ်ဳိး ျမန္မာဘာသာမွာ ရဖို႔ မလြယ္ဘူး။ (ဒီေနရမွာ ျခြင္းခ်က္လို႔ပဲ ဆိုရမယ္။
ကၽြန္ေတာ့္လို လမ္းေပၚက လူတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ မေရးႏိုင္တာကိုသာ ဆိုလိုတာပါ။
သီခ်င္းစာသားေတြမွာ ခိုင္မာလာေအာင္၊ အားရွိလာေအာင္ စာလံုးေတြ စာေၾကာင္းေတြ တည္ေဆာက္ႏိုင္တဲ့ (ေဒါက္တာ)
စိုင္းခမ္းလိတ္လို ပညာရွင္မ်ဳိးဆိုရင္ ေရးႏိုင္လိမ့္မယ္ထင္တယ္)
ဒီလိုအေနအထားမွာ ဘာသာျပန္သူဟာ မူရင္းစာလံုးမ်ား တည္ေဆာက္ထားပံုရဲ႕ ေယဘုယ်အေနအထားေပၚမွာ ရိုးသားမႈ၊ စစ္မွန္မႈ ရွိဖို႔ပဲ ရွိေတာ့တယ္။
ဆိုလိုတာက စာေၾကာင္းအျဖစ္ တည္ေဆာက္ထားပံု (တစ္နည္းဆိုရင္ စာေၾကာင္းရဲ႕ အသက္၀ိညာဥ္) ကို သိဖို႔လိုမယ္။
ဒါကလည္း ကဗ်ာေနာက္က ကဗ်ာကို နားလည္ျခင္းတစ္မ်ဳိးပဲ။ မၾကာခင္က ဖတ္ရတဲ့ ကိုတာရဲ႕ ေနရူဒါကဗ်ာ ဘာသာျပန္ထဲမွာ
ဘာသာျပန္ထားတာတစ္ခုကို ခုလိုေတြ႕ရတယ္ …

Where is the child I was
Still inside me or gone?
ဖိုးတာဆိုတဲ့ အကေလး
ကိုတာ့ထဲမွာ ရွိေသးလား
မရွိေတာ့ဘူးလား ေမး။
(စာ ၆၀၊ ေနရူဒါ၏ ပုစၦာမ်ား)

ဒီေနရာမွာ ကိုတာက ေနရူဒါရဲ႕ I ကို ေကာင္းေကာင္းႀကီး သိမွတ္နားလည္ ခံစားႏိုင္ပံုရတယ္။
ကနဦး/အရင္းခံကဗ်ာကို တည္ေဆာက္တဲ့လူရဲ႕ “ငါ” ကို ဘာသာျပန္သူက သူ႔ရဲ႕ “ငါ” နဲ႔ အစားထိုးၿပီး ေပးလိုက္တယ္။
ဘာသာစကားအေျခခံနဲ႔ သိမႈ လက္ေျပာင္းလက္လႊဲလုပ္ရာမွာ “ငါ” ဟာ ေျပာင္းလဲမသြားဘူး။ ပ်က္စီးမသြားဘူး။
တန္ဖိုးေလ်ာ့ပါးမသြားဘူး။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ ဖတ္တဲ့လူတစ္ေယာက္က သူ႔ရဲ႕ “ငါ” ကို အစားထိုးဖတ္သြားႏိုင္တယ္။
ဆင္ေျခတစ္ခုအေနနဲ႔ ေပးရရင္ေတာ့ ေနရူဒါရဲ႕ပုစၦာ ကဗ်ာေတြဆိုတာက အေျဖရွာခိုင္းေနတဲ့၊ အေျဖေတာင္းတဲ့ ကဗ်ာမ်ဳိးမဟုတ္လို႔ပဲ။
Rhetorical question သေဘာမ်ဳိးေတြပဲ။ ဆင္ျခင္တံုတရားရဲ႕ ေဘာင္ထဲက အေျဖရွာခုိင္းတာ မဟုတ္လို႔ပဲ။
ကိုတာက ေနရူဒါသံုးတဲ့ “I” ကို ေကာင္းေကာင္းႀကီးေတြ႕လိုက္ေတာ့ “I” ကို “ငါ” လို႔မျပန္ေတာ့ဘဲ ျပန္ဆိုသူရဲ႕
 “ငါ” ျဖစ္တဲ့ “ဖိုးတာနဲ႔ ကိုတာ” ကို ဖလွယ္ၿပီး သံုးျပသြားတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ေစာေစာပိုင္း
(ေနရူဒါ၏ပုစၦာကဗ်ာမ်ား စာအုပ္အျဖစ္ ထြက္မလာေသးခင္က) သူ႔ဘာသာျပန္တခ်ဳိ႕ မဂၢဇင္းထဲမွာဖတ္ရေတာ့
သူ႔ဘာသာျပန္အထဲမွာ မူရင္းကဗ်ာဆရာရဲ႕ေလကို ၾကားရတယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္ေကာက္ခ်က္ခ်မိခဲ့ဖူးတယ္။
မူရင္းကဗ်ာဆရာရဲ႕ ေလကို မိဖို႔ဆိုတာက ဘာန္းစတံုးတင္ျပခဲ့တဲ့ ကဗ်ာေနာက္က ကဗ်ာကို သိဖို႔ပဲ။

(ဆက္ပါဦးမယ္)
ျမင့္သန္း
ခ်င္းတြင္း၊ ဇြန္လ ၂၀၀၆

ေလာကအျမင္နဲ႔ကမာၻ

`ေလာကအျမင္´ဆိုတာ စကားလံုးၾကီးေပမယ့္ အနက္အဓိပၸါယ္ေတြထုတ္ယူရရင္ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ပုဂၢလဘ၀ subjectivity ရဲ႕ အခ်ဳပ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အဇ်တၱဘ၀လို႔လည္းေခၚလို႔ရမယ္ထင္ပါတယ္။ ဒီပုဂၢလ/အဇ်တၱဘ၀ထဲမွာ ပါ၀င္ဖြဲ႕စည္းျပီး အျပန္အလွန္ဆက္ ႏြယ္ဆက္သြယ္ေနတာေတြကေတာ့ သင္ယူမႈသညာအစုအေ၀း knowledge ၊ အမွတ္သညာအစုအေ၀း memory ၊ မိမိဘယ္သူဘယ္၀ါ သတ္မွတ္ခ်က္ self – identity ၊ မိမိကိုယ္မိမိ အသိုင္းအ၀ုိင္း/ (လူ႔) အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုခုအတြင္းထားရွိေနရာယူမႈ self – positioning ၊ မိမိရဲ႕ယံုၾကည္မႈ အစုအေ၀း beliefs ၊မိမိရဲ႕အမူအက်င့္ အစုအေ၀း habits ၊မိမိရဲ႕အစြဲအလန္းေတြ prejudices၊ မိမိရဲ႕အေၾကာက္တရား ေတြ fears ၊ မိမိရဲ႕ဆင္ျခင္သံုးသပ္စဥ္းစားေတြးေခၚပံု cognition စသည္ျဖင့္ အကုန္လံုးအက်ံဳး၀င္ေနၾကျပီး အဲဒါေတြဟာ မိမိရဲ႕ေန႔စဥ္ ဘ၀ကို ျပာ႒ာန္းသလို မိမိရဲ႕ ေလာကခ်င္းရာအျဖစ္အပ်က္ေတြေပၚအျမင္နဲ႔ တုန္႔ျပန္မႈတို႔ကိုလည္းၾကိဳးကိုင္ပါတယ္။ အဲဒီ Complex ျဖစ္တဲ့ အစုအေ၀းၾကီးေတြဟာ တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခု Jigsaw puzzle လိုအံကိုက္ခ်ိတ္ဆက္ျပီး ပံုေဖၚေနတာမ်ိဳးမဟုတ္ပဲ ခ်ိတ္လိုက္လြဲလိုက္နဲ႔ flux လႈပ္ေရြ႕ေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲ flux ျဖစ္ေနတဲ့ ပုဂၢလ/အဇ်တၱဘ၀ၾကီးကိုပဲ `ေလာကအျမင္´လို႔ `ခ်ဳပ္´ျပီးေျပာၾကည့္တာျဖစ္ ပါတယ္။
ကဗ်ာေရးသူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ေလာကအျမင္နဲ႔ သူေရးတဲ့ ကဗ်ာဟာ ရာခိုင္ႏႈံးေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ပတ္သက္မႈရွိတယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္ဆိုခ်င္ပါတယ္။ ကဗ်ာေရးသူရဲ႕ content အေၾကာင္းအရာေရြးခ်ယ္မႈ (၀ါ) အေၾကာင္းအရာရဲ႕ စြဲကပ္ခံရမႈနဲ႔ form ပံုသ႑ာန္ဖြဲ႕ စည္းတည္ေဆာက္ယူျခင္း (၀ါ) ၊ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္မႈတစ္မ်ိဳးမဟုတ္တစ္မ်ိဳးလာစြဲကပ္ခံရျခင္းတို႔ဟာ သူ႔ေလာကအျမင္ကလာတာ ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ကိုယ့္စိတ္ကိုယ္မွတ္က်င့္ရွိသူေတြေတာင္ အနည္းအက်င္းပဲသိႏိုင္တဲ့အတြက္ သီအိုရီလို႔ပဲ သေဘာထားခ်င္ရင္ ကၽြန္ေတာ့္ဘက္ကျငင္းမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ သီအိုရီဆိုတာ စဥ္းစားေတြးေခၚမႈရဲ႕ ျငမ္းလို႔ ကၽြန္ေတာ္ယူဆတဲ့အတြက္ျဖစ္ပါတယ္။
ကဗ်ာေရးသူအဖို႔ သူေရြးခ်ယ္တဲ့ စကားလံုး/နိမိတ္ပံု/အသံကအစ သူခ်ိတ္ဆက္တဲ့ လိုင္းေတြနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ပံုေတြအလယ္ ၊ ေနာက္ဆံုးလိုင္းကို ဘယ္လိုတာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခိုင္းပံု အဆံုးဟာ `အလိုလို´ျဖစ္လာတာမ်ိဳးမဟုတ္သလို ပံုေသျပဳလုပ္မႈမ်ိဳးလည္းမဟုတ္ ဘူးဆိုတာ ကဗ်ာေရးသူတိုင္းသိႏိုင္ပါတယ္။ `ရင္ဘတ္´နဲ႔ ေရးတာလို႔ တလြဲနာမည္ၾကီးတဲ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ကဗ်ာဆရာၾကီးကိုေခ်ာ (ခ) ေမာင္ေခ်ာႏြယ္ကိုယ္တိုင္ သူ႔ဒိုင္ယာရီထဲမွာ သူအထပ္ထပ္အခါခါျပင္ထားတဲ့ မူၾကမ္းေတြ ၊ လိုင္းေတြ ကၽြန္ေတာ္မ်က္စိနဲ႔ ျမင္ခဲ့ရဘူးပါ တယ္။ ပါရမီရွင္တစ္ပါးလို ေရးတိုင္းကဗ်ာျဖစ္တာမဟုတ္ဘူးဆိုတာ ကိုေခ်ာဟာ သက္ေသပါ။ ေနရင္းထုိင္ရင္း ၊ သြားရင္းလာရင္း ၊ စားရင္းေသာက္ရင္း ၊ စကားစျမည္ေျပာဆိုရင္ သူေကာက္ရလိုက္တဲ့ လိုင္းေတြ ၊ စကားလံုးေတြ ၊နိမိတ္ပံုေတြ ၊ သူေကာက္ကာငင္ကာ ရြတ္ျပႏိုင္ေပမယ့္ အဲဒါေတြဟာ ကဗ်ာေတြမဟုတ္ေသးပါဘူး။ သူတည္ေဆာက္ရပါေသးတယ္။ ထို႔အတူ အူလီပို Oulipo လို ပံုေသပံုစံ ေတြနဲ႔ ကဗ်ာေရးရင္ေတာင္မွ ပံုေသစကားလံုးနဲ႔ ေရးတာမဟုတ္ပဲ စကားလံုးေတြ ရွာေဖြတည္ေဆာက္ရပါေသးတယ္။ ကံအားေလ်ာ္စြာပဲ ၊ ကိုေခ်ာနဲ႔ အူလီပိုအေၾကာင္းေျပာမိျခင္းမွာ ဆီေလ်ာ္စြာပဲ ကၽြန္ေတာ္ေျပာခ်င္တဲ့အေၾကာင္းျပန္ေရာက္သြားပါတယ္။ ကိုေခ်ာဟာ သူ႔ ကဗ်ာကို သူက ဗဟိုျပဳျပီး သူ႔ကဗ်ာပါ ခံစားမႈဟာ သူ႔ခံစားမႈလို႔ သူယံုၾကည္စြာ ေရးသားခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ကဗ်ာထဲက `ငါ´ဟာ သူကိုယ္တိုင္ ျဖစ္ျပီး သူ႔မိသားစု၀င္ေတြရဲ႕ နာမည္ေတြကိုပါ သူ႔ကဗ်ာေတြထဲမွာ ေတြ႔ရပါတယ္။ သူ႔ကဗ်ာရဲ႕ မူလျဖစ္ဖ်ားခံရာဟာ သူကိုယ္တိုင္ရဲ႕ ေလာကအျမင္ (၀ါ) ပုဂၢလ/အဇ်တၱဘ၀ျဖစ္ပါတယ္။ အလြယ္ေျပာရင္ သူ႔ဘ၀ေပါ့။ အူလီပိုသမားေတြကေတာ့ ကဗ်ာကို တည္ေဆာက္ construct တဲ့ဘက္ပိုဦးတည္ၾကပါတယ္။ ေရးသူရဲ႕ ဖြင့္ဟေဖၚထုတ္လိုမႈ expression ထက္ ဘာသာစကားနဲ႔ တည္ေဆာက္ျပလိုမႈ construction ဘက္ပိုကဲပါတယ္။ အဲဒီ ဘာသာစကားနဲ႔ တည္ေဆာက္ျပမႈဟာ ခံစားမႈကိုလည္းျဖစ္ေစပါတယ္။ ခံစားမႈကိုတည္ျပီး ဘာသာစကားနဲ႔ ပံုေဖၚတာမဟုတ္ပဲ ဘာသာစကားရဲ႕ တစ္နည္းတစ္ဖံုပံုေဖၚထားမႈေၾကာင့္ ခံစားမႈျဖစ္ေပၚေစတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာျဖစ္ပါ တယ္။ ကဗ်ာေဗဒအသံုးအႏႈံးနဲ႔ ဆိုရင္ Lyric method နဲ႔ anti-Lyric method တို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ဘယ္ဟာပို ကဗ်ာေျမာက္ တယ္မေျမာက္ဘူးဆိုတာ ေလာကအျမင္နဲ႔ပဲ ဆိုင္ပါတယ္။
ကဗ်ာေရးသူတစ္ေယက္ဟာ ေလာကကို အထက္ေအာက္ဖြဲ႕စည္းမႈ ၊ ကြင္းဆက္ခ်ိတ္ဆက္မႈ ၊ ယုတိၱနဲ႔ တည္ေဆာက္မႈ ၊ အနက္အဆက္အစပ္ရွိမႈ ၊ သူ႔ က႑နဲ႔ သူအခ်ိဳးက် ပါ၀င္တာ၀န္ယူရမႈ ၊ အစဥ္အလာလူမႈဆက္ဆံေရးကို လက္ခံက်င့္သံုးမႈ ၊ စ- လယ္- ဆံုး ညီညြတ္မႈ ၊ စသည္ျဖင့္နဲ႔ မိမိကို မိမိခိုင္မာတဲ့ အိုင္ဒင္တတီရွိထားမႈ ၊ မိမိသိမႈကို မိမိယံုၾကည္လက္ခံမႈ ၊ မိမိရဲ႕ ပုဂၢလအျမင္ - အေတြး -ခံစားမႈတို႔ကို လံု၀ဥႆံုယံုၾကည္မႈ စသည္တို႔နဲ႔ မကြဲမျပတ္ ခ်ိတ္ဆက္ထားရင္ သူေရးတဲ့ ကဗ်ာရဲ႕ ပံုသ႑ာန္မွာလည္း သူ႔အျမင္ကို ေတြ႕ရွိရမွာျဖစ္ျပီး အထက္ပါေလာကအျမင္နဲ႔ ကြဲျပားျခားနားသူရဲ႕ ကဗ်ာပံုသ႑ာန္ဟာလည္း လိုက္ျခားနားမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။
ဒီေနရာမွာကဗ်ာေရးသူ လူပုဂၢိဳလ္ကေန ကမာၻၾကီးအထိခ်ဲ႕ေတြးၾကည့္ခ်င္ပါတယ္။ ကမာၻၾကီး ေျပာင္းလဲသြားတိုင္း အသိအျမင္ /ေလာကအျမင္ေတြလိုက္ေျပာင္းလဲစျမဲပါပဲ။ ပထမကမာၻစစ္မျဖစ္မီနဲ႔ ျဖစ္ျပီးကာလမွာ modernism ဟာ ပညာရပ္ေလာကမွာေရာ အႏုပညာေလာကမွာ ပါေပၚလာျပီး လူေတြရဲ႕ ဘ၀ေနထိုင္မႈပံုစံေတြေပၚ အက်ိဳးသက္ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ ဒုတိယကမာၻစစ္အျပီးမွာ postmodern ေပၚလာတယ္လို႔ဆိုၾကပါတယ္။ စစ္ေအးကာလအတြင္းမွာ အေတြးအေခၚေတြေျပာင္းလဲလာျပီး `၆၀ ခုႏွစ္နဲ႔ `၇၀ ခုႏွစ္ ေတြမွာ အထူးသျဖင့္ ျပင္သစ္က ေတြးေခၚပညာရွင္ေတြရဲ႕ တင္ျပလာမႈေတြဟာ အခု ကၽြန္ေတာ္တို႔သိထားတဲ့ postmodern theory ေတြပဲေပါ့။ ဒီဘက္ ၂၁ ရာစုပိုင္းမွာေတာ့ ေခတ္စားလာတဲ့ အသံုးအႏံႈးဟာ contemporary ပါပဲ။ ဒါကို အခ်ိဳ႕က post- postmodern လို႔ လည္း ေခၚေ၀ၚသံုးစြဲၾကပါတယ္။ ဒီကိစၥေတြကို online မွာ တက္ဖတ္လို႔ရတဲ့အတြက္ ကၽြန္ေတာ္အက်ယ္တ၀င့္မေျပာေတာ့တာပါ။ `အခ်ိဳ႕´ဆိုျပီးေတာ့လည္း လံုးခ်ေနတယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ့္ကို ထင္ရင္လည္းထင္ေစဗ်ာ ၊ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ အခ်ိန္ကန္႔သတ္ခ်က္နဲ႔ ဒီစာေလး ေရးခ်င္လို႔ ေရးလုိက္ရတဲ့အတြက္ ခ်ံဳ႕ေျပာလိုက္တာပဲလို႔ ယူဆေစခ်င္ပါတယ္။
လိုရင္းဆက္ေျပာရရင္ postmodern ကဗ်ာလို႔ သတ္မွတ္တဲ့ ကဗ်ာေတြရဲ႕ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္မႈ ပံုသ႑ာန္ ၊ ဦးတည္ခ်က္ ၊ နဲ႔ အသံုးျပဳပစၥည္းေတြ ေနာက္ကြယ္မွာ ေျပာင္းလဲသြားတဲ့ ေလာကအျမင္ေတြရွိပါတယ္။ ျပင္ပအေျပာင္းအလဲေတြဟာ ကဗ်ာေရးသူရဲ႕ သိမႈေပၚလာသက္ေရာက္ျပီး ကဗ်ာေရးသူရဲ႕ အျမင္ေျပာင္းလဲမႈေတြဟာ သူ႔အတိုင္းအတာနဲ႔ သူျဖစ္ခဲ့ၾကတာပါပဲ။ အဲသလို ေလာက အျမင္အေျပာင္းအလဲေတြနဲ႔ ကဗ်ာေပၚအယူအဆ ၊ ကဗ်ာျပဳလုပ္ပံုျပဳလုပ္နည္းအျပင္ ကဗ်ာဖတ္ပံုဖတ္နည္းပါ ေျပာင္းလဲေရးလႈပ္ရွားမႈ ေတြ လုပ္လာၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ ၊ အေမရိကန္ LP ေပါ့။ အေမရိကန္ Conceptual Poetry ေပါ့။ ကဗ်ာျပဳလုပ္ဖြဲ႕စည္းပံုမွာလည္း အသံုးျပဳပစၥည္း Poetic devices ေတြအေပၚအျမင္ေျပာင္းတာမ်ိဳး ၊ ဥပမာ metaphor အေျချပဳနဲ႔ metonymy အေျချပဳ ၊ သံုးတဲ့ပစၥည္း ခ်င္းတူေပမယ့္ သံုးပံုသံုးနည္းမတူတာတို႔ ၊ ဥပမာ hypotaxis ကေန parataxis ၊ closure ကေန anti-closure ၊ အခ်ိဳးဟပ္စပ္ျပီး ညီ ညြတ္မႈဆီ ဦးတည္တာနဲ႔ အခ်ိဳးဖ်က္ျပီး `အပြင့္´ ေရးတာမ်ိဳး ၊ ယခင္ ဆူရီယလ္နည္းေတြကို ဘာသာစကားကဗ်ာနည္းနဲ႔ ေရာစပ္သံုးတာ မ်ိဳး ၊ စသျဖင့္။
အခုဒီဘက္ပိုင္း contemporary ကဗ်ာမွာေတာ့ synthesis (၀ါ) recombination ဆီသြားေနၾကတာေတြ႔ရပါတယ္။ narrative ဇာတ္လမ္းစင္မႈ ၊ ခံစားမႈနဲ႔ စဥ္းစားဆင္ျခင္မႈတို႔ကို ေပါင္းစပ္မႈ ၊ Lyric ရဲ႕ `ငါ´ဗဟိုျပဳမႈကို ယူေပမယ့္လည္း အဲဒီ`ငါ´ခံစားမႈ သ႐ုပ္ျပဖို႔ ထက္စဥ္းစားေတြေခၚမႈဘက္လွည့္လိုက္မႈ (Lyric postmodernisms) ၊ အေရးအသားပံုစံမ်ား ေရာေႏွာဖြဲ႕စည္းမႈ ၊ အဓိပၸါယ္ဆက္စပ္မႈ တိုက္႐ိုက္မရွိတဲ့လိုင္းေတြ ခ်ိတ္ဆက္မႈ ၊ မ်ဥ္းေျဖာင့္ယုတၱိိဆင္ျခင္မႈထက္ associative စိတ္ကူးအေတြး ခုန္ေက်ာ္ဆက္စပ္မႈ ၊ စတာေတြ ေတြ႔ရွိဖတ္႐ႈေနရပါတယ္။ ဒါေတြဟာ အလြယ္တကူယူသံုးလို႔ရတဲ့ နည္းေတြ ၊ တကၠနိေတြလို႔ အယူလြဲသံုးမႈေတြ ကမာၻမွာလည္းကမာၻနဲ႔ ခ်ီပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ လူသိသူသိ ကဗ်ာေရးသူေတြျဖစ္လာၾကသလား။ online ေသာ္လည္းေကာင္း print ေသာ္လည္းေကာင္း နီးစပ္ရာ အသိုင္းအ၀ိုင္းေလးထဲမွာပဲ ရွိတတ္ၾကပါတယ္။ ကဗ်ာကိုအေလးအနက္ထား ကိုင္ဆြဲသူတစ္ေယာက္အတြက္ေတာ့ သူ႔ေလာက အျမင္နဲ႔ သူ႔ကဗ်ာရဲ႕ ဆက္သြယ္မႈကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ တင္ျပၾကတာေတြ ရွာေဖြဖတ္႐ႈလို႔ရပါတယ္။ ထို႔အတူ မိမိကိုယ္မိမိ ကဗ်ာကိုအေလးအ နက္ထားသူအျဖစ္ခံယူရင္ မိမိကိုယ္မိမိလည္း စူးစမ္းၾကည့္တာ မမွားပါဘူး။ မိမိေရးတဲ့ ကဗ်ာနဲ႔ မိမိထားရွိတဲ့ အျမင္ေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ စူးစမ္းလို႔ရပါတယ္။ အဲဒီမွာ မိမိရဲ႕မိမိကိုယ္တိုင္ သိခ်င္မွသိမယ့္ ေလာကအျမင္ကို သတိထားမိရင္ ထားမိသြားပါလိမ့္မယ္ ၊ လႈပ္ရင္လည္း လႈပ္သြားပါလိမ့္မယ္။ ေရးျပီးတဲ့ ကဗ်ာကို စုတ္ေတာင္ျဖဲလိုက္မိပါလိမ့္မယ္ `သဟဇာတ´ဆိုတဲ့ စကားလံုးေလးရဲ႕ အဓိပၸါယ္ကိုလည္း အထိတ္တလန္႔ ျမင္ေကာင္းျမင္သြားပါလိမ့္မယ္။ အသက္အရြယ္နဲ႔ အေတြ႔အၾကံဳလည္း ဆိုင္မယ္ထင္ပါတယ္။
ထင္ရွားတာကေတာ့ ကဗ်ာေပၚမွာ ဘယ္ပုဂၢိဳလ္ ၊ ဘယ္၀ါဒ ၊ ဘယ္ဂိုဏ္းကမွ လက္၀ါးၾကီးအုပ္လို႔မရေတာ့ျခင္းပါပဲ။ လူ႔အဖြဲ႕ အစည္းတစ္ခုတည္းမွာတင္ပဲ အစဥ္အလာ ဂႏၱ၀င္ကဗ်ာ ၊ ေမာ္ဒန္ကဗ်ာ ၊ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ကဗ်ာနဲ႔ ကြန္တမ္ပိုရာရီကဗ်ာတို႔အတူတကြ ယွဥ္တြဲ ေနထိုင္ေနၾကတာလည္း ေတြ႔ရေပါ့။ ကြဲျပားျခားနားမႈဟာ ျပိဳကြဲမႈမဟုတ္ ၊ ရန္ဘက္မဟုတ္ ၊ အႏာၱရယ္မဟုတ္လို႔ လက္ခံလိုက္ရင္ ကဗ်ာ ေရးသူရဲ႕ ေလာကအျမင္ဟာ နည္းနည္းေတာ့ ေရြ႕သြားမလား။ အဲဒီအေရြ႕ဟာ ကဗ်ာေရးမႈေပၚမသက္ေရာက္ဘူးလို႔ ေျပာႏိုင္မလား။ မိမိရဲ႕ကိုယ္ပိုင္တည္ေဆာက္ယူထားတဲ့ ကဗ်ာေဗဒေကာ ျဖစ္မလာႏိုင္ဘူးလို႔ေျပာႏိုင္မလား။
ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။
ေဇယ်ာလင္း

21 – Dec - 13

ဗီဆြာဗါ ရွင္မ္ေဘာ္စကာ (1923 – 2012)

၁၉၉၆ စာေပႏိုဘဲလ္ဆုရပိုလန္ကဗ်ာဆရာမ ဗီဆြာဗါ ရွင္မ္ေဘာ္စကာ Wislawa Szymborska ဟာ ပိုလန္ႏိုင္ငံ Krakow ကရာေကာ၀္ ျမိဳ႕မွာပဲ ေဖေဖၚ၀ါရီ ၁ ၊ ၂၀၁၂ မွာ အဆုတ္ကင္ဆာနဲ႔ ကြယ္လြန္သြားပါတယ္။ ကြယ္လြန္ခ်ိန္မွာ အသက္ ၈၈ ႏွစ္ရွိပါျပီ။

ရွင္မ္ေဘာ္စကာဟာ ၁၉၂၃ မွာ ပိုလန္အေနာက္ပိုင္းကျမိဳ႕ေလးတစ္ျမိဳ႕မွာ ဖြားျမင္ပါတယ္။ အသက္ ၈ႏွစ္အရြယ္မွာ မိသားစုနဲ႔ ကရာေကာ၀္ျမိဳ႕မွာ ေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုင္ခဲ့ျပီး ၁၉၄၅ ကေန ၁၉၄၈ အထိ Jagellonian University မွာပိုလန္စာေပအႏုပညာနဲ႔ လူမႈေဗဒ ဘာသာရပ္ကို သင္ယူခဲ့ပါတယ္။ သူမရဲ႕ ပထမဆံုးကဗ်ာျဖစ္တဲ့ `I am Looking for a Word´ `စကားလံုးတစ္လံုးကို မိမိ ရွာေဖြေန တယ္´ ဟာ Dziennik Polski ေန႔စဥ္သတင္းစာမွာ ေဖၚျပပါရွိခဲ့ပါတယ္။

၁၉၅၃ ကေန ၁၉၈၁ အထိ ကရာေကာ၀္စာေပအပတ္စဥ္ျဖစ္တဲ့ Zycie Literackie မွာ အယ္ဒီတာနဲ႔ ပင္တိုင္ေဆာင္းပါးရွင္အ ျဖစ္လုပ္ကိုင္ခဲ့ပါတယ္။ တကၠသိုလ္တက္ေနစဥ္မွာပဲ ကရာေကာ၀္စာေပအသိုင္းအ၀ိုင္း၀င္ေတြနဲ႔အတူ ၁၉၈၀ စာေပႏိုဘဲလ္ဆုရ ပိုလန္ ကဗ်ာ ဆရာၾကီး ခ်က္ရွ္ေလာ္ မီေလာ့ရွ္ Czeslaw Milosz နဲ႔ ပထမဦးဆံုးအၾကိမ္ေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။ သူမရဲ႕ ပထမဆံုး လံုးခ်င္းကဗ်ာ စာအုပ္ကို ၁၉၅၂မွာ ထုတ္ေ၀ခဲ့ျပီး သူမ မကြယ္လြန္ခင္အထိလံုးခ်င္း ကဗ်ာစာအုပ္ေပါင္း ၁၅ အုပ္ထက္မနည္း ထုတ္ေ၀ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၁ မွာ Goethe ဆု ၊ ၁၉၉၅ မွာ Herder ဆု ၊ ၁၉၉၅ မွာ Poznan University ကခ်ီးျမႇင့္တဲ့ ဂုဏ္ထူးေဆာင္ စာေပအႏုပညာ ေဒါက္တာဆု ၊ ၁၉၉၆ မွာ Polish Pen Club ဆုနဲ႔ ၁၉၉၆မွာပဲ စာေပ Nobel ဆုတို႔ဆြတ္ခူးရရွိခဲ့ပါတယ္။

ရွင္မ္ေဘာ္စကာရဲ႕ ဘ၀မွာ ၂၀ရာစုရဲ႕ ပိုလန္ႏိုင္ငံသမိုင္းျဖတ္သန္းမႈေတြၾကံဳခဲ့ရပါတယ္။ ၁၉၃၉ မွာ နာဇီဂ်ာမနီေအာက္ေရာက္ ခဲ့ရတဲ့ ပိုလန္။ ဒုတိယကမာၻစစ္အျပီး ဆိုဗီယက္အင္ပါယာရဲ႕ လက္ေအာက္ခံကြန္ျမဴနစ္တိုင္းျပည္ပိုလန္။ ဒီမိုကေရစီလႈပ္ရွားမႈျဖစ္တဲ့ Solidarity ကာလနဲ႔ ေနာက္ပိုင္းမာရွယ္ေလာ။ သူမဟာ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ၀င္ျဖစ္ခဲ့ဘူးပါတယ္။ ကဗ်ာေ၀ဖန္ေရးဆရာ Edward Hirsch နဲ႔ အင္တာဗ်ဴး (၁၉၉၆) တစ္ခုမွာ သူမေျပာခဲ့တာက ––

“ကၽြန္မငယ္တုန္းက ကြန္ျမဴနစ္၀ါဒကို ယံုၾကည္ခဲ့ပါတယ္။ ကမာၻၾကီးကို ကြန္ျမဴနစ္၀ါဒကတစ္ဆင့္ ကယ္တင္ခ်င္ခဲ့တယ္။ မၾကာခင္မွာပဲသိလိုက္ရပါတယ္ ၊ ဒီ၀ါဒနဲ႔ေတာ့ အလုပ္မျဖစ္ဘူးဆိုတာ။ ဒါေပမယ့္ ဒီ၀ါဒကို ကၽြန္မတစ္ခ်ိန္တုန္းက ယံုၾကည္ ခဲ့တယ္ဆိုတာကို မဖံုးကြယ္ခ်င္ပါဘူး။´´

၁၉၆၆မွာ ကြန္ျမဴနစ္စနစ္ကို ေ၀ဖန္တိုက္ခိုက္တဲ့ ပိုလန္ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖါျဖစ္သူ Leszek Kolakowski ကို အာဏာပိုင္ေတြက အေရးယူလိုက္တဲ့အခါ ရွင္မ္ေဘာ္စကာဟာ အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ကို ဆန္႔က်င္တဲ့ အေနနဲ႔ သူမရဲ႕ ပါတီ၀င္ကဒ္ျပားကို ျပန္အပ္လိုက္ပါတယ္။ ပိုလန္ႏိုင္ငံရဲ႕ Solidarity ဒီမိုကေရစီလႈပ္ရွားမႈကာလမွာလည္း သူမဟာ တမင္ကို မထင္ေပၚေအာင္ေနခဲ့ပါတယ္။

သူမရဲ႕ ပထမအိမ္ေထာင္ဟာ မတည္ျမဲခဲ့ပါဘူး။ လင္ျဖစ္သူ ကဗ်ာဆရာ Adam Wlodek နဲ႔ ကြာရွင္းခဲ့ျပီး စာေရးဆရာ Kornel Filipowicz နဲ႔အတူ ၁၉၉၀ မွာ ကြယ္လြန္သြားတဲ့အထိတစ္သက္လံုးအတူေနသြားခဲ့ပါတယ္။

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

၁၉၉၆ စာေပႏိုဘဲလ္ဆု ေရြးခ်ယ္ခ်ီးျမႇင့္ေရးအဖြဲ႕ျဖစ္တဲ့ Swedish Academy ဟာ ရွင္မ္ေဘာ္စကာရဲ႕ ကဗ်ာကို ေအာက္ပါ အေၾကာင္းေၾကာင့္ေရြးခ်ယ္တာျဖစ္တယ္လို႔ ထုတ္ျပန္ေၾကညာပါတယ္။

`ေျပာေနတာနဲ႔ဆိုလိုတာနဲ႔ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ေအာင္တိက်တဲ့သူမရဲ႕ ကဗ်ာေတြမွာ လူျဖစ္မႈ အရွိတရားအပိုင္းအစေတြထဲက ေနပဲ သမိုင္းနဲ႔ ရွင္သန္မႈဆိုင္ရာ ဆက္စပ္၀န္းက်င္ေတြေပၚထြက္လာၾကတာျဖစ္တယ္။´

ပိုလန္ကဗ်ာေ၀ဖန္ေရးဆရာ Jerzy Jarzebski အလိုအရ ရွင္မ္ေဘာ္စကာဟာ `intellectual poet´ `ဥာဏ္ရည္ကို ဦးစား ေပးတဲ့ကဗ်ာဆရာမ´ ျဖစ္ျပီး `ကမာၻၾကီးကို ကဗ်ာက တစ္ဆင့္စဥ္းစားတာျဖစ္တယ္။´ ဒါေပမယ့္ ၊ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ ၊ သူမရဲ႕ ကဗ်ာ ေတြဟာ သာမန္ကဗ်ာဖတ္သူအတြက္ ေခါင္း႐ႈပ္ေအာင္ေရးတဲ့ ပံုမ်ိဳးမဟုတ္ဘူး။

ဂါးဒီးယန္းသတင္းစာရဲ႕ စာေပက႑မွာ ေဖၚျပပါရွိတာကေတာ့ ––“သူမရဲ႕ လက္ဦးကဗ်ာေတြဟာ ဆိုရွယ္လစ္ရီယယ္လစ္ ဇင္မ္ ဟန္လႊမ္းမိုးခဲ့ေပမယ့္ ၁၉၅၆ ေနာက္ပိုင္းမွာ သူမရဲ႕ ကြန္ျမဴနစ္၀ါဒ အေပၚမယံုၾကည္မႈ မ်ားလာတာနဲ႔အမွ် ဒီေရးဟန္ကို သူမစြန္႔ လႊတ္ခဲ့တာေတြ႕ရပါတယ္။ ၁၉၆၂ မွာ ထုတ္တဲ့ `Salt´ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ကဗ်ာစာအုပ္မွာ ဆိုရင္ သမိုင္း အျဖစ္အပ်က္ေတြနဲ႔ ပုဂၢလိက အေတြ႕အၾကံဳေတြကို ironic (ေျပာဟန္နဲ႔ အဓိပၸါယ္ဆန္႔က်င္ေနၾကတဲ့) free verse နဲ႔ေရးထားတဲ့ကဗ်ာေတြပါရွိပါတယ္။´´

Poetry Foundation မွာ ေတြ႕ရတာကေတာ့ ––“ ရွင္မ္ေဘာ္စကာရဲ႕ ကဗ်ာေတြထဲမွာ ကဗ်ာပရိသတ္မၾကာခဏေတြ႕ရွိၾက တာဟာ ဇ၀နဥာဏ္ ၊ irony ၊ နဲ႔ ႐ိုးစင္းသေယာင္ေရးသားျပဳလုပ္ထားမႈျဖစ္တယ္။ သမိုင္းေနာက္ခံျပဳျပီး အိမ္တြင္းေရးအခ်က္အလက္ ေလးေတြနဲ႔ အျဖစ္အပ်က္ေတြကို ဆန္းစစ္ထားတာေတြ႕ရတယ္။ `The End and the Beginning ´`အဆံုးနဲ႔အစ´ဆိုတဲ့ ကဗ်ာမွာ `စစ္ပြဲၾကီးတစ္ပြဲျပီးဆံုးတိုင္း/တစ္ေယာက္မဟုတ္တစ္ေယာက္ဟာ လွည္းက်င္းရွင္းလင္းရေတာ့တာပါပဲ´ လို႔ပါရွိပါတယ္။ စစ္ပြဲနဲ႔ အိမ္တြင္းမႈသန္႔ရွင္းေရးတို႔ကို တြဲခ်ိတ္ထားတာေတြ႕ရပါတယ္။

၁၉၈၀စာေပ ႏိုဘဲလ္ဆုရ ပိုလန္ကဗ်ာဆရာၾကီးခ်က္ရွ္ေလာ္ မီေလာ့ရွ္က သူမရဲ႕ ကဗ်ာေတြဟာ မႏွစ္ျမိဳ႕စရာ ကဗ်ာေတြျဖစ္ တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ကဗ်ာေတြဟာ မႏွစ္ျမိဳ႕စရာေကာင္းတာေတြလို႔ေျပာတာမဟုတ္ပါဘူး။ မႏွစ္ျမိဳ႕စရာအေၾကာင္းေတြေရးသားထားတဲ့ ကဗ်ာေတြလို႔ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။ သူမရဲ႕ ကဗ်ာေတြကို ဆင္ျမဴရလ္ ဘက္ကစ္တ္ရဲ႕ စိတ္ပ်က္/စိတ္ဓါတ္က်/ေမွာင္မိုက္တဲ့အျမင္နဲ႔ ပမာတင္စားေျပာထားပါတယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ၊ သူမရဲ႕ ကဗ်ာေတြဟာ အသက္႐ွဴလို႔ရေသးတဲ့ ကမာၻေလာကကို တင္ျပတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

New York Times Book Review ပင္တုိင္ေဆာင္းပါးရွင္ျဖစ္တဲ့ Stanislaw Baranczak ကေတာ့“ ရွင္မ္ေဘာ္စကာရဲ႕ ကဗ်ာ ေတြအေျခတည္ထားတာဟာ ဘက္ႏွစ္ဘက္ရဲ႕ ထိပ္တိုက္ေတြ႕ဆံုမႈပဲျဖစ္ပါတယ္။ အေၾကာင္းအရာ ကိစၥတစ္ခုေပၚမွာ တိုက္႐ိုက္အဆို ထုတ္ေျပာတာျဖစ္ေစ ေစာင္းပါးရိပ္ျခည္ထင္ျမင္ခ်က္ေပးတာျဖစ္ေစနဲ႔ အဲဒီအဆိုျဖစ္ေစထင္ျမင္ခ်က္ျဖစ္ေစရဲ႕ မွန္ကန္မႈကို သံသယျဖစ္ ေစေအာင္ ေမးခြန္းထုတ္တာပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲသလို ထိပ္တိုက္ေတြ႕ဆံုမႈမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။´´ ရွင္မ္ေဘာ္စကာရဲ႕ ကဗ်ာေတြထဲမွာ အမ်ား အလြယ္တကူလက္ခံထားတဲ့ အဆိုေတြ ၊ ထင္ျမင္ခ်က္ေတြကို ျပန္စဥ္းစားေ၀ဖန္သံုးသပ္ေစလိုတဲ့ ေစတနာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

ရွင္မ္ေဘာ္စကာကိုယ္တိုင္သူမရဲ႕ ကဗ်ာအေၾကာင္း သူမေျပာျပတာကေတာ့ ––“ကၽြန္မႏိုင္ငံေရးကဗ်ာဆရာမ မဟုတ္ပါဘူး။ ကြန္ျမဴနစ္စနစ္ေအာက္မွာ ေနခဲ့ရေတာ့ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာကိစၥဟာလည္း ႏိုင္ငံေရးသေဘာသက္၀င္သြားႏုိင္တယ္ဆိုတာကိုေတာ့ မျငင္းပါဘူး။ . . . . ကၽြန္မကဗ်ာဆရာမဘ၀ခံယူစက လူသားထုကို ကၽြန္မခ်စ္ခဲ့ပါတယ္။ လူသားထုအတြက္ အက်ိဳးရွိတာတစ္ခုခု ကၽြန္မလုပ္ေပးခ်င္ခဲ့ပါတယ္။ မၾကာခင္မွာပဲ ကၽြန္မသေဘာေပါက္သြားပါတယ္ ၊ လူသားထုကို ကယ္တင္ဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးဆိုတာပါပဲ။ လူသားထုကိုခ်စ္ဖို႔လည္းမလိုပါဘူး ၊ လူေတြကို ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ဖို႔ပဲလိုပါတယ္။ ခ်စ္တာမဟုတ္ဘူးေနာ္ ၊ ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ဖို႔ပဲ။ ကၽြန္မရဲ႕ လူငယ္ဘ၀ရဲ႕ ခက္ခဲတဲ့ ေတြ႕ၾကံဳမႈေတြကေန ဒီသင္ခန္းစာကို ရရွိခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။´´ သူမကိုယ္ သူမႏိုင္ငံေရးကဗ်ာဆရာမ မဟုတ္ဘူး လို႔ေျပာေပမယ့္ သူမရဲ႕ ကဗ်ာေတြထဲမွာ ပိုလန္ႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးသမိုင္းျဖတ္သန္းမႈေတြ ေတြ႕ရပါတယ္။ ၁၉၅၇ မွာ ထုတ္ေ၀တဲ့ `Calling Out to Yeti ´ `ယက္တီကို လွမ္းေခၚျခင္း´ ကဗ်ာစာအုပ္မွာ သူမဟာ ကြယ္လြန္သြားတဲ့ ဆိုဗီယက္အာဏာရွင္ စတာလင္ကို ယက္တီဆိုတဲ့ ဒ႑ာရီလာေၾကာက္မက္ဖြယ္ရာ ႏွင္းခဲလူသားနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ေရးသားခဲ့တာေတြ႕ရပါတယ္။ စတာလင္ရဲ႕ ကြန္ျမဴနစ္အင္ပါ ယာေအာက္မွာ လူသားလြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ အႏုပညာလြတ္လပ္ခြင့္တို႔ ေပ်ာက္ဆံုးရျခင္းကို ဆန္႔က်င္ေရးသားခဲ့တဲ့ ကဗ်ာျဖစ္ပါတယ္။ ကဗ်ာ ထဲကေျပာေနသူဟာ ဟိမ၀ံတာ ေတာင္ထိပ္မွာရပ္ျပီး ယက္တီကို လွမ္းေခၚေျပာဆိုေနတာျဖစ္ပါတယ္––

`ယက္တီ ၊ ရာဇ၀တ္မႈေတြပဲ

ငါတို႔ဆီမွာ ရွိတာမဟုတ္ဘူး။

ယက္တီ ၊ စကားလံုးတိုင္းဟာ

ေသမိန္႔မဟုတ္ဘူး။´

ရွင္မ္ေဘာ္စကာဟာ ဟစ္တလာရဲ႕ နာဇီဂ်ာမနီနဲ႔ စတာလင္ရဲ႕ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္တဲ့ ကြန္ျမဴနစ္စနစ္ေတြကိုသာ ဆန္႔က်င္ တိုက္ခိုက္ခဲ့တာမဟုတ္ပါဘူး။ နယ္ခ်ဲ႕အေမရိကန္ေတြ ေမႊးလိုက္တဲ့ ဗီယက္နမ္စစ္ပြဲကိုလည္း လက္မေရွာင္ခဲ့တာေတြ႕ရပါတယ္။

ဗီယက္နမ္

“ေဟ့ ၊ ဟာမ ၊ မင္းနာမည္ဘာလဲ´´ “မသိဘူး´´

“မင္းအသက္ဘယ္ေလာက္ရွိျပီလဲ´´ “မသိဘူး´´

“ဘာျဖစ္လို႔ မင္းဒီေျမတြင္းကိုတူးတာလဲ´´“မသိဘူး´´

“မင္းဒီမွာ ပုန္းေအာင္းေနတာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီလဲ´´ “မသိဘူး´´

“မင္းဘာေၾကာင့္ ငါ့ လက္ေခ်ာင္းကို ကိုက္တာလဲ´´ “မသိဘူး´´

“မင္းကို ငါတို႔ အႏၱရာယ္မျပဳဘူးဆိုတာ မင္းမသိဘူးလား´´ “မသိဘူး´´

“မင္းဘယ္သူ႔ဘက္ကလဲ´´ “မသိဘူး´´

“ဒါဟာ စစ္ပဲ ၊ မင္းဘက္လိုက္ရလိမ့္မယ္´´ “မသိဘူး´´

“မင္းရြာရွိေသးလား´´ “မသိဘူး´´

“ဒါမင္းရဲ႕ ကေလးေတြလား´´ “ဟုတ္တယ္´´။

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

ရွင္မ္ေဘာ္စကာဟာ ျပင္သစ္ကဗ်ာေတြကို ဘာသာျပန္ခဲ့သလို သူမရဲ႕ ကဗ်ာေတြကိုလည္း အဂၤလိပ္ ၊ ဂ်ာမန္ ၊ ဆြီဒင္ ၊ အီတာလ်ံ ၊ ဒိန္းမတ္က္ ၊ ေဟျဗဴး ၊ ဟန္ေဂရီ ၊ ခ်က္ ၊ ဆလိုဗက္ ၊ ဆာဗို -ခ႐ိုေအးရွင္း ၊ ႐ိုေမးနီးယား ၊ ဘူလ္္ေဂးရီယား အပါအ၀င္ ဘာသာအသီးသီးသို႔ျပန္ဆိုထားတာေတြရွိပါတယ္။ ျမန္မာဘာသာျပန္အပါအ၀င္ေပါ့။

ရွင္မ္ေဘာ္စကာရဲ႕ မူရင္း ပိုလန္ကဗ်ာကို Stanislaw Baranczak နဲ႔ Clare Cavanagh တို႔ အဂၤလိပ္ဘာသာျပန္လိုက္တဲ့ ` true love ´ ကဗ်ာကို ကိုကိုသက္ ျမန္မာမႈျပဳထားတာ ေဖၚျပလိုက္ပါတယ္။

အခ်စ္စစ္

အခ်စ္စစ္တဲ့ ၊ ပံုမွတ္မွဟုတ္ရဲ႕လား

အေလးအနက္လား ၊ လက္ေတြ႕ေရာက်ရဲ႕လား

ႏွစ္ေယာက္တည္းတစ္ကမာၻလုပ္ေနတဲ့ လူႏွစ္ေယာက္က

ဒီကမာၻၾကီးကို ဘာေပးႏိုင္မွာတဲ့တုန္း။

အေၾကာင္းျပခ်က္ ေျခေျချမစ္ျမစ္ မရွိတဲ့

မ႑ပ္တိုင္ထူလိုက္ၾက

သန္းေပါင္းမ်ားစြာထဲက တစ္ေယာက္ကို စံုလံုးကန္း ေရြးလိုက္ျပီးမွ

ဒါဟာ ဒီလိုပဲျဖစ္ရမယ္လို႔ ယံုၾကည္လိုက္ၾက

ဘာအတြက္လဲ – သဲထဲေရသြန္။

႐ုတ္တရက္ သက္ဆင္း လာတဲ့ အလင္းတန္း။

ဘာေၾကာင့္ တျခားသူေတြေပၚမက်ဘဲ ဒင္းတို႔ ႏွစ္ေယာက္ေပၚက်

ဒါဟာ တရားမွ်တမႈကို ပါးခ်တာမဟုတ္လား – ဟုတ္ပါ့။

ဒါဟာ က်ားကုတ္က်ားခဲ ထူေထာင္ခဲ့ရတဲ့ စည္းမ်ဥ္းေတြကို ခ်ိဳးေဖာက္တာ ၊

အထြဋ္အထိပ္ ေရာက္ျပီးသား က်င့္၀တ္ေတြကို လြင့္ပစ္တာ –

ဒါေတြအားလံုးဟုတ္။

အဲဒီစံုတြဲ သဲေနပံုကိုၾကည့္။

သိုသိုသိပ္သိပ္မေနႏိုင္ၾကဘူးလား

သူငယ္ခ်င္းေတြကို စာနာစိတ္နဲ႔ စိတ္ဓါတ္က်ခ်င္ေယာင္ေဆာင္ မေနသင့္ဘူးလား။

နားေထာင္ၾကည့္ ဒင္းတို႔ ရယ္သံကိုက – ေစာ္ကားေမာ္ကား။

ဒင္းတို႔ေျပာတဲ့စကားေတြက ႐ိုးလြန္းလို႔ ယံုႏိုင္စရာမရွိ။

ဒင္းတို႔ရဲ႕ အေသးအမႊားေပ်ာ္ပြဲေတြ ၊ အပရိက ထံုးတမ္းစဥ္လာေတြ ၊

အပိုဆာလား အျပန္အလွန္ နိစၥဓူ၀ေတြ –

ေသခ်ာတာက အခ်စ္စစ္ဆိုတာ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ရဲ႕ ေနာက္ေၾကာက ကလိန္ျခံဳမႈ။

လူတိုင္းသာ သူတို႔လို အတုျမင္အတတ္သင္ျဖစ္ကုန္ရင္ ဒုကၡ

ေတြးေတာင္မေတြးရဲ။

ဘာသာတရားနဲ႔ ကဗ်ာကို ဘယ္ေပၚသြားထားမလဲ။

ဘာေတြကိုတသ ၊ ဘာေတြကို စြန္႔ပစ္ရမွာလဲ ၊

ဘယ္သူေတြကမ်ား အေႏွာင္အဖြဲ႕ေတြၾကား ေနခ်င္ပါေတာ့မလဲ။

အခ်စ္စစ္တဲ့ ၊ တကယ္ လိုအပ္လို႔လား။

အရွက္ကြဲမႈတစ္ခု ဘ၀ရဲ႕အျမင့္ဆံုး အသိုင္းအ၀ိုင္းေတြထဲ

လူသူမသိ ေက်ာ္ျဖတ္သြားပံုမ်ိဳး

လိမၼာေရးျခားရွိမႈနဲ႔ ၊ လူပိန္းေတြးေတြးမႈက အခ်စ္စစ္ကို ျဖတ္ေက်ာ္ဖို႔

ငါတို႔ကို ေျပာတယ္။

ေျခာက္ျပစ္ကင္း သားသမီးရတနာေလးေတြေမြးဖို႔ အခ်စ္စစ္မလို။

အခ်စ္စစ္ ဆိုတာ ဒုလႅဘမို႔

သူ႔အားကိုးေနရင္ ေနာင္ႏွစ္တစ္သန္းလည္း ကမာၻ႕လူဦးေရ တိုးတက္မွာမဟုတ္။

အခ်စ္စစ္ကို မၾကံဳဖူးတဲ့လူေတြ

အခ်စ္စစ္ဆိုတာ ေလာကမွာ မရွိဘူးလို႔ေျပာၾကပါေစ။

အဲဒီလိုယံုေတာ့ သူတို႔ေတြ အေနေျဖာင့္ အေသေျဖာင့္တာေပါ့။ ။

ေဇယ်ာလင္း

9 – Feb – 2012

ေကာက္ေကြ ့တဲ့ျမစ္ကို ဆြဲဆန္ ့ႏိုင္ၾကပါ့မလား

(၁)

၁၉၆၄ ခုႏွစ္ေလာက္ကပါ...။ ေတာင္ဗီယက္နမ္မွာ ကမၻာ့အင္အားအႀကီးဆံုး အေမရိကန္တပ္ေတြနဲ႕ ေတာင္ဗီယက္နမ္ ရုပ္ေသးအစိုးရ ငုယင္ေကာင္ကီးရဲ့ တပ္ေတြ ဖရုိဖရဲ စစ္ရႈံးေနတုန္း။ ေျမာက္ဗီယက္နမ္နဲ႕ ေတာင္ဗီယက္နမ္လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္ေတြက ၿမိဳ ့ေတာ္ ဆိုင္ဂုံကို ဝိုင္းထားတဲ့အခ်ိန္...။

မနက္ခင္း လဘက္ရည္ဆိုင္ထိုင္ၾကတဲ့အခါ သတင္းစာကို စားပြဲေပၚမွာျဖန္ ့ၿပီး က်ေနာ္တို ့က ဗီယက္နမ္စစ္ပြဲေျမပံုကို ဝိုင္းစုမွတ္သားေနခဲ့ၾကပါတယ္။ က်ရႈံးသြားတဲ့ ေတာင္ဗီယက္နမ္ၿမိဳ ့ေတြ တၿမိဳ ့ၿပီးတၿမိဳ႕ ကို က်ေနာ္တို ့လက္ထဲက မင္နီေခ်ာင္းနဲ ့ဝိုင္းပတ္မွတ္သားလိုက္ၾကပါတယ္။

က်ေနာ္တို ့ဟာ အဲဒီတုန္းက ဗီယက္နမ္မ်ိဳးခ်စ္တပ္ေတြဘက္ကရပ္တည္ၿပီး ေန႕စဥ္ လဘက္ရည္ဆိုင္ ရင္ခုန္သံစည္းခ်က္နဲ ့ စစ္ပြဲႀကီးတပြဲကို ေစါင့္ၾကည့္ေနၾကတဲ့အခ်ိန္။

မွတ္မိပါေသးတယ္။ ကိုခါး( ငခါး-ကြမ္းျခံကုန္းမဟုတ္ပါ)က ဆံပင္ ေၾကာေထာက္နဲ ့။ ကိုဦး (ကဗ်ာဆရာ မင္းခိုင္ဦး) က ေခါင္းေလာင္းေဘာင္းဘီနဲ ့။ ကိုစန္းေမာင္( ယခု ပဲခူးၿမိဳ ့က ေရွ ့ေနႀကီး ဦးစန္းေမာင္) က လည္ကတံုးအက်ီနဲ ့။ က်ေနာ္ကေတာ့ ရင္ပတ္ၾကယ္သီးျဖဳတ္အက်ီ ခ်က္ျပဳတ္ပုဆိုးနဲ ့။

ဒီတုန္းက ပဲခူးၿမိဳ ့က က်ေနာ္တုိ ့လူငယ္တသိုက္... ေမာ္စီတံုးရဲ့ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ေခါင္းစီးကိုယူၿပီး “ဆီးပြင့္” ဆိုတဲ့ ဘာသာျပန္ကဗ်ာစာအုပ္ ထုတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အရွိန္အဟုန္ႀကီးႀကီးနဲ ့တက္လာေနတဲ့ တကမၻာလံုးက အမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရးတိုက္ပြဲေတြကို ဂုဏ္ျပဳတဲ့အေနနဲ ့ “ဒီေရ” ဆိုတဲ့ ကဗ်ာစာအုပ္ကိုလည္း ထုတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

အခု...ႏွစ္ေပါင္း ေလးဆယ္ေက်ာ္ ငါးဆယ္...ၾကာၿပီးတဲ့ေနာက္။ ၾကည္ေမာင္သန္းရဲ့  “ကဗ်ာ ၁၀၀ ႏွင့္ ကဗ်ာဆရာကြယ္လြန္ျခင္း” ကဗ်ာစာအုပ္ထဲက “ သူတို ့” ဆိုတဲ့ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ကိုဖတ္မိတဲ့အခါ က်ေနာ္ မွတ္မွတ္ထင္ထင္ အလြမ္းျမစ္ထဲ ေမ်ာလိုက္မိတယ္။

သူတို ့

တၿပိဳင္နက္ ဆံပင္ရွည္ထားၾက

ဘီးတယ္လ္သီခ်င္းေတြ နားေထာင္ၾက

ေခါင္းေလာင္းေဘာင္းဘီေတြ ဝတ္ၾက

ဗီယက္နမ္စစ္ကို ဆန္ ့က်င္ၾက

သူတို ့

အသံသစ္ေတြနဲ ့ ဧည့္ဝတ္ေက်ျပြန္ခဲ့ၾကတယ္။

သူတို ့

တၿပိဳင္နက္ လဘက္ရည္ဆိုင္ထိုင္ ရီေဝၾက

ပင့္ကူအိမ္ထဲက ပိုးေကာင္ေတြလို ဘဝ

ရုတ္တရက္ ေဂၚဘာေခ်ာ့ဗ္၊ ဘာလင္တံတိုင္းနဲ ့

အေရွ  ့ဥေရာပကို အာရုံစိုက္မိၾက

သံကန္ ့လန္ ့ကာကို ဆြဲဖြင့္ၾက

သူတို ့

ကမၻာႀကီးကို လက္နဲ ့ဆြခဲ့ၾကတယ္။

သူတို ့

တၿပိဳင္နက္ ဆံပင္ေတြ အေရာင္ဆိုးၾက

ဟစ္ေဟာ့သီခ်င္းေတြ နားေထာင္ၾက

ကြန္ပ်ဴတာနဲ ့ထိေတြ ့ၾက

ဂိမ္းစ္ေတြ ကစားၾကရင္း

အႏိုင္ရတာကို အရသာေတြ ့ၾက

သူတို ့

ေကာက္ေကြ ့တဲ့ျမစ္ကို ဆြဲဆန္ ့ႏိုင္ၾကပါ့မလား...။

(၂)

လြတ္လပ္မႈရဲ့ သေကၤတဟာ

ကမ္းေျခတစ္ခုလို ့ဆိုရင္

ဟိုမွာ

ကမ္းေျခတစ္ခု အဓြန္ ့ရွည္ဖို ့

မာေက်ာေက်ာရုပ္ရည္နဲ ့

အကာအကြယ္ေတြ ေပးေနသူေတြ...။

                (ၾကည္ေမာင္သန္းရဲ့ ေက်ာက္ေဆာင္မ်ား ကဗ်ာမွ...)

က်ေနာ္တုိ ့ေခတ္တုန္းကေတာ့ ဗန္းေမာ္တင္ေအာင္ဆိုတာလည္း မာေက်ာေက်ာ စိတ္ဓါတ္ရုပ္ရည္နဲ႕ ပါပဲ။ ကၽြန္း အစာငတ္ခံတိုုက္ပြဲမွာ က်ဆံုးသြားတဲ့ ကိုေလးေမာင္ ဆိုတာလည္း မာေက်ာေက်ာ ရုပ္ရည္နဲ ့ပါပဲ။ အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ကို ေရးသြားတဲ့ ဗိုလ္မွဴးခ်စ္ေကာင္းဆိုတာလည္း မာေက်ာေက်ာရုပ္ရည္နဲ ့ပါပဲ။

က်ေနာ္တို႕ဟာ က်ေနာ္တို႕ေခတ္မွာ ေလးစားရမယ့္သူကို တေလးတစားရွာခဲ့ၾကတယ္။ ေက်ာက္ေဆာင္ေတြကို ဘယ္သူေတြ ကာကြယ္ဖို ့ႀကိဳးစားခဲ့ၾကသလဲဆိုတာ သိခ်င္ခဲ့ၾကတယ္ဆိုပါေတာ့။

အဲဒီ မာေက်ာေက်ာရုပ္ရည္နဲ ့လူေတြဟာ ေက်ာက္ေဆာင္ကို ကာကြယ္ရင္းနဲ ့က်ဆံုးသြားခဲ့ၾကသလို က်ေနာ္တို ့ကေကာ က်ေနာ္တို႕ ေခတ္ႀကီးအတြက္ ဘာေတြမ်ား သက္ျပင္းေတြ ေခၽြခဲ့ၾကသလဲ။ က်ေနာ္တို႕ ကမၻာေျမႀကီးအတြက္ ဧည့္ဝတ္ေက်ခဲ့ၾကပါရဲ့လား။

ႏွစ္ေတြလည္း ရူးသလို ေပါသလို ကုန္ဆံုးသြားခဲ့ၿပီ

ဒီလိုအေနအထားမွာ

ေသသြားတဲ့ သူငယ္ခ်င္းေတြကို သတိရတယ္

မေသမရွင္ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ ့

ေသခ်င္ေယာင္ေဆာင္ေနတဲ့ သူငယ္ခ်င္းတို ့ေရ

တို ့ေနာက္က ဆံပင္ နီေၾကာင္ေၾကာင္ မ်ိုဳးဆက္ကို

တို ့ ဘာေတြ လက္ဆင့္ကမ္းႏိုင္ခဲ့ပါသလဲ။

          (ၾကည္ေမာင္သန္းရဲ့ သူငယ္ခ်င္း အပ်င္းေျပဖတ္ဖို ့ ကဗ်ာ..မွ)

ဒီကဗ်ာပိုဒ္ကိုဖတ္ေတာ့ ကိုယ့္ အတၱ ပုဂၢလိက ဒိုင္ယာရီထဲမွာ ကမၻာႀကီးကို မ်က္ကြယ္ျပဳသြားၾကတဲ့ ကဗ်ာဆရာတိုက္ေမာင္းကို သတိရတယ္။ ႏိုင္ဝင္းေဆြကို သတိရတယ္။ ေသခ်င္ေယာင္ေဆာင္ေနတဲ့ ကဗ်ာဆရာမ မိဆူးပြင့္ကို သတိရတယ္။ မေသမရွင္ျဖစ္ေနတဲ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတိရတယ္။

တခ်ိန္ကေတာ့ ဟုတ္ပါတယ္...။ ၾကည္ေမာင္သန္းရဲ့ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ထဲကလို က်ေနာ္တို ့ဟာ ဟစ္ပီေယာင္ေယာင္ ဂ်စ္ပစီေယာင္ေယာင္နဲ ့ စံနစ္တစ္ခုရဲ့ သားေကာင္ျဖစ္ခဲ့ၾကေပမယ့္ က်ေနာ္တို ့ ဓါးေတာင္ကိုေက်ာ္ၿပီး မီးပင္လယ္ကို ျဖတ္ႏိုင္ခဲ့တာပဲ မဟုတ္လား။ က်ေနာ္တို ့ ျဖတ္သန္းခဲ့ၾကတာပဲ မဟုတ္လား။ အခ်ဳပ္ခန္းေတြ ေထာင္ေတြ ရဲဘက္စခန္းေတြ ပိုုက္လံုးႀကီးေတြ ရထားသံလမ္းေတြ ဘူတာရုံေတြ ပလက္ေဖါင္းေတြ အရက္ဆိုင္ေတြကို ျဖတ္သန္းရင္း...က်ေနာ္တို႕ စစ္ေအးေခတ္ႀကီးကို ထားခဲ့ၾကတာပဲ မဟုတ္လား။ တစ္ပါတီစံနစ္ကို ထားခဲ့ၾကတာပဲ မဟုတ္လား။

တခ်ိဳ ့က ေက်နပ္ လိုက္ၾကတယ္။ ေက်နပ္လိုုက္တာနဲ႕ တၿပိဳင္နက္ လြတ္လပ္မႈဟာ က်ဆံုး သြားၿပီ ဆိုတာ မသိလိုက္ ၾကဘူးေလ။

မီးတိုင္ေအာက္က မ်က္လံုးတစံုဟာ အခုေတာ့ ညကပြဲခန္းမထဲမွာ ေရာင္းအားျမွႈင့္ မ်က္လံုးတစံုအျဖစ္ ေစ်းကြက္စီးပြါးေရးဆန္လာတာ က်ေနာ္တို ့သတိျပဳမိပါရဲ့လား။

က်ေနာ္တို႕ က တစ္စက္မွ မယိုဖိတ္ရေအာင္ ေနခ်င္ခဲ့ၾကတာပါ။ ဒါေပမယ့္ တာက်ိဳးတဲ့အသံႀကီးကသာ ေခတ္ႀကီးတစ္ခုလံုးကို လႊမ္းသြားခဲ့တယ္။

အ ကာလ

စိန္ပန္းေတြ ေျမခ

ဆိတ္ဖလူးရနံ ့ေမႊးျမ

အသံမဲ့ ၾကယ္ေတြ ေၾကြက်

အ ကာလ။

ကေလးရယ္

မင္းကို ေမြးတဲ့အခါ

ကံဆိုးမိုးေမွာင္က်

အ ကာလ။

ကေလးရယ္

မင္းအေမ အျပင္းအထန္ ခ်ီတက္ခဲ့ရ

မင္းအေဖ အသည္းအသန္ ထြန္ယက္ခဲ့ရ

အ ကာလ.

တကယ္ေတာ့ ကေလးရယ္

ေသေသခ်ာခ်ာ ေတြးၾကည့္ေတာ့မွ

အ ကာလဆိုတာ

ညတညရဲ့ စ်ာပန ျဖစ္ေနရဲ့။ု

          တခါတရံမွာ က်ေနာ္တို ့ ေထာင္ေခ်ာက္ေတြထဲ ဆင္းခဲ့မိၾကတာလည္း ရွိတယ္။ ဒီေခတ္ရဲ့ေထာင္ေခ်ာက္ေတြက ဥပဓိရုပ္မၿငိမ္ဘူးေလ။ အေရာင္စံုလြန္း ေထြေထြျပားျပားျဖစ္လြန္းေတာ့ ေထာင္ေခ်ာက္ေတြက ဗို႕အားျမွင့္ဘို႕ မလိုေလာက္ေအာင္ကိုပဲ အန႔ံ ျပင္းတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ ဆယ္ေယာက္ရွိရင္ ဆယ္ေယာက္၊ ႏွစ္ေယာက္ရွိရင္ ႏွစ္ေယာက္ လမ္းေတြကြဲၾကရတယ္။ က်ေနာ္ဆုေတာင္းတယ္ေလ...။ လမ္းဆံုတေနရာမွာေတာ့  ေထာင္ေခ်ာက္ထဲက လူတခ်ိဳ႕  ျပန္ဆံုႏိုင္ေကာင္းရဲ့လို ့ေပါ့။  ပိန္းပိတ္ေအာင္ ေမွာင္လြန္းတဲ့ ေခတ္ႀကီးတစ္ေခတ္ရဲ့ စ်ာပနကို အတူတူ လိုက္ပို ့လို ့ ရစေကာင္းရဲ့ေပါ့။

          ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ စာအုပ္တစ္အုပ္ ေသနတ္တစ္လက္နဲ ့ လက္တင္အေမရိကတိုက္က လူငယ္တစ္ေယာက္ကိို က်ေနာ္တို႕ အားက်ခဲ့ဖူးတာ ေကာင္းပါတယ္။ အင္းစိန္ေထာင္ထဲက လွဲပစ္လိုက္တဲ့ သမိုင္းဝင္ ဆိတ္ဖလူးပင္ကို လြမ္းတတ္တာ ေကာင္းပါတယ္။ ကိုဗဟိန္းက လေရာင္ေအာက္မွာထိုင္ၿပီး  ခင္မႀကီးဆီ စာေရးခဲ့တာ ေကာင္းပါတယ္။

          ကဗ်ာဆရာတစ္ေယာက္က ကဗ်ာစာအုပ္တစ္အုပ္ထဲမွာ ကဗ်ာပုဒ္ေရ ၁၀၀ နဲ ့ ေလာကႀကီးကို ႀကိဳးပစ္ၿပီး ဖမ္းဖို႕ ၾကိဳးစားသြားတာ ပိုၿပီးေကာင္းပါတယ္။

(၃)

ၾကည္ေမာင္သန္း ရဲ့ “ကဗ်ာ ၁၀၀ ႏွင့္ ကဗ်ာဆရာ ကြယ္လြန္ျခင္း” ကဗ်ာစာအုပ္ကို ဖတ္ရႈခံစားၾကည့္ခဲ့တာပါ။

ဒီကဗ်ာစာအုပ္ထဲမွာ “ၾကည္ေမာင္သန္း” ရဲ့ စာေပေလာကအတြင္း စတင္ေျခခ်တဲ့ကဗ်ာ “ဆူးေလလမ္း၏ ရာဇဝင္ ကဗ်ာ”၊ ဟန္သစ္မဂၢဇင္း အယ္ဒီတာအဖြဲ ့ရဲ့ ၁၉၉၄ တစ္ႏွစ္အတြင္း အႀကိဳက္ဆံုးကဗ်ာ “ေျဖာင့္ခ်က္”၊ မႏၱေလး စာဖတ္သူမ်ားရဲ့ အေကာင္းဆံုးကဗ်ာဆုရ ကဗ်ာ(၁၉၉၈) “လက္”၊ ၂၀၀၆ ပ်ဥ္းမနား အလယ္ရိုးမ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆုရ “ေတာင္အေမရိကကို သြားခ်င္တယ္” ကဗ်ာ၊ ၂၀၀၆ ေရႊအျမဳေတ စာေပဆု(ကဗ်ာ) အျဖစ္ “အာရွတိုက္ရဲ့ တစ္ေနရာ” ၊ ၂၀၀၆ ေရႊဘိုၿမိဳ ့ ပန္းကဗ်ာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆုရ “ငါလည္းတစ္ေန ့” ကဗ်ာေတြကိုု ထည့္သြင္းေဖၚျပပါရွိတာေတြ ့ရလို ့ ပိုမို စိတ္ဝင္စား ခံစားခဲ့ရ။

(၄)

“ၾကည္ေမာင္သန္း” ရဲ့ “ကဗ်ာ ၁၀၀ ႏွင့္ ကဗ်ာဆရာကြယ္လြန္ျခင္း” ကဗ်ာစာအုပ္ကို က်ေနာ္ဖတ္ခဲ့ပါတယ္။ ေမးခြန္းေတြလည္း ေမးမိသြားပါတယ္။

က်ေနာ္တို ့ရဲ့ တံပိုးတန္းေခတ္မွာ ေကာက္ေကြ ့တဲ့ျမစ္ကို ဆန္ ့ေအာင္ ဆံပင္နီေၾကာင္ေၾကာင္ လူငယ္ေတြ တကယ္ ႀကိဳးစားေနၾကမယ္ဆိုတာကိုေတာ့ ယံုၾကည္လ်က္...။

ရာဇဝင္ျမစ္ကေတာ့ တံတားေအာက္မွာ စီးဆင္းသြားေနလ်က္...။    ။

ၿငိမ္းေဝ

ေသနတ္သံေတြ တိတ္သြားတဲ့အထိ ကဗ်ာေတြရြတ္ဆိုၾက

တခါတရံမဂၢဇင္းတခ်ဳိ႕တြင္ ကဗ်ာရြတ္ပြဲမ်ားအေၾကာင္းကိုဖတ္ရသည္။ ထိုအခါ ကဗ်ာရြတ္ဆိုသည့္

အေလ့အက်င့္ အနည္းအက်ဥ္းရွိလာခဲ့သူမိမိအဖို႕ အလိုလိုတက္ႀကြရြင္လန္းေနမိသည္။ မဂၢဇင္းထဲ

တြင္ပါသည့္ ကဗ်ာရြတ္ပဲြမ်ားကို စိတ္ကူးႏွင့္ျမင္ၾကည့္သည္။ စိတ္နားႏွင့္ ေထာင္ၾကည့္သည္။ ကဗ်ာ

ရြတ္ဆိုေနၾကသူမ်ား၏ ကိုယ္ဟန္အမူအယာမ်ားကိုစိတ္ကူးဖြဲ႕ၾကည့္သည္။ ရြတ္ဆိုၾကသည့္ကဗ်ာမ်ား

ထဲ၌ မိမိက်က္မွတ္မိၿပီး ကဗ်ာ ပါ၀င္ပါက ကိုယ္တိုင္ကဗ်ာ၀င္ရြတ္ေနသလို စိတ္လွဳပ္္ရွားရသည္။ ကဗ်ာ

တပိုင္းတစကို ပါးစပ္ကအလိုလို ရြတ္ဆိုမိလ်က္သားျဖစ္ရသည္။ ကဗ်ာရြတ္ပြဲတြင္ ပါ၀င္ရြတ္ဆိုသူမ်ား

၏ ရင္ခုန္မွဳအရွိန္အဟုန္မ်ားမွာမီး ေတာက္တခုက တျခားမီးေတာက္တခုဆီ ယိမ္းထိုးကူးယွက္သြား

သလို မိမိထံ ထိယွက္ပူး၀င္လိုက္ၾကျခင္း ျဖစ္ဟန္တူေလသည္။

အမွန္စင္စစ္ ကဗ်ာရြတ္ဆိုျခင္းအလုပ္ကို မိမိကိုယ္တိုင္က အသိရွိရွိႏွင့္စတင္ ေဆာင္ရြက္လိုက္ ႏိုင္ခဲ့

ျခင္းေတာ့မဟုတ္ေခ်။၁၉၉၃ခု၊ မာနယ္ပေလာတြင္က်င္းပသည့္ စာဆိုေတာ္ေန႔အခမ္းအနားတြင္ ရွဳေဒါင့္

ဂ်ာနယ္အယ္ဒီတာေဟာင္း (ဦး)၀င္းခက္က “မနက္ျဖန္ၾကရင္ ဒီကဗ်ာကိုရြတ္ေပးစမ္း”ဟုဆိုျခင္းျဖင့္ မိမိ

မွာ ကဗ်ာေရးသူအျဖစ္မွ ကဗ်ာရြတ္သူအျဖစ္သို႔ ျဖတ္ကနဲကူးေျပာင္းေရာက္ရွိသြားခဲ့ရ၏။

ရြတ္ဆိုရမည့္ ကဗ်ာက ဆရာေမာင္ေသာ္က၏ “မီးျခစ္တစ္ဆံ”ကဗ်ာျဖစ္သည္။ စကားေျပာခြက္ေရွ႔ကို

ေရာက္သည္အထိ မည္သည့္အသံအေနအထားႏွင့္ ရြတ္ဆိုရမည္ဆိုသည္ကိုေရြးခ်ယ္မဆံုးျဖတ္ႏိုင္ေသး။

ကံအားေလ်ာ္စြာ ကဗ်ာအေၾကာင္းအရာကို ရုတ္တရက္ေတြးမိကာ လက္သီးကိုဆုပ္အသံကိုျမွင့္ျပီး ေအာ္

ဟစ္လိုက္မိသည္။ “အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္တဲ့လားေဟ့...” ဆိုျပီး ေအာ္ဟစ္လိုက္သည့္ မိမိအသံမွာကရင္လူငယ္

အစည္းအရုံး ခန္းမေဆာင္အတြင္း ပဲ့တင္ထပ္မွ် ဟိန္းသြား၏။  ရုတ္တရက္ဆိုသလို ခႏၶာကိုယ္တခုလံုး

ေသြးမ်ား ပူေလာင္ဆူပြက္လာျပီး က်န္ကဗ်ာပိုဒ္မ်ားကို အလိုလို ရြတ္ဆိုမိလ်က္သားျဖစ္သြား၏။ မိမိ၏

ခံစားမွဳအရွိန္အဟုန္မ်ား  ေလထဲတြင္ ခုန္ေပါက္ေျပးလႊားေနစဥ္  လက္ခုပ္သံမ်ား ထြက္ေပၚလာခဲ့၏။

ဆက္လက္ရြတ္ဆိုရန္ ကဗ်ာစာသား မရွိေတာ့သည့္တိုင္၊ ကဗ်ာရြတ္ဆိုသံ ရပ္ဆိုင္းသြားသည့္တိုင္

 ျဖန္႔ထြက္ေ၀းကြာသြားေနသည့္ စိတ္အလ်င္မ်ားကို မိမိမွာျပန္လည္ရုပ္သိမ္းလို႕မရႏိုင္ေသး။ မိမိ၏

စိတ္အလ်င္မွာ ေရွ႕တြင္ထိုင္ေနသည့္ လူအုပ္၏ ႏွလံုးသားကို ဒိုးယိုေပါက္ ထြင္းေဖာက္သြားခဲ့၏။

စိတ္အလ်င္မ်ားကို ျပန္လည္ရုပ္သိမ္း ထိန္းခ်ဳပ္လာႏိုင္ေသာအခါမူ မ်က္လံုးအိမ္မ်ားထဲ၌ မ်က္ရည္

မ်ားႏွင့္ မွဳန္၀ါးေနေလေတာ့သည္။

၁၉၉၄ ခုႏွစ္တြင္ အသံလႊင့္ဌာနတခု၌ အပါတ္စဥ္ ပံုမွန္အစီအစဥ္တခုကိုအသံလႊင့္ခြင့္ရ၏။ ထိုအခါ

တပါတ္လွ်င္တႀကိမ္ ကဗ်ာရြတ္ဆိုရသည့္သေဘာျဖစ္လာ၏။ ၁၉၉၃ခုႏွစ္္“မီးျခစ္တဆံ”ကဗ်ာကိုရြတ္

ဆိုစဥ္က ကဗ်ာအေၾကာင္းအရာကိုေတြးမိၿပီး အမ်ားစိတ္၀င္စားေအာင္ရြတ္ဆိုႏိုင္ခဲ့သည့္အေတြ႔အႀကံဳ

အရ၊ အသံလႊင့္ဘ႔ို ေရြးခ်ယ္ထားသည့္ ကဗ်ာမ်ားကို  အဓိပၸါယ္ နားလည္သည္ထက္ နားလည္ရန္

အႀကိမ္ၾကိမ္ အထပ္ထပ္ဖတ္၏။ အဓိပၸါယ္နားလည္လွ်င္ ကဗ်ာဖတ္သည့္အခါ ပိုမိုအဆင္ေျပသည္ကို

သတိျပဳမိလာ၏။ ကဗ်ာဖတ္သည့္အခါ စိတ္ႏွင့္ဖတ္သည္ထက္ အသံထြက္ဖတ္ျခင္းျဖင့္ ကဗ်ာရြတ္ဆို

ရာတြင္ အလုပ္တ၀က္ၿပီးသလိုျဖစ္ရ၏။

အသံလႊင့္ရန္ ကဗ်ာမ်ားကိုေရြးခ်ယ္ရာ၌ ပထမပိုင္းတြင္ ကာရန္ပါသည့္ကဗ်ာမ်ားကိုဖတ္လွ်င္ ရြတ္ဆိုရ

ပိုမိုအဆင္ေျပသည္ဟုထင္၏။ ထို႕ေၾကာင့္ ကာရန္ပါသည့္ကဗ်ာမ်ားကိုသာဦးစားေပးၿပီးရွာေဖြရြတ္ဆို၏။

သ႔ိုေသာ္ ေရြးခ်ယ္ထားသည့္အသံလႊင့္အစီအစဥ္ေခါင္းစဥ္က ႏိုင္ငံေရးေနာက္ခံျဖင့္ေပးထားသျဖင့့္ ႏိုင္ငံေရး

ေနာက္ခံရွိၿပီးကာရန္ႏွင့္ေရးဖြဲ႔ထားသည့္ကဗ်ာမ်ားမွာရွာရေဖြရခက္ခဲလာခဲ့၏။ ထိုစဥ္ကမိမိမွာမာနယ္ပေလာ

တြင္ ေနထိုင္သူျဖစ္သျဖင့္လည္း ျပည္တြင္းမွကဗ်ာပါသည့္ စာအုပ္မ်ားကို ဆက္သြယ္ရယူရန္မွာအခက္အခဲ

ရွိ၏။ အေျခအေနကေတာင္းဆိုသျဖင့္ ကာရန္မပါပဲေရးဖြဲ႔သည့္ကဗ်ာမ်ား၊ လြတ္လပ္ကာရန္စနစ္ျဖင့္ေရးဖြဲ႔

သည္ ကဗ်ာမ်ားဖက္သို႕ အလိုလိုဦးလွည့္ခဲ့ရ၏။ ထိုအခါ ကာရန္မဲ့ ကဗ်ာမ်ားမွာ ကာရန္ႏွင့္ေရးစပ္သည့္

ကဗ်ာမ်ားထက္ ပိုမိုအားစိုက္ရြတ္ဆိုရန္လိုအပ္ေၾကာင္း ထူးထူးျခားျခား သတိၿပဳမိလာရေလသည္။

ကာရန္မပါသည့္ကဗ်ာမ်ားကို ရြတ္ဆိုသည့္အခါ အသံအနိမ့္အျမင့္ႏွင့္ အသံစီးဆင္းပံု၏ ၀ိေသသကို

ထိေတြ႔ခြင့္ရ၏။ အသံအနိမ့္အျမင့္ႏွင့္ အကြာအေ၀း မၾတာမ်ားမွာပံုမွန္ ပံုေသမရွိသျဖင့္ ကဗ်ာရြတ္ဆုိ

ေနစဥ္ အသက္ရွဴႏူန္းမွာလည္း ပံုမွန္ပံုေသထားၿပီးအသက္ရွဴလို႔မရႏိုင္ေတာ့။ ကာရန္ႏွင့္ေရးဖြဲ႔သည့္

ကဗ်ာမ်ားမွာမူ ကာရန္အမ်ဳိးအစားအေပၚမူတည္ၿပီး အသက္ရွဴမွဳအျပင္းအေပါ့ကြာျခားသည္မွလြဲ၍

အသက္ရွဴခ်ိန္။ ရွဴႏွဳန္း တခုႏွင့္တခု သိပ္ၿပီးကြာဟမွဳမရွိလွ။ မသိသာလွ။ ကာရန္ပါသည့္ကဗ်ာမ်ားမွာ

နရီကို ခ်ိန္ကိုက္ထားသေလာက္ျဖစ္၏။ ထို႔ေၾကာင့္ ကာရန္ပါသည့္ ကဗ်ာကိုရြတ္ဆိုလွ်င္ သီခ်င္းတပုဒ္

ကိုလူတိုင္းလိုက္ၿပီး စည္း၀ါးတီးသလို အထိုက္အေလ်ာက္လြယ္ကူ၏။ ကာရန္မဲ့ကဗ်ာမ်ား၏ အသံ

တည္ေဆာက္ပံုမွာမူ ပံုမွန္၊ ပံုေသမဟုတ္သျဖင့္ ရြတ္ဆိုရာ၌ တမူထူးျခားသစ္လြင္ေနေလသည္။

ကဗ်ာရြတ္ဆိုျခင္းပဲျဖစ္ပေစ ကဗ်ာဖတ္သည္ပဲျဖစ္ပေစ ကဗ်ာကိုသီခ်င္းဆိုသလိုရြတ္ဆိုျခင္းႏွင့္

ဇာတ္ဟန္ ဇာတ္သံႏွင့္ ရြတ္ဆိုျခင္းမ်ားကိုမူ က်ေနာ္မႏွစ္သက္မိပါ။

အသံလႊင့္ဌာနမွတဆင့္ ကဗ်ာရြတ္ခြင့္ရလာေသာအခါ ၿဗိတိသွ်ကဗ်ာဆရာႀကီး ‘ဒီလန္ေတာမတ္စ္’ ကို

သတိရတတ္၏။ သူကအသံလႊင့္ ဌာနမွတဆင့္ကဗ်ာေတြအမ်ားႀကီးရြတ္ဆိုသြားခဲ့သူျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ 

အေမရိကန္ကဗ်ာဆရာမ်ားျဖစ္ၾကသည့္ ‘ေရာဘတ္ဖေရာ့ခ္’ႏွင့္‘မာယာအင္ဂ်ီလို’တို႔ကိုလည္းစိတ္ထဲစြဲ

ေန၏။ သူတို႔ႏွစ္ဦးက အေမရိကန္သမၼတႏွစ္ဦး၏ သမၼတသစ္က်မ္းသစၥာက်ိန္ဆိုပြဲမ်ားတြင္ တက္ေရာက္

ကဗ်ာ ရြတ္ဆိုဖို႔ ဘိတ္ၾကားျခင္းခံခဲ့ၾကရသူမ်ားျဖစ္၏။ သူတို႔တေတြ ဘယ္လို ကဗ်ာရြတ္သည္ကို မေတြ႔

မျမင္ဘူးေသာ္လည္း ကဗ်ာရြတ္သူမ်ားျဖစ္သည္ဟူသည့္အသိတခုတည္းႏွင့္ပင္ မိမိမွာ ရင္ခုန္လို႔မဆံုး။

လူမ်ဳိးႏွင့္ခ်ီၿပီးကဗ်ာရြတ္ဆိုျခင္းႏွင့္ ကဗ်ာရြတ္ဆိုျခင္းကို နားေထာင္သည့္အေလ့အက်င့့္ရွိသူ မ်ားမွာ

ရုရွားလူမ်ဳိးမ်ားျဖစ္သည္ဟုၾကားဖူး၏။ကဗ်ာဆရာ‘မာယာေကာ္စကီး’ႏွင့္‘ယက္ဖ္တူရွင္ကို’တို႔၏ကဗ်ာ ရြတ္ပြဲမ်ားကိုရုရွားလူမ်ဳိးေထာင္ေသာင္းခ်ီၿပီးတက္ေရာက္နားေထာင္တတ္ၾက၏ ။ကဗ်ာဆရာ‘မာယာ

ေကာ္စကီး’လူပံုအလယ္တြင္ ကဗ်ာရြတ္ေနပံုသတင္းဓါတ္ပံုထဲတြင္ ေတြ႔ဖူး၏။ သူတို႔ကဗ်ာရြတ္သံမ်ား

ကိုမူမၾကားဘူးေသး။

၁၉၉၈ ခုႏွစ္လည္ပိုင္းက ေနာ္ေ၀ႏိုင္ငံမွ ထိုင္းႏိုင္ငံသို႕အျပန္ရုရွားႏိုင္ငံ၊ ေမာ္စကိုေလဆိပ္တြင္

ေလယာဥ္ေျပာင္းစီးရန္ (၅)နာရီမွ် ထိုင္ေစာင့္ခဲ့စဥ္ကေလဆိပ္ထဲတြင္ရွိသည့္ တိတ္ေခြႏွင့္စီဒီေခြ

အေရာင္း ဆိုင္မ်ားတြင္ ‘မာယာေကာ္စကီး’ႏွင့္ ‘ယက္ဖ္တူရွင္ကို’ကဗ်ာရြတ္ထားသည့္ အသံသြင္း

တိတ္ေခြမ်ားကို ေတြ႔လိုေတြ႔ျငား လိုက္ရွာခဲ့၊ ေမးခဲ့ဖူး၏။ ရွာလို႔ေမးလို႔မရခဲ့။

မိမိႏိုင္ငံတြင္လည္းကဗ်ာရြတ္ပြဲမ်ား ႀကိဳးၾကားႀကိဳးၾကား က်င္းပသည္ကို ၾကားေနခဲ့ရ၏။ သို႔ေသာ္

ကဗ်ာဆရာမ်ားႏွင့္ ကဗ်ာခ်စ္သူအနည္းငယ္မွ်သာစုေ၀းၾကၿပီး တေယာက္တလွည့္ ကဗ်ာရြတ္ဆို

ၾကျခင္း သာျဖစ္သည္။ အမ်ားျပည္သူတက္ေရာက္နားေထာင္ႏိုင္သည့္ အခြင့္အလမ္းႏွင့္အေလ့အထ

ကိုမူ ယၡဳအထိမဖန္တီးႏိုင္ေသး။

ကဗ်ာရြတ္ဆိုျခင္းအလုပ္ကို ခံုမင္မိန္းမူးလာသျဖင့္ ကဗ်ာရြတ္ပြဲမ်ားျဖစ္ေပၚရန္၊ လူပံုအလယ္တြင္

ကဗ်ာရြတ္ခြင့္ရရန္ ဖန္တီးခ်င္လာခဲ့၏။ ထို႔ေၾကာင့္ ကမၻာ့ကဗ်ာေန႔အပါအ၀င္၊ တျခား စာေပႏွင့္

ႏိုင္ငံေရး ဆိုင္ရာအခမ္းအနားမ်ားတြင္ ကဗ်ာတက္ေရာက္ရြတ္ဆိုခြင့္ရရန္ အခမ္းအနားဦးစီးက်င္းပ

သူမ်ားထံ ခ်ဥ္းကပ္ ေတာင္းဆိုမိ၏။ သကၠရာဇ္ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္မွစတင္ကာ ကဗ်ာရြတ္ပြဲ၊ ကဗ်ာရြတ္

ဆိုျခင္းအစီအစဥ္ပါရွိသည့္ အခမ္းအနားမ်ားတြင္ ကဗ်ာရြတ္ဆိုခြင့္ရလာခဲ့၏။ တခ်ဳိ႕အခမ္းအနားမ်ား

တြင္မူ မိမိကိုယ္တိုင္က မခ်ဥ္းကပ္ပဲ ကဗ်ာတက္ေရာက္ရြတ္ဆိုေပးပါရန္ ဘိတ္ၾကားျခင္းကိုလက္ခံ

ရရွိလာခဲ့၏။ ယၡဳအခါ အသံလႊင့္ဌာနအပါအ၀င္ အခမ္းအနားေပါငး္စံုတြင္ တက္ေရာက္ရြတ္ဆိုခဲ့သည့္

ကဗ်ာပုဒ္ေရ(၄၆၀)ေက်ာ္ရွိခဲ့ၿပီ။ ကဗ်ာရြတ္ဆိုျခင္းေၾကာင႔္ ရရွိလာသည့္ အက်ဳိးေက်းဇူးမွာ ေတြးမိတိုင္း

ပီတိျဖစ္ဖြယ္ေကာင္းလွ၏။

ကဗ်ာရြတ္ဆိုျခင္းႏွင့္ ပါတ္သက္ၿပီးရုရွကဗ်ာဆရာေက်ာ္ “ယက္ဖ္တူရွင္ကို” ေျပာဖူးသည့္စကားမွာ

မွတ္သားဖြယ္ျဖစ္၏။ သူက “ကဗ်ာရြတ္တာနားေထာင္ၿပီးသူတိုင္းနားေထာင္သူအျဖစ္မွ ကဗ်ာဖတ္သူ

အျဖစ္သို႔ မလြဲမေသြေရာက္ရွိလာလိမ့္ မယ္”  ဟူ၍ေျပာဖူးေလသည္။

ယၡဳႏွစ္ဒုတိယလ၊ လဆန္းပိုင္းတြင္ RFA မွတဆင့္ “လက္တဖက္ကို ၿမဲေနေအာင္ကိုင္ထား”ကဗ်ာ ကို

က်ေနာ္ရြတ္ဆိုခဲ့၏။ ႏွစ္ရက္ခန္႔ၾကာေသာအခါ တယ္္လီဖံုးျမည္သံၾကားလို႔ ေကာက္ကိုင္လိုက္စဥ္

“လက္တဖက္ကတယ္လီဖံုးကို ၿမဲေနေအာင္ကိုင္ထား”ဟုတဖက္မွၾကားလိုက္ရ၏။ တအံ့တၾသျဖစ္ေနစဥ္

 ‘ေအာင္ခင္ေလဗ်ာ’ ဟူေသာအသံကိုပါၾကားရ၏။ က်ေနာ့္မွာမေဖၚျပႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ၀မ္းသာရသည္။

(၇)ႏွစ္တာမွ် အဆက္အသြယ္ျပတ္ေနခဲ့သည့္ ေဒါက္တာေအာင္ခင္၏ အသံကို တယ္လီဖံုးထဲမွၾကား

လိုက္ရ၍ျဖစ္၏။ သူကRFAမွာ က်ေနာ္ရြတ္ဆိုခဲ့သည့္ ေခတ္ေပၚကဗ်ာ ‘လက္တဖက္ကို ၿမဲေနေအာင္

ကိုင္ထား’ ကဗ်ာကိုရည္ညႊန္းေျပာလိုက္ျခင္းျဖစ္၏။ တဆက္တည္းဆိုသလိုပင္ ေဒါက္တာေအာင္ခင္လို

ကဗ်ာ ႏွင့္ေ၀းေနသူအျဖစ္ မိမိဖက္မွ ယူဆထားသူတဦးထံမွ ‘အဲဒီကဗ်ာကကာရန္မပါဘူးဗ်၊ ခင္ဗ်ားမိုလို႔

နားေထာင္ ေကာင္းတာနဲ႔တူတယ္၊ တျခားလူဆိုရင္ ပ်က္သြားမွာ’ဟုအားေပးစကားၾကားလိုက္ရ၏။

ယၡဳအခါ ေဒါက္တာ ေအာင္ခင္ သည္ ကဗ်ာႏွင့္နီးလာေနၿပီေလာ ဟုပီတိျဖစ္မိသည္။

ကဗ်ာရြတ္သည့္အခါ ကဗ်ာရြတ္သံကိုနားေထာင္သည့္အခါ ရြတ္ဆိုရင္း၊ နားေထာင္ရင္း၊ ကဗ်ာရြတ္သူႏွင့္

ကဗ်ာနားေထာင္သူ ႏွစ္ဦးစလံုးစရဏကိုထိန္းကာေလ့က်င့္သလိုျဖစ္သြားရ၏။ ပရဟိတၱ ကိုထိေတြ႔ရ၏။

ဗ်ာပါဒကိုစားသံုးမိသြား၏။ ၀ိမုတၱိကိုတခဏမွ်ရ၏။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၏ အေျခခံ ယဥ္ေက်းမွဳေရး အုတ္ျမစ္တခု

ခ်လိုက္သလိုျဖစ္ရ၏။

ႏိုင္ဂ်ီးရီးယားစာေရးဆရာကဗ်ာဆရာ `ကင္ဆာရိုဝီဝါ´ က အိုဂိုနီလူမ်ိဳးစုမ်ားအတြက္ ေဆာင္ပုဒ္ တစ္ခု

ဖန္တီးေပးခဲ့သည္။ သူ႔ေဆာင္ပုဒ္က ` ကၾကကၾက ေသနတ္သံေတြ တိတ္သြားတဲ့အထိကၾက´ ဟူ၍

ျဖစ္သည္။ က်ေနာ္ကလည္းကဗ်ာခ်စ္သူမ်ားအတြက္ ေဆာင္ပုဒ္တစ္ခု တင္ျပခ်င္ေနသည္။ က်ေနာ့္

ေဆာင္ပုဒ္ကေတာ့ ` ရြတ္ဆိုၾက ရြတ္ဆိုၾက ေသနတ္သံေတြ တိတ္သြားတဲ့အထိကဗ်ာေတြ ရြတ္ၾက´

ဟူ၍ ျဖစ္ပါသည္။

အခုလို ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးေတာင္းဆိုသံမ်ား အဆူညံဆံုး ၾကားလာေနရသည့္အခ်ိန္မ်ိဳးတြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး

၏ လက္နက္တစ္ခုျဖစ္ေသာ ကဗ်ာရြတ္ဆိုျခင္းအမွဳကို တႏိုင္ငံလံုးအႏွံ႔ လိုက္လံရြတ္ဆိုခြင့္ရလ်င္ မည္မွ်

ေကာင္းမည္နည္းဟု က်ေနာ္ေတာင့္တမိသည္။ ထို႔ျပင္ မုဆိုးရာသီကုန္ဆံုးၿပီး ေလးသံျမွားသံမ်ားထာ၀ရ

ရပ္စဲကာ တကမၻာလံုးအႏွံ႔ ကဗ်ာရြတ္ပြဲမ်ား က်င္းပႏိုင္လွ်င္ ေကာင္းေပစြဟူ၍လည္း ေတာင့္တမိေတာ့၏။ ။

ၿငိမ္းေဝ

(စာေရးသူ၏ Face Book စာမ်က္ႏွာေပၚမွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။)

ေလာကအျမင္နဲ႔ကမာၻ

`ေလာကအျမင္´ဆိုတာ စကားလံုးၾကီးေပမယ့္ အနက္အဓိပၸါယ္ေတြထုတ္ယူရရင္ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ပုဂၢလဘ၀ subjectivity ရဲ႕ အခ်ဳပ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အဇ်တၱဘ၀လို႔လည္းေခၚလို႔ရမယ္ထင္ပါတယ္။ ဒီပုဂၢလ/အဇ်တၱဘ၀ထဲမွာ ပါ၀င္ဖြဲ႕စည္းျပီး အျပန္အလွန္ဆက္ ႏြယ္ဆက္သြယ္ေနတာေတြကေတာ့ သင္ယူမႈသညာအစုအေ၀း knowledge ၊ အမွတ္သညာအစုအေ၀း memory ၊ မိမိဘယ္သူဘယ္၀ါ သတ္မွတ္ခ်က္ self – identity ၊ မိမိကိုယ္မိမိ အသိုင္းအ၀ုိင္း/ (လူ႔) အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုခုအတြင္းထားရွိေနရာယူမႈ self – positioning ၊ မိမိရဲ႕ယံုၾကည္မႈ အစုအေ၀း beliefs ၊မိမိရဲ႕အမူအက်င့္ အစုအေ၀း habits ၊မိမိရဲ႕အစြဲအလန္းေတြ prejudices၊ မိမိရဲ႕အေၾကာက္တရား ေတြ fears ၊ မိမိရဲ႕ဆင္ျခင္သံုးသပ္စဥ္းစားေတြးေခၚပံု cognition စသည္ျဖင့္ အကုန္လံုးအက်ံဳး၀င္ေနၾကျပီး အဲဒါေတြဟာ မိမိရဲ႕ေန႔စဥ္ ဘ၀ကို ျပာ႒ာန္းသလို မိမိရဲ႕ ေလာကခ်င္းရာအျဖစ္အပ်က္ေတြေပၚအျမင္နဲ႔ တုန္႔ျပန္မႈတို႔ကိုလည္းၾကိဳးကိုင္ပါတယ္။ အဲဒီ Complex ျဖစ္တဲ့ အစုအေ၀းၾကီးေတြဟာ တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခု Jigsaw puzzle လိုအံကိုက္ခ်ိတ္ဆက္ျပီး ပံုေဖၚေနတာမ်ိဳးမဟုတ္ပဲ ခ်ိတ္လိုက္လြဲလိုက္နဲ႔ flux လႈပ္ေရြ႕ေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲ flux ျဖစ္ေနတဲ့ ပုဂၢလ/အဇ်တၱဘ၀ၾကီးကိုပဲ `ေလာကအျမင္´လို႔ `ခ်ဳပ္´ျပီးေျပာၾကည့္တာျဖစ္ ပါတယ္။

ကဗ်ာေရးသူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ေလာကအျမင္နဲ႔ သူေရးတဲ့ ကဗ်ာဟာ ရာခိုင္ႏႈံးေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ပတ္သက္မႈရွိတယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္ဆိုခ်င္ပါတယ္။ ကဗ်ာေရးသူရဲ႕ content အေၾကာင္းအရာေရြးခ်ယ္မႈ (၀ါ) အေၾကာင္းအရာရဲ႕ စြဲကပ္ခံရမႈနဲ႔ form ပံုသ႑ာန္ဖြဲ႕ စည္းတည္ေဆာက္ယူျခင္း (၀ါ) ၊ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္မႈတစ္မ်ိဳးမဟုတ္တစ္မ်ိဳးလာစြဲကပ္ခံရျခင္းတို႔ဟာ သူ႔ေလာကအျမင္ကလာတာ ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ကိုယ့္စိတ္ကိုယ္မွတ္က်င့္ရွိသူေတြေတာင္ အနည္းအက်င္းပဲသိႏိုင္တဲ့အတြက္ သီအိုရီလို႔ပဲ သေဘာထားခ်င္ရင္ ကၽြန္ေတာ့္ဘက္ကျငင္းမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ သီအိုရီဆိုတာ စဥ္းစားေတြးေခၚမႈရဲ႕ ျငမ္းလို႔ ကၽြန္ေတာ္ယူဆတဲ့အတြက္ျဖစ္ပါတယ္။

ကဗ်ာေရးသူအဖို႔ သူေရြးခ်ယ္တဲ့ စကားလံုး/နိမိတ္ပံု/အသံကအစ သူခ်ိတ္ဆက္တဲ့ လိုင္းေတြနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ပံုေတြအလယ္ ၊ ေနာက္ဆံုးလိုင္းကို ဘယ္လိုတာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခိုင္းပံု အဆံုးဟာ `အလိုလို´ျဖစ္လာတာမ်ိဳးမဟုတ္သလို ပံုေသျပဳလုပ္မႈမ်ိဳးလည္းမဟုတ္ ဘူးဆိုတာ ကဗ်ာေရးသူတိုင္းသိႏိုင္ပါတယ္။ `ရင္ဘတ္´နဲ႔ ေရးတာလို႔ တလြဲနာမည္ၾကီးတဲ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ကဗ်ာဆရာၾကီးကိုေခ်ာ (ခ) ေမာင္ေခ်ာႏြယ္ကိုယ္တိုင္ သူ႔ဒိုင္ယာရီထဲမွာ သူအထပ္ထပ္အခါခါျပင္ထားတဲ့ မူၾကမ္းေတြ ၊ လိုင္းေတြ ကၽြန္ေတာ္မ်က္စိနဲ႔ ျမင္ခဲ့ရဘူးပါ တယ္။ ပါရမီရွင္တစ္ပါးလို ေရးတိုင္းကဗ်ာျဖစ္တာမဟုတ္ဘူးဆိုတာ ကိုေခ်ာဟာ သက္ေသပါ။ ေနရင္းထုိင္ရင္း ၊ သြားရင္းလာရင္း ၊ စားရင္းေသာက္ရင္း ၊ စကားစျမည္ေျပာဆိုရင္ သူေကာက္ရလိုက္တဲ့ လိုင္းေတြ ၊ စကားလံုးေတြ ၊နိမိတ္ပံုေတြ ၊ သူေကာက္ကာငင္ကာ ရြတ္ျပႏိုင္ေပမယ့္ အဲဒါေတြဟာ ကဗ်ာေတြမဟုတ္ေသးပါဘူး။ သူတည္ေဆာက္ရပါေသးတယ္။ ထို႔အတူ အူလီပို Oulipo လို ပံုေသပံုစံ ေတြနဲ႔ ကဗ်ာေရးရင္ေတာင္မွ ပံုေသစကားလံုးနဲ႔ ေရးတာမဟုတ္ပဲ စကားလံုးေတြ ရွာေဖြတည္ေဆာက္ရပါေသးတယ္။ ကံအားေလ်ာ္စြာပဲ ၊ ကိုေခ်ာနဲ႔ အူလီပိုအေၾကာင္းေျပာမိျခင္းမွာ ဆီေလ်ာ္စြာပဲ ကၽြန္ေတာ္ေျပာခ်င္တဲ့အေၾကာင္းျပန္ေရာက္သြားပါတယ္။ ကိုေခ်ာဟာ သူ႔ ကဗ်ာကို သူက ဗဟိုျပဳျပီး သူ႔ကဗ်ာပါ ခံစားမႈဟာ သူ႔ခံစားမႈလို႔ သူယံုၾကည္စြာ ေရးသားခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ကဗ်ာထဲက `ငါ´ဟာ သူကိုယ္တိုင္ ျဖစ္ျပီး သူ႔မိသားစု၀င္ေတြရဲ႕ နာမည္ေတြကိုပါ သူ႔ကဗ်ာေတြထဲမွာ ေတြ႔ရပါတယ္။ သူ႔ကဗ်ာရဲ႕ မူလျဖစ္ဖ်ားခံရာဟာ သူကိုယ္တိုင္ရဲ႕ ေလာကအျမင္ (၀ါ) ပုဂၢလ/အဇ်တၱဘ၀ျဖစ္ပါတယ္။ အလြယ္ေျပာရင္ သူ႔ဘ၀ေပါ့။ အူလီပိုသမားေတြကေတာ့ ကဗ်ာကို တည္ေဆာက္ construct တဲ့ဘက္ပိုဦးတည္ၾကပါတယ္။ ေရးသူရဲ႕ ဖြင့္ဟေဖၚထုတ္လိုမႈ expression ထက္ ဘာသာစကားနဲ႔ တည္ေဆာက္ျပလိုမႈ construction ဘက္ပိုကဲပါတယ္။ အဲဒီ ဘာသာစကားနဲ႔ တည္ေဆာက္ျပမႈဟာ ခံစားမႈကိုလည္းျဖစ္ေစပါတယ္။ ခံစားမႈကိုတည္ျပီး ဘာသာစကားနဲ႔ ပံုေဖၚတာမဟုတ္ပဲ ဘာသာစကားရဲ႕ တစ္နည္းတစ္ဖံုပံုေဖၚထားမႈေၾကာင့္ ခံစားမႈျဖစ္ေပၚေစတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာျဖစ္ပါ တယ္။ ကဗ်ာေဗဒအသံုးအႏႈံးနဲ႔ ဆိုရင္ Lyric method နဲ႔ anti-Lyric method တို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ဘယ္ဟာပို ကဗ်ာေျမာက္ တယ္မေျမာက္ဘူးဆိုတာ ေလာကအျမင္နဲ႔ပဲ ဆိုင္ပါတယ္။

ကဗ်ာေရးသူတစ္ေယက္ဟာ ေလာကကို အထက္ေအာက္ဖြဲ႕စည္းမႈ ၊ ကြင္းဆက္ခ်ိတ္ဆက္မႈ ၊ ယုတိၱနဲ႔ တည္ေဆာက္မႈ ၊ အနက္အဆက္အစပ္ရွိမႈ ၊ သူ႔ က႑နဲ႔ သူအခ်ိဳးက် ပါ၀င္တာ၀န္ယူရမႈ ၊ အစဥ္အလာလူမႈဆက္ဆံေရးကို လက္ခံက်င့္သံုးမႈ ၊ စ- လယ္- ဆံုး ညီညြတ္မႈ ၊ စသည္ျဖင့္နဲ႔ မိမိကို မိမိခိုင္မာတဲ့ အိုင္ဒင္တတီရွိထားမႈ ၊ မိမိသိမႈကို မိမိယံုၾကည္လက္ခံမႈ ၊ မိမိရဲ႕ ပုဂၢလအျမင္ - အေတြး -ခံစားမႈတို႔ကို လံု၀ဥႆံုယံုၾကည္မႈ စသည္တို႔နဲ႔ မကြဲမျပတ္ ခ်ိတ္ဆက္ထားရင္ သူေရးတဲ့ ကဗ်ာရဲ႕ ပံုသ႑ာန္မွာလည္း သူ႔အျမင္ကို ေတြ႕ရွိရမွာျဖစ္ျပီး အထက္ပါေလာကအျမင္နဲ႔ ကြဲျပားျခားနားသူရဲ႕ ကဗ်ာပံုသ႑ာန္ဟာလည္း လိုက္ျခားနားမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေနရာမွာကဗ်ာေရးသူ လူပုဂၢိဳလ္ကေန ကမာၻၾကီးအထိခ်ဲ႕ေတြးၾကည့္ခ်င္ပါတယ္။ ကမာၻၾကီး ေျပာင္းလဲသြားတိုင္း အသိအျမင္ /ေလာကအျမင္ေတြလိုက္ေျပာင္းလဲစျမဲပါပဲ။ ပထမကမာၻစစ္မျဖစ္မီနဲ႔ ျဖစ္ျပီးကာလမွာ modernism ဟာ ပညာရပ္ေလာကမွာေရာ အႏုပညာေလာကမွာ ပါေပၚလာျပီး လူေတြရဲ႕ ဘ၀ေနထိုင္မႈပံုစံေတြေပၚ အက်ိဳးသက္ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ ဒုတိယကမာၻစစ္အျပီးမွာ postmodern ေပၚလာတယ္လို႔ဆိုၾကပါတယ္။ စစ္ေအးကာလအတြင္းမွာ အေတြးအေခၚေတြေျပာင္းလဲလာျပီး `၆၀ ခုႏွစ္နဲ႔ `၇၀ ခုႏွစ္ ေတြမွာ အထူးသျဖင့္ ျပင္သစ္က ေတြးေခၚပညာရွင္ေတြရဲ႕ တင္ျပလာမႈေတြဟာ အခု ကၽြန္ေတာ္တို႔သိထားတဲ့ postmodern theory ေတြပဲေပါ့။ ဒီဘက္ ၂၁ ရာစုပိုင္းမွာေတာ့ ေခတ္စားလာတဲ့ အသံုးအႏံႈးဟာ contemporary ပါပဲ။ ဒါကို အခ်ိဳ႕က post- postmodern လို႔ လည္း ေခၚေ၀ၚသံုးစြဲၾကပါတယ္။ ဒီကိစၥေတြကို online မွာ တက္ဖတ္လို႔ရတဲ့အတြက္ ကၽြန္ေတာ္အက်ယ္တ၀င့္မေျပာေတာ့တာပါ။ `အခ်ိဳ႕´ဆိုျပီးေတာ့လည္း လံုးခ်ေနတယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ့္ကို ထင္ရင္လည္းထင္ေစဗ်ာ ၊ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ အခ်ိန္ကန္႔သတ္ခ်က္နဲ႔ ဒီစာေလး ေရးခ်င္လို႔ ေရးလုိက္ရတဲ့အတြက္ ခ်ံဳ႕ေျပာလိုက္တာပဲလို႔ ယူဆေစခ်င္ပါတယ္။

လိုရင္းဆက္ေျပာရရင္ postmodern ကဗ်ာလို႔ သတ္မွတ္တဲ့ ကဗ်ာေတြရဲ႕ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္မႈ ပံုသ႑ာန္ ၊ ဦးတည္ခ်က္ ၊ နဲ႔ အသံုးျပဳပစၥည္းေတြ ေနာက္ကြယ္မွာ ေျပာင္းလဲသြားတဲ့ ေလာကအျမင္ေတြရွိပါတယ္။ ျပင္ပအေျပာင္းအလဲေတြဟာ ကဗ်ာေရးသူရဲ႕ သိမႈေပၚလာသက္ေရာက္ျပီး ကဗ်ာေရးသူရဲ႕ အျမင္ေျပာင္းလဲမႈေတြဟာ သူ႔အတိုင္းအတာနဲ႔ သူျဖစ္ခဲ့ၾကတာပါပဲ။ အဲသလို ေလာက အျမင္အေျပာင္းအလဲေတြနဲ႔ ကဗ်ာေပၚအယူအဆ ၊ ကဗ်ာျပဳလုပ္ပံုျပဳလုပ္နည္းအျပင္ ကဗ်ာဖတ္ပံုဖတ္နည္းပါ ေျပာင္းလဲေရးလႈပ္ရွားမႈ ေတြ လုပ္လာၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ ၊ အေမရိကန္ LP ေပါ့။ အေမရိကန္ Conceptual Poetry ေပါ့။ ကဗ်ာျပဳလုပ္ဖြဲ႕စည္းပံုမွာလည္း အသံုးျပဳပစၥည္း Poetic devices ေတြအေပၚအျမင္ေျပာင္းတာမ်ိဳး ၊ ဥပမာ metaphor အေျချပဳနဲ႔ metonymy အေျချပဳ ၊ သံုးတဲ့ပစၥည္း ခ်င္းတူေပမယ့္ သံုးပံုသံုးနည္းမတူတာတို႔ ၊ ဥပမာ hypotaxis ကေန parataxis ၊ closure ကေန anti-closure ၊ အခ်ိဳးဟပ္စပ္ျပီး ညီ ညြတ္မႈဆီ ဦးတည္တာနဲ႔ အခ်ိဳးဖ်က္ျပီး `အပြင့္´ ေရးတာမ်ိဳး ၊ ယခင္ ဆူရီယလ္နည္းေတြကို ဘာသာစကားကဗ်ာနည္းနဲ႔ ေရာစပ္သံုးတာ မ်ိဳး ၊ စသျဖင့္။

အခုဒီဘက္ပိုင္း contemporary ကဗ်ာမွာေတာ့ synthesis (၀ါ) recombination ဆီသြားေနၾကတာေတြ႔ရပါတယ္။ narrative ဇာတ္လမ္းစင္မႈ ၊ ခံစားမႈနဲ႔ စဥ္းစားဆင္ျခင္မႈတို႔ကို ေပါင္းစပ္မႈ ၊ Lyric ရဲ႕ `ငါ´ဗဟိုျပဳမႈကို ယူေပမယ့္လည္း အဲဒီ`ငါ´ခံစားမႈ သ႐ုပ္ျပဖို႔ ထက္စဥ္းစားေတြေခၚမႈဘက္လွည့္လိုက္မႈ (Lyric postmodernisms) ၊ အေရးအသားပံုစံမ်ား ေရာေႏွာဖြဲ႕စည္းမႈ ၊ အဓိပၸါယ္ဆက္စပ္မႈ တိုက္႐ိုက္မရွိတဲ့လိုင္းေတြ ခ်ိတ္ဆက္မႈ ၊ မ်ဥ္းေျဖာင့္ယုတၱိိဆင္ျခင္မႈထက္ associative စိတ္ကူးအေတြး ခုန္ေက်ာ္ဆက္စပ္မႈ ၊ စတာေတြ ေတြ႔ရွိဖတ္႐ႈေနရပါတယ္။ ဒါေတြဟာ အလြယ္တကူယူသံုးလို႔ရတဲ့ နည္းေတြ ၊ တကၠနိေတြလို႔ အယူလြဲသံုးမႈေတြ ကမာၻမွာလည္းကမာၻနဲ႔ ခ်ီပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ လူသိသူသိ ကဗ်ာေရးသူေတြျဖစ္လာၾကသလား။ online ေသာ္လည္းေကာင္း print ေသာ္လည္းေကာင္း နီးစပ္ရာ အသိုင္းအ၀ိုင္းေလးထဲမွာပဲ ရွိတတ္ၾကပါတယ္။ ကဗ်ာကိုအေလးအနက္ထား ကိုင္ဆြဲသူတစ္ေယာက္အတြက္ေတာ့ သူ႔ေလာက အျမင္နဲ႔ သူ႔ကဗ်ာရဲ႕ ဆက္သြယ္မႈကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ တင္ျပၾကတာေတြ ရွာေဖြဖတ္႐ႈလို႔ရပါတယ္။ ထို႔အတူ မိမိကိုယ္မိမိ ကဗ်ာကိုအေလးအ နက္ထားသူအျဖစ္ခံယူရင္ မိမိကိုယ္မိမိလည္း စူးစမ္းၾကည့္တာ မမွားပါဘူး။ မိမိေရးတဲ့ ကဗ်ာနဲ႔ မိမိထားရွိတဲ့ အျမင္ေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ စူးစမ္းလို႔ရပါတယ္။ အဲဒီမွာ မိမိရဲ႕မိမိကိုယ္တိုင္ သိခ်င္မွသိမယ့္ ေလာကအျမင္ကို သတိထားမိရင္ ထားမိသြားပါလိမ့္မယ္ ၊ လႈပ္ရင္လည္း လႈပ္သြားပါလိမ့္မယ္။ ေရးျပီးတဲ့ ကဗ်ာကို စုတ္ေတာင္ျဖဲလိုက္မိပါလိမ့္မယ္ `သဟဇာတ´ဆိုတဲ့ စကားလံုးေလးရဲ႕ အဓိပၸါယ္ကိုလည္း အထိတ္တလန္႔ ျမင္ေကာင္းျမင္သြားပါလိမ့္မယ္။ အသက္အရြယ္နဲ႔ အေတြ႔အၾကံဳလည္း ဆိုင္မယ္ထင္ပါတယ္။

ထင္ရွားတာကေတာ့ ကဗ်ာေပၚမွာ ဘယ္ပုဂၢိဳလ္ ၊ ဘယ္၀ါဒ ၊ ဘယ္ဂိုဏ္းကမွ လက္၀ါးၾကီးအုပ္လို႔မရေတာ့ျခင္းပါပဲ။ လူ႔အဖြဲ႕ အစည္းတစ္ခုတည္းမွာတင္ပဲ အစဥ္အလာ ဂႏၱ၀င္ကဗ်ာ ၊ ေမာ္ဒန္ကဗ်ာ ၊ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ကဗ်ာနဲ႔ ကြန္တမ္ပိုရာရီကဗ်ာတို႔အတူတကြ ယွဥ္တြဲ ေနထိုင္ေနၾကတာလည္း ေတြ႔ရေပါ့။ ကြဲျပားျခားနားမႈဟာ ျပိဳကြဲမႈမဟုတ္ ၊ ရန္ဘက္မဟုတ္ ၊ အႏာၱရယ္မဟုတ္လို႔ လက္ခံလိုက္ရင္ ကဗ်ာ ေရးသူရဲ႕ ေလာကအျမင္ဟာ နည္းနည္းေတာ့ ေရြ႕သြားမလား။ အဲဒီအေရြ႕ဟာ ကဗ်ာေရးမႈေပၚမသက္ေရာက္ဘူးလို႔ ေျပာႏိုင္မလား။ မိမိရဲ႕ကိုယ္ပိုင္တည္ေဆာက္ယူထားတဲ့ ကဗ်ာေဗဒေကာ ျဖစ္မလာႏိုင္ဘူးလို႔ေျပာႏိုင္မလား။

ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

ေဇယ်ာလင္း

21 – Dec - 13

နီယိုေမာ္ဒန္ (Neomodern) လမ္းသြယ္လမ္းျမႊာမ်ား

အလင္းတန္းအႏုပညာဂ်ာနယ္

အမွတ္(၅၈၃)၊ ဒီဇင္ဘာ(၇)၊ တနလၤာ၊ ၂၀၀၉

          ျမန္မာေခတ္ေပၚကဗ်ာသစ္ ေၾကညာစာတမ္း ၂၀၀၇ ထြက္ၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္း ၂၀၀၈-၂၀၀၉ ခုႏွစ္အတြင္း မဂၢဇင္းစာမ်က္ႏွာေပၚမွာ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာတခ်ဳိ႕ေပၚထြက္လာတာေတြ႕ရပါတယ္။ ၂၀၀၇ အတြင္းမွာကတည္းက နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာေတြရွိေနၿပီဆိုရင္ ေဖာ္ထုတ္တင္ျပေပးဖို႔ လူငယ္ကဗ်ာဆရာတခ်ဳိ႕က ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ နီယိုေမာ္ဒန္အေစာပိုင္းကာလေတြမွာ ကဗ်ာအညႊန္းေဆာင္းပါေးေတြ မေရးသင့္ေသးဘူးလို႔ယူဆၿပီး ကဗ်ာ အေျပာင္းအလဲ၊ အေရြ႕အေျခအေနကိုေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆံုးျဖတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

          နီယိုေမာ္ဒန္အေၾကာင္း ဆက္လက္ေျပာဆိုေဆြးေႏြးၾကရင္းနဲ႔ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာမ်ဳိးကဲြေတြကို ေတြ႕ရွိလာခဲ့ ၾကပါတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္မူကဲြ (Alternative Neomodern) ဆိုတဲ့စကားလံုးကို တိုးေႏွာင္မိုးကစတင္သံုးစဲြခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ ေနာက္ပိုင္း သြင္ျပင္လကၡဏာ၊ ဖဲြ႕စည္းတင္ျပပံု၊ ကဗ်ာရသေတြကဲြျပားျခားနားေနတဲ့ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာ ေတြကို အမ်ဳိးအစားခဲြျခားသတ္မွတ္ေပးဖို႔ စဥ္းစားရပါေတာ့တယ္။

          ၂၀၀၈-၂၀၀၉မွာ ေပၚထြက္လာတဲ့ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာေတြဟာ ပံုသ႑ာန္တစ္မ်ဳိးတည္းမဟုတ္ဘဲ အမ်ဳိးမ်ဳိး အစားစား ကဲြျပားျခားနားေနပါတယ္။ ပင္မေရစီး ေခတ္ေပၚကဗ်ာကိုေက်ာ္လြန္ၿပီး နီယိုေမာ္ဒန္ဆီေရြ႕ဖို႔ႀကိဳးစားၾက ရင္းက သြင္ျပင္မတူတဲ့ကဗ်ာမ်ဳိးကဲြေတြ ထြက္ေပၚလာတယ္လို႔ယူဆမိပါတယ္။ ေလာေလာဆယ္ မဂၢဇင္းစာမ်က္ႏွာ ေတြမွာ ေတြ႕ျမင္ေနရတဲ့နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာေတြကို အမ်ဳိးအစားခဲဲြျခားလိုက္ရင္ (၇)မ်ဳိးရွိပါတယ္။

၁။       နီယိုေမာ္ဒန္ (Neomodern)

၂။       စမ္းသက္နီယိုေမာ္ဒန္ (Experimental Neomodern)

၃။       ဆီမီနီယိုေမာ္ဒန္ (Semi-Neomodern)

၄။       နီယိုေမာ္ဒန္မူကဲြ (Alternative Neomodern)

၅။       ေကာလာ့ဂ်္နီယိုေမာ္ဒန္ (Collage Neomodern)

၆။       စကားေျပနီယိုေမာ္ဒန္ (Prose Neomodern)

၇။       ပို႔စ္နီယိုေမာ္ဒန္ (Post + Neomodern)

          ဒီ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာမ်ဳိးကဲြေတြဟာ နီယိုေမာ္ဒန္လမ္းေၾကာင္းဆီ တိုး၀င္ေရြ႕လ်ားလာႏိုင္တဲ့ လမ္းျမႊာလမ္း သြယ္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္မ်ဳိးကဲြေတြမ်ားျပားလာတဲ့အမွ် နီယိုေမာ္ဒန္ေရစီးအားေကာင္းလာၿပီး ေခတ္ေပၚကဗ်ာကိုေက်ာ္လြန္တဲ့ ပင္မေရစီးကဗ်ာလမ္းေၾကာင္း ျဖစ္လာႏိုင္ေျခရွိေနပါတယ္။

     လက္ရွိအေျခအေနမွာ ပင္မေရစီးေခတ္ေပၚကဗ်ာလမ္းေၾကာင္းက အားနည္းခန္းေျခာက္ေနပါၿပီ။ အသစ္ ေျပာင္းလဲလာတဲ့နီယိုေမာ္ဒန္္မ်ဳိးကဲြေတြ ျဖည္းျဖည္းမွန္မွန္ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္လာမယ္ဆိုရင္ အနာဂတ္မွာပင္မေရစီး ေခတ္ေပၚကဗ်ာအစား   ပင္မေရစီးနီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာလို႔    ေျပာင္းလဲသံုးစဲြရရွိလာႏိုိင္လိမ့္မယ္ထင္ပါတယ္။

၁။     နီယိုေမာ္ဒန္ (Neomodern/Neo)

          နီယိုေမာ္ဒန္ (Neomodern) ကဗ်ာကို အတိုေကာက္စာလံုးနဲ႕ Neo လို႔ေျပာဆိုသံုးစဲြၾကပါတယ္။ ပင္မေရစီး ေခတ္ေပၚကဗ်ာေရးဟန္ကို ေက်ာ္လြန္လာတဲ့ကဗ်ာအမ်ဳိးအစားသစ္တစ္မ်ဳိးပါ။ ျမန္မာေခတ္ေပၚကဗ်ာသစ္လို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္ဟာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာရဲ႕သြင္ျပင္လကၡဏာေတြ အားလံုးနီးပါးကိုေတာ္လွန္ေျပာင္းလဲ ပစ္လိုက္ပါတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္လကၡဏာေတြကို ကၽြန္ေတာ္ေရးခဲ့တဲ့ နီယိုေမာ္ဒန္(သို႔မဟုတ္)အနာဂတ္ကဗ်ာ၊ နီယို ေမာ္ဒန္ေနာက္ခံအယူအဆနဲ႔သြင္ျပင္လကၡဏာတခ်ဳိ႕ေဆာင္းပါးေတြနဲ႔ လူငယ္ကဗ်ာဆရာ စိုးမုိးယံ၊ လင္းသဏ္ညီ၊ စိုးမင္းေအာင္တို႔ရဲ႕ကဗ်ာေတြကို ခ်ဥ္းကပ္ထားတဲ့ ကဗ်ာအညႊန္းေဆာင္းပါးေတြမွာ အေသးစိတ္ဖတ္ရႈႏိုင္ပါတယ္။

          နီယိုေမာ္ဒန္လကၡဏာေတြနဲ႔ တိုက္ဆိုင္ညီညြတ္ေနတဲ့ကဗ်ာေတြဟာ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာေတြပါပဲ။ နီယို ေမာ္ဒန္ကဗ်ာတစ္ပုဒ္(တည္း)မွာနီယိုေမာ္ဒန္လကၡဏာရပ္အားလံုး အျပည့္အစံုပါ၀င္ေနတာမ်ဳိးေတာ့မျဖစ္ႏုိင္ပါဘူး။ နီယိုေမာ္ဒန္လကၡဏာေတြထဲက ရာႏႈန္းအေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႔ ညီညြတ္တယ္ဆိုရင္ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာလို႔ေျပာႏိုင္ပါ တယ္။ ႏွလံုးအိမ္မဂၢဇင္းမွာ ကၽြန္ေတာ္ခ်ဥ္းကပ္ေလ့လာခဲ့ဖူးတဲ့ စိုးမိုးယံရဲ႕ နားလည္သူ ကဗ်ာ၊ လင္းသဏ္ညီရဲ႕ စစ္ေတာင္းရိပ္မြန္ အင္တာနက္ကေဖး ကဗ်ာေတြဟာ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာေတြျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေရွ႕မ်ဳိးဆက္ကဗ်ာေတြထဲက ေမာင္ျပည့္မင္း၊ မင္းထက္ေမာင္၊ ခရမ္းျပာထက္လူ၊ ခိုင္ၿမဲေက်ာ္စြာ၊ ကိုေရြး၊ ေနစိမ့္၊ လြန္္းဆက္ႏိုးျမတ္တို႔ရဲ႕ေရးဟန္ေျပာင္းလဲထားတဲ့ ကဗ်ာတခ်ဳိ႕ဟာလည္း နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာေတြပါပဲ။

၂။     စမ္းသပ္နီယိုေမာ္ဒန္ (Experimental Neomodern/Experneo)

            စမ္းသပ္နီယိုေမာ္ဒန္ (Experimental Neomodern) ကဗ်ာကို Experneo လို႔ အတိုေကာက္ေခၚေ၀ၚသံုးစဲြႏိုင္ ပါတယ္။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာကိုေက်ာ္လြန္ၿပီး နီယိုေမာ္ဒန္လမ္းေၾကာင္းဆီ တိုး၀င္ေရြ႕လ်ားႏိုင္ဖို႔ စမ္းသပ္ေရးဖဲြ႕ေနတဲ့ ကဗ်ာအမ်ဳိးအစားပါ။ Experneo ဟာ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ေတြရဲ႕ Experimental Poetry နဲ႕မတူပါဘူး။ သူတို႔က ပို႔စ္ေမာ္ဒန္လမ္းေၾကာင္းဆီဦးတည္တဲ့စမ္းသပ္ကဗ်ာပါ။ Experneo က နီယိုေမာ္ဒန္ဆီခ်ဥ္းကပ္လာတဲ့ စမ္းသပ္ ကဗ်ာပါ။ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္နဲ႕ နီယိုေမာ္ဒန္စမ္းသပ္ကဗ်ာေတြၾကားမွာ အႏုပညာနဲ႔ ဘာသာစကားအယူအဆ၊ လူ႔အဖဲြ႕ အစည္းအေပၚ အျမင္၊ ကဗ်ာနဲ႔ရသအျမင္၊ သြင္ျပင္လကၡဏာအရာရာ ကဲြျပားျခားနားမႈရွိပါတယ္။

          Experneo ကဗ်ာေတြကို မ်ဳိးဆက္သစ္လူငယ္ကဗ်ာဆရာေတြဆီမွာ အေတြ႕မ်ားပါတယ္။ စမ္းသပ္ေရးဖဲြ႕ ေနဆဲျဖစ္လို႔ နီယိုေမာ္ဒန္လကၡဏာေတြ သိပ္မထင္ရွားေသးပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ Experneo ကဗ်ာေတြထဲက တခ်ဳိ႕ လကၡဏာေတြဟာ တစ္ခ်ိန္မွာ နီယိုေမာ္ဒန္လကၡဏာထဲ ေပါင္းစပ္ရမယ့္လကၡဏာအသစ္ေတြျဖစ္ေနတာေတြ႕ရ တတ္ပါတယ္။

၃။     ဆီမီနီယိုေမာ္ဒန္ (Semi-Neomodern/Semineo)

          ဆီမီနီယိုေမာ္ဒန္ (Semi-Neomodern/Semineo) ကို တစ္၀က္နီယိုေမာ္ဒန္လို႔ပဲ အၾကမ္းဖ်င္းဘာသာျပန္ ရမယ္ထင္ပါတယ္။ ျမန္မာဘာသာျပန္ကို သိပ္ဘ၀င္မက်တဲ့အတြက္ အတိုေကာက္အေနနဲ႕ Semineo လို႔ပဲ ေခၚေ၀ၚသံုးစဲြခ်င္ပါတယ္။ Semineo က ပင္မေရစီး ေခတ္ေပၚကဗ်ာကို ေျခလွမ္းေက်ာ္လြန္လာေနပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ နီယိုေမာ္ဒန္ဆီအျပည့္မေရာက္ေသးဘဲ တစ္၀က္တစ္ပ်က္ပဲရွိပါေသးတယ္။ ပင္မေရစီး ေခတ္ေပၚကဗ်ာလကၡဏာ တစ္၀က္၊ နီယိုေမာ္ဒန္လကၡဏာတစ္၀က္ ေရာေႏွာေနတဲ့ကဗ်ာေတြ၊ ေခတ္ေပၚကဗ်ာေရးဟန္နဲ႔ နီယိုေမာ္ဒန္ေရး ဟန္ ေပါင္းစပ္ေရးဖဲြ႕ထားတဲ့ကဗ်ာေတြကို Semineo ကဗ်ာလို႔ေျပာႏိုင္ပါတယ္။

          နမူနာေလ့လာၾကည့္ခ်င္ရင္ ေမာင္ဖီလာ၊ ၾကည္ေဇာ္ေအး၊ စိုင္း၀င္းျမင့္၊ လင္းဆက္ေနာင္၊ ျမတ္ေ၀တို႔ရဲ႕ ကဗ်ာအခ်ဳိ႕ကို  ၫႊန္္းလိုပါတယ္။

၄။     နီယိုေမာ္ဒန္မူကဲြ (Alternative Neomodern/Alterneo)

        တိုးေႏွာင္မိုး ေရးဟန္အေျပာင္းအလဲလုပ္ထားတဲ့ ကဗ်ာတခ်ဳိ႕ဟာ L.P နဲ႕ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ဘက္ကို တိမ္းၫြတ္မႈ အနည္းငယ္ရွိတယ္လို႔ တျခားသူငယ္ခ်င္းကဗ်ာဆရာေတြနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္ကျမင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔အျမင္ကို တိုးေႏွာင္မိုးက ျငင္းဆန္ၿပီး သူေရးေနတာ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္မဟုတ္ဘဲ သူ႔နည္းသူ႔ဟန္နဲ႕လုပ္ထားတဲ့နီယိုေမာ္ဒန္မူကဲြလို႔ ေျပာပါတယ္။ တိုးေႏွာင္မိုးလိုပဲ ကိုယ့္နည္းကိုယ့္ဟန္နဲ႔ ေရးထားၾကတဲ့ နီယိုေမာ္ဒန္မူကဲြကဗ်ာေတြရွိေကာင္းရွိေန ၾကမွာပါ။ အဲဒီလိုနီယိုေမာ္ဒန္မူကဲြကဗ်ာေတြကိုလည္း နီယိုေမာ္ဒန္လမ္းေၾကာင္းထဲစီး၀င္လာမယ့္ လမ္းသြယ္လမ္း ႃမႊာတစ္ခုအျဖစ္ ကၽြန္ေတာ္တို႔သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္မူကဲြ (Alternative Neumodern) ကို Alterneo လို႔အတိုေကာက္ ေျပာဆိုသံုးစဲြႏိုင္ပါတယ္။

၅။     ေကာလာ့ဂ်္နီယိုေမာ္ဒန္ (Collage neomodern/Collaneo)

          ေကာလာ့ဂ်္နီယိုေမာ္ဒန္က Collage နည္းစနစ္နဲ႔ေရးဖဲြ႕ထားတဲ့ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာကိုဆိုလိုပါတယ္။ အတို ေကာက္ကေတာ့ Collaneo ေပါ့။ အေနာက္တိုင္းမွာေတာ့ Collage နဲ႔ Prose Poem ေတြကို ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ကဗ်ာ အမ်ဳိးအစားေတြအျဖစ္ သတ္မွတ္ၾကတယ္လို႔ဆရာသစၥာနီကဆိုပါတယ္။

          ကၽြန္ေတာ္တို႔ကေတာ့ အဲဒီလို တရားေသ/ပံုေသ မသတ္မွတ္ခ်င္ပါဘူး။

          Collage လုပ္ျခင္းဟာ ကဗ်ာျပဳလုပ္/ေရးဖဲြ႕တဲ့နည္းလမ္းတစ္လမ္းသာျဖစ္ၿပီး သူ႔ကို ေမာ္ဒန္၊ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္၊ နီယိုေမာ္ဒန္ ဘယ္လိုကဗ်ာအမ်ဳိးအစားမွာမဆို သံုးစဲြခြင့္ရွိတယ္လို႔ယူဆပါတယ္။ Collage နည္းလမ္းသံုး ေရးဖဲြ႕ ထားတဲ့ကဗ်ာတစ္ပုဒ္မွာ ဘယ္လိုအာရံုခံစားပံု၊ ရသ၊ အသိအျမင္ေတြ ေပ်ာ္၀င္ေနသလဲဆိုတဲ့အခ်က္အေပၚအေျခခံ ၿပီး ကဗ်ာအမ်ဳိးအစားခဲြျခားသင့္တယ္လို႔ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမင္ပါတယ္။

          ေမာ္ဒန္အာရံုခံစားပံု၊ ေမာ္ဒန္အရသာပါတဲ့စာသားေတြ ဆက္စပ္ေရးဖဲြ႕ထားရင္ ေမာ္ဒန္၊ နီယိုေမာ္ဒန္အရ သာေပၚလြင္ရင္္ နီယိုေမာ္ဒန္၊ ပို႔စ္အာရံုခံစားပံုေပါက္ေနရင္ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္လို႔ခဲြျခားႏိုင္ပါတယ္။

          ေကာလာ့ဂ်္နီယိုေမာ္ဒန္ (Collane) ဆိုတာ ေကာလာ့ဂ်္နည္းလမ္းသံုးထားၿပီး နီယိုေမာ္ဒန္လကၡဏာပါ၀င္ ေနတဲ့ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာမ်ဳိးကဲြတစ္မ်ဳိးပါ။ Collaneo ကဗ်ာမွာ အျခားသူရဲ႕စာသားသက္သက္၊ ကုိယ္ပိုင္စာသားနဲ႔ အျခားစာသားအေရာအေႏွာ၊ ကိုယ့္စာသား ကိုယ္ျပန္လည္ေရာစပ္ျခင္း စသျဖင့္ အဆင္ေျပသလုိ ေရာစပ္ဖန္တီး ေရးဖဲြ႕ႏိုင္ပါတယ္။

          ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ Collaneo ကဗ်ာေတြ အေတြ႕ရနည္းေနပါေသးတယ္။

၆။     စကားေျပနီယိုေမာ္ဒန္ (Prose Neomodern/Prosneo)

          စကားေျပပံုစံ၊ စကားေျပအေျချပဳေရးဖဲြ႕ထားေပမယ့္ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ဘက္ကိုမေရာက္ဘဲ နီယိုေမာ္ဒန္ဘက္ကို တိမ္းၫြတ္မႈပိုမ်ားတဲ့ ကဗ်ာအမ်ဳိးအစားကို စကားေျပနီယိုေမာ္ဒန္ (Prose Neomodern) လို႔ ေခၚႏိုင္ပါတယ္။ အတိုေကာက္ဆိုရင္ Prosneo ေပါ့။

          စကားေျပကဗ်ာ (Prose Poem) ကိုလက္ခံၾကတဲ့ ကဗ်ာဆရာတခ်ဳိ႕ သူ႔နည္းသူ႔ဟန္နဲ႔ စကားေျပကဗ်ာ ေတြေရးေနၾကတာပါပဲ။ စကားေျပအေျချပဳဖဲြ႕စည္းတည္ေဆာက္ၾကေပမယ့္ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္၊ တစ္ပုဒ္နဲ႔ တစ္ပုဒ္ ကဗ်ာရသ၊ အသိအျမင္၊ ကဗ်ာအတြင္းသား၊ အာရံုခံစားပံုခ်င္း မတူၾကပါဘူး။ ဥပမာ-ပိုင္နဲ႔လူဆန္း၊ စိုင္း၀င္းျမင့္နဲ႔သားဦး၊ ေမာင္ယုပုိင္နဲ႔စိုးမင္းေအာင္။

          အခုေနာက္ပိုင္း လူငယ္ကဗ်ာဆရာေတြ စကားေျပနီယိုေမာ္ဒန္ (Prosneo) ကဗ်ာေတြကို အေတာ္မ်ားမ်ား ေရးဖဲြ႕လာၾကတာ သတိျပဳမိပါတယ္။ လူလတ္ပိုင္းထဲက ကဗ်ာဆရာပိုင္၊ လူငယ္ေတြထဲက စုိင္း၀င္းျမင့္၊ သားဦး၊ စိုးမင္းေအာင္၊ မင္းသက္ဇဥ္တို႔ရဲ႕စကားေျပအေျချပဳကဗ်ာေတြကို Prosneo ကဗ်ာေတြလို႔ေျပာလို႔ရႏိုင္ပါတယ္။

၇။     ပို႔စ္နီယိုေမာ္ဒန္ (Post + Neomodern/Poneo)

          ပို႔စ္နီယိုေမာ္ဒန္ (Post + Neomodern) ဆိုတဲ့ေ၀ါဟာရကိုသံုးစဲြရတာ အေတာ္အႏၱရာယ္ႀကီးပါတယ္။ ဒီေ၀ါဟာရထဲမွာ post/Neo?Modern စကားလံုး ၃ မ်ဳိးလံုးပါ၀င္ေနတဲ့အတြက္ အဓိပၸာယ္ေကာက္ယူရာမွာ ေထြျပား/ေရာေထြးမႈနဲ႔ ျပႆနာေတြျဖစ္လာႏိုင္လို႔ပါပဲ။

          ကၽြန္ေတာ့္ရည္ရြယ္ခ်က္က ပို႔စ္ေမာ္ဒန္နည္းစနစ္ေတြကို ယူငင္သံုးစဲြထားတဲ့ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာေတြကို ဆိုလိုတာပါ။ ပို႔စ္နီယိုေမာ္ဒန္ (Poneo) ကဗ်ာဟာ နီယိုေမာ္ဒန္ကို ေက်ာ္လြန္ေနတဲ့အဓိပၸာယ္မေဆာင္ပါဘူး။ သေကၤတအေနနဲ႔ Hypen ပါတဲ့ Post - Neomodern လို႔မသံုးဘဲ Post + Neomodern လို႔သံုးရင္ ဆိုလိုရင္းေပၚ လြင္မယ္ထင္ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕အတိုေကာက္စာလံုးကေတာ့ Poneo ျဖစ္ပါတယ္။

          Poneo ကဗ်ာစာ Poneo ကဗ်ာေတြနဲ႔ခဲြျခားရခက္ပါတယ္။

          (ေနာက္ေနာင္ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာမ်ဳိးကဲြေတြနဲ႔ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ကဗ်ာေတြကို ႏႈိင္းယွဥ္ခ်ဥ္းကပ္ေလ့လာတင္ျပ သြားဖို႔ အစီအစဥ္ရွိပါတယ္။)

          ပို႔စ္နီယိုေမာ္ဒန္ (Poneo) ကဗ်ာမွာနည္းစနစ္အရ နီယိုနဲ႔ ပို႔စ္ကလၡဏာေရာစပ္မႈဟာ အမ်ားဆံုး ၅၀း၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းကေန အနည္းဆံုး ၇၀း၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ရွိႏိုင္/ရွိတတ္ပါတယ္။ ပို႔စ္နည္းစနစ္ေရာစပ္မႈရွိေပမယ့္ Poneo နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာရဲ႕ေနာက္ခံအယူအဆနဲ႔ သြင္ျပင္လကၡဏာ၊ အရသာတြေပၚလြင္ထင္ရွားတဲ့ကဗ်ာအမ်ဳိး အစားပါ။

          အခုေနာက္ပိုင္းေရးဟန္ အေျပာင္းအလဲလုပ္ထားတဲ့ မင္းခ်မ္းမြန္၊ ပိုင္၊ အိုေအာင္၊ သူရနီ၊ ေအာင္ပိုင္စိုး၊ ေမာင္မင္းစိုး၊ လင္းသဏ္ညီတို႔ရဲ႕ကဗ်ာတခ်ဳိ႕ဟာ Poneo ကဗ်ာတြျဖစ္တယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္ယူဆထားပါတယ္။ ပို႔စ္ ေမာ္ဒန္အုပ္စုထဲက တခ်ဳိ႕ကဗ်ာဆရာေတြ (ဥပမာ-စိုးျမင့္သိန္း၊ ဟိန္းျမတ္ေဇာ္)ဆီမွာေတာင္ Poneo ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ ႏွစ္ပုဒ္စေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။

နိဂံုး

          အခုအၾကမ္းဖ်ဥ္းမိတ္ဆက္ေဆြးေႏြးခဲ့တဲ့ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာအမ်ဳိးအစား(၇)မ်ဳိးဟာ နီယိုေမာ္ဒန္လမ္း ေၾကာင္းထဲကို စီး၀င္လာႏိုင္တဲ့၊ တစ္နည္းေျပာရရင္ နီယိုေမာ္ဒန္ကေန ခဲြျဖာထြက္လာတဲ့ Neomodern off-streams ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္အယူအဆ/ကဗ်ာေတြဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ တျဖည္္းျဖည္းခိုင္မာပံုေပၚ လာေနၿပီလို႔ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ အေနာက္တိုင္းမွာ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္အယူအဆေတြကို Postmodernisms လို႔အမ်ားကိန္း(S) သံုးၿပီးေခၚၾကသလုိ ဒီကနီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာေတြကိုလည္း အခုခ်ိန္ကစၿပီး Neomoderns လို႔ေခၚေ၀ၚသံုးစဲြ႒ႏိုင္ၾက ပါတယ္။

          ကၽြန္ေတာ့္ဆီမွာ စာမ်က္ႏွာေပၚေရာက္မလာႏိုင္ေသးတဲ့ "Neomodern Sensibility" “နီယိုေမာ္ဒန္ရဲ႕ ဘာသာစကားအယူအဆ”၊ နီယိုေမာ္ဒန္အႏုပညာအျမင္လို႔ေျပာႏိုင္တဲ့ “အႏုပညာ၏သရုပ္မွန္ သေဘာသဘာ၀” ေဆာင္းပါးေတြရွိေနပါေသးတယ္။

          နီယိုေမာ္ဒန္အေၾကာင္းကို တစ္ေယာက္တည္းေျပာေနရတာေတာ့ သိပ္မနိပ္လွပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ ရိုးအီၿငီးေငြ႕ေနပါၿပီ။ ျမန္မာကဗ်ာယဥ္ေက်းမႈအသစ္ ျဖစ္ထြန္းဖို႔လိုလားသူ၊ နီယိုေမာ္ဒန္ကို စိတ္၀င္စားတိမ္းညြတ္မႈ ရွိသူ ကဗ်ာဆရာ၊ ပညာရွင္၊ ကဗ်ာဖတ္သူေတြအားလံုး၀ိုင္း၀န္းေဆြးေႏြးၾကေစခ်င္ပါတယ္။ ကဗ်ာေဆာင္းပါးေတြ ေရးေကာင္းတဲ့ ကိုခါး၊ ေလးလြင္လတ္၊ ေမာင္ေႏြထက္၊ လူရွင္းတို႔ မိုးေ၀ကဗ်ာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာေတြအေၾကာင္း မွာတင္ရပ္မေနဘဲ ဒီေန႔ေခတ္ၿပိဳင္ကဗ်ာေတြကို ခ်ဥ္းကပ္ေဆြးေႏြးသင့္ပါၿပီ။ လူငယ္ကဗ်ာဆရာေတြထဲက သူရနီနဲ႕ ေမာင္ယုပိုင္တို႔ေရးေနတဲ့ ကဗ်ာေဆာင္းပါးေတြ မိုက္/လန္းပါတယ္။

          အခု နီယိုေမာ္ဒန္လမ္းသြယ္လမ္းႃမႊာမ်ားေဆာင္းပါးမွာ ကၽြန္ေတာ့္ကဗ်ာေတြအေၾကာင္းထည့္မေျပာဘဲ တမင္ခ်န္ထားခဲ့ပါတယ္။ ကိုယ့္ကဗ်ာအေၾကာင္းကိုယ္ေျပာရတာ ပ်င္းစရာေကာင္းလို႔ပါ။ ကၽြန္ေတာ့ကဗ်ာေတြ အေၾကာင္း တျခားကဗ်ာဆရာေတြေျပာၾကပါလိမ့္မယ္။

          ပုဂၢိဳလ္ေရးမပါဘဲ မွန္မွန္ကန္ကန္ေျပာဖို႔ေတာ့လိုပါတယ္။

          ”ျမန္မာေခတ္ၿပိဳင္ ကဗ်ာယဥ္ေက်းမႈသစ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ႏိုင္ပါေစ။”

ေအာင္ရင္ၿငိမ္း

နီယိုေမာ္ဒန္ေနာက္ခံအယူအဆနဲ႕သြင္ျပင္လကၡဏာတခ်ဳိ႕

ေအာင္ရင္ၿငိမ္း

ႏြယ္နီမဂၢဇင္း၊၂၀၀၉

            နီယိုေမာ္ဒန္နဲ႕ပတ္သက္ၿပီး လူငယ္ကဗ်ာဆရာတခ်ဳိ႕ဆီက ေမးခြန္းေတြထြက္လာတာႀကံဳရပါတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္ဆိုတာ အနာဂတ္အတြက္ကဗ်ာလား။ နီယိုေမာ္ဒန္ဆိုတာကို စကားလံုးေ၀ါဟာရအေနနဲ႔ပဲ ယူတာဆိုေတာ့ သူတို႔ဆီက နီယိုေမာ္ဒန္နဲ႔မတူဘူး လား။ ျမန္မာနီယိုေမာ္ဒန္ဆိုတာကေရာ ဘယ္လိုကဗ်ာအမ်ဳိးအစားေတြလဲ။ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာရဲ႕သြင္ျပင္လကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ။ နီယိုေမာ္ဒန္မွာ Ideology ကအရင္လား၊ Artifacts ကအရင္ျဖစ္တာလား၊ ျမန္မာနီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာဆိုတာကေရာရွိေနလို႔လား။ တကယ္ လို႔ရွိေနၿပီဆိုရင္ အဲဒီကဗ်ာေတြကိုေဖာ္ထုတ္ေ၀ဖန္သံုးသပ္ျပသလို ေနာက္ခံသေဘာတရားေရးရာ၊ ကဗ်ာအယူအဆေတြကိုပါ တည္ေဆာက္ျပရင္ ပိုအက်ဳိးရွိမယ္။

            ဒါေတြက ျမန္မာကဗ်ာယဥ္ေက်းမႈအသစ္ ေျပာင္းလဲျဖစ္ထြန္းဖို႔အတြက္ ေမးသင့္ေမးထိုက္တဲ့ေမးခြန္းေတြပါပဲ။ တခ်ဳိ႕ ၀ါရင့္ကဗ်ာ ဆရာေတြကေတာ့ ေဆာင္းပါးေတြေရးမေနပါနဲ႔ကြာ၊ အလုပ္႐ႈပ္ပါတယ္၊ ကဗ်ာပဲေရးစမ္းပါတဲ့။ ကိုယ္ယံုၾကည္ရာလမ္းကို ေလွ်ာက္ေနၾက တဲ့လူေတြပဲေလ။ ကိုယ့္ေ႐ြးခ်ယ္ခြင့္နဲ႔ကိုယ္မဟုတ္လား။ အမွားအမွန္ကိစၥေတြက သိပ္ေတာ့အေရးမႀကီးလွဘူး။

            နီယိုေမာ္ဒန္ကို စိတ္၀င္စားယူတခ်ဳိ႕ရဲ႕ ေမးခြန္းေတြကမ်ားပါတယ္။ ဒီလိုပဲအေရးအသားအသစ္ေတြစမ္းသပ္တည္ေဆာက္ရင္းနဲ႔၊ ကဗ်ာသေဘာတရားေတြစဥ္းစားဆင္ျခင္ရင္းနဲ႔၊ သေဘာထားအျမင္ေတြေဆြးေႏြးျငင္းခံုၾကရင္းနဲ႔ ကဗ်ာသစ္ယဥ္ေက်းမႈကိုတျဖည္းျဖည္း တည္ေဆာက္သြားၾကရမွာပါ။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာကေန နီယိုေမာ္ဒန္ဆီအေ႐ြ႕မွာ အယူအဆ/အေရးအသားေတြဟာ အယူ၀ါဒတစ္ခုအျဖစ္ မတည္ရွိ၊ ၿပီးျပည့္စံုမႈမရွိေသးဘဲ အခုမွစတင္၊ သေႏၶတည္၊ ႀကီးျပင္းဖို႔ဟန္ျပင္ဆဲအေျခအေနမွာပဲ ရွိေသးတယ္ဆိုတာေတာ့နားလည္ေပး ထားၾကဖို႔လိုပါတယ္။

            နီယိုေမာ္ဒန္မိတ္ဆက္အျဖစ္ ရုပ္ရွင္ေတးကဗ်ာမွာ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ေရးခဲ့ဖူးပါတယ္။ သေဘာထားတိုက္ဆိုင္မႈ၊ အျမင္ကဲြလြဲမႈ ဆိုတာကေတာ့ အေထြအထူးေျပာေနစရာမလိုေတာ့တဲ့ အေတြးအေခၚလြတ္လပ္ခြင့္ကိစၥပါပဲ။ အခုဆက္လက္ၿပီး နီယိုေမာ္ဒန္ရဲ႕သြင္ျပင္ လကၡဏာတစ္ခ်ဳိ႕ကိုေဆြးေႏြးတင္ျပလိုပါတယ္။ ဒီလကၡဏာေတြကို အခုေနာက္ပိုင္းေရးဟန္ေျပာင္းလဲလာတဲ့ကဗ်ာဆရာတခ်ဳိ႕ရဲ႕ကဗ်ာ အေရးအသားေတြအေပၚ ေလ့လာမႈနဲ႔ကၽြန္ေတာ့္စိတ္ကူးအခ်က္အလက္ေတြေပါင္းစပ္ၿပီး တည္ေဆာက္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။

            အႏုပညာေတြနဲ႔ပတ္သက္ရင္ ႀကြင္းမဲ့ခိုင္မာၿပီး ျပည့္စံုတဲ့ပကတိအမွန္အမွားဆိုတာေတြမရွိပါဘူး။ တကယ္လို႔ရွိတယ္လို႔တစ္ဦး တစ္ေယာက္ကအျမင္က်ဥ္းက်ဥ္းနဲ႔ေျပာလာရင္လည္း အဲဒီအမွန္အမွားကိစၥေတြကိုကၽြန္ေတာ္တို႔စိတ္မ၀င္စားပါဘူး။ လူ႔ဘ၀မွာ ကိုယ္ ယံုၾကည္ရာ ကိုယ္လုပ္ဖို႔၊ ကိုယ္တည္ေဆာက္ခ်င္ရာတည္ေဆာက္ဖို႔အတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကဗ်ာဆရာဘ၀ကိုေရြးခ်ယ္ထားၾကတာပါ။ အယူအဆမွန္သည္ျဖစ္ေစ၊ မွားသည္ျဖစ္ေစ ကိုယ္ယံုၾကည္ရာကိုင္စဲြ၊ လုပ္ခဲ့တယ္လို႔တာ၀န္ယူပါတယ္။

(၁)     ေခတ္ကိုကိုယ္စားျပဳျခင္း/ေခတ္ရဲ႕ပံုရိပ္ထင္စပ္ျခင္း

            ဒီအခ်က္ဟာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာေရေသာက္ျမစ္ကေန ဆင္းသက္လာတဲ့လကၡဏာတစ္ရပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာေခတ္ဦး ပိုင္းမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေရွ႕ကကဗ်ာဆရာေတြက ေခတ္ေပၚအာရံုခံစားမႈ/ေခတ္ေပၚအာရံဳခံစားပံု/ေခတ္ၿပိဳင္အေၾကာင္းအျခင္းအရာဆိုတဲ့ စကားရပ္ေတြ၊ အဓိပၸါယ္ေတြကို ကိုယ္တြယ္သံုးစဲြခဲ့ၾကတယ္။ ေခတ္ၿပိဳင္လူမႈအေၾကာင္းျခင္းရာေတြကို မ်က္ျခည္မျပတ္ဘူးဆိုရင္၊ ေခတ္ ေပၚကဗ်ာနဲ႔မေ၀းဘူးဆိုရင္ အားလံုးနားလည္ရွင္းလင္းၿပီးသားအေၾကာင္းအရာပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ျဖတ္သန္းေနရတဲ့ေခတ္ရဲ႕အရိပ္အေရာင္/ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈ/ရိုက္ခတ္မႈေတြမပါဘူးဆိုရင္ အဲဒီလိုကဗ်ာအေရးအသားေတြကို ဘာလုပ္မွာလဲ။ ေခတ္ၿပိဳင္ထဲကပုဂၢလိကလူသား/လူသား အစုအေ၀းရဲ႕အာရံုခံစားမႈ၊ သေဘာထားအျမင္ေတြကို မ်က္ကြယ္ျပဳထားတဲ့အေရးအသားေတြဆိုရင္ အမႈိက္ပံုမွာစြန္႔ပစ္ၿပီးေရႏုတ္ေျမာင္း ထဲ ပစ္ခ်လိုက္ဖို႔ပဲရွိပါတယ္။

(၂)     ကဗ်ာဆရာရဲ႕ခံစားမႈ/ဘ၀အျမင္ကိုအေျခခံျခင္း/ဘာသာစကားကိုမီဒီယမ္အျဖစ္သာအသံုးျပဳျခင္း

            နီယိုေမာ္ဒန္ဟာ ကဗ်ာဆရာရဲ႕အာရံုခံစားမႈနဲ႔ ဘ၀အျမင္ေတြကို အေျခခံသေႏၶသားအျဖစ္ ေသြးသားဖဲြ႕စည္းၿပီးမွ “ကဗ်ာ”ဆိုတဲ့ အႏုပညာလက္ရာပစၥည္းကို ေရးသားဖန္တီးပါတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္ဟာ လူသားရဲ႕အာရံုခံစားမႈကိုအေလးထားၿပီး ဘာသာစကားကို အႏု ပညာဖန္တီးရာမွာ မီဒီယမ္/ၾကားခံပစၥည္းအျဖစ္သာသံုးစဲြတယ္။ ဒါဟာ ကဗ်ာအႏုပညာမွာ Foreground နဲ႕ Background ကိုခဲြျခားထား ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ဳိ႕သူေတြအေနနဲ႔ အေရးႀကီးတဲ့အရာကို ေနာက္မွာထားၿပီး ဘာမွအေရးမပါတဲ့သက္မဲ့သေကၤတအေဆာက္အအံုေတြ ကို ေရွ႕တန္းတင္ေနရင္ ပညာတတ္တလြဲဆံပင္ေကာင္းသလိုအျဖစ္မ်ဳိးဆိုက္ေနပါလိမ့္မယ္။

(၃)     လူသားရဲ႕ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြးေပၚလြင္ျခင္း/လူရဲ႕ပုဂၢလိကသေဘာကိုျပန္လည္ေဖာ္ထုတ္ျခင္း

            သိပၸံပညာ၊ ေစ်းကြက္စီးပြားေရး၊ ဒစ္ဂ်စ္တယ္နည္းပညာ၊ ေနာက္ဆံုးေပၚဇိမ္ခံကား၊ အၾကမ္းဖက္စစ္ပဲြ၊ လူသံုးကုန္ပစၥည္းအသစ္ အဆန္းမ်ားစတဲ့ ရုပ္ပိုင္ဆိုင္ရာယဥ္ေက်းမႈေတြ တိုးတက္ထြန္းကားလာတာနဲ႕အၿပိဳင္ လူသားရဲ႕စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာတန္ဖိုးေတြ ယုတ္ေလ်ာ့ က်ဆင္းလာေနပါတယ္။ ရုပ္၀တၱဳယဥ္ေက်းမႈနဲ႔လူဦးေရေပါက္ကဲြႏႈန္းေအာက္မွာ လူသားရဲ႕တစ္သီးပုဂၢလအခန္းက႑ဟာ မွိန္ေဖ်ာ့လာၿပီး လူအုပ္ႀကီးထဲမွာ ေရာေႏွာေပ်ာက္ကြယ္ေနတဲ့အျဖစ္ကို အထိတ္တလန္႔ျမင္ေတြ႕ေနရပါတယ္။ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ေခတ္ႀကီးထဲမွာ ရုပ္၀တၳဳေတြရဲ႕ လႊမ္းမိုးမႈေၾကာင့္ပင္ကိုတန္ဖိုးေတြေပ်ာက္ဆံုးေ၀၀ါးေနတဲ့လူသားရဲ႕ပုဂၢလိကသေဘာကိုျပန္လည္ေဖာ္ထုတ္ဖို႔ နီယိုေမာ္ဒန္ကအေလးထား ပါတယ္။ အဲဒီလိုနဲ႔ နီယိုေမာ္ဒန္မွာလူသားရဲ႕ပုဂၢလိကကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြးေပၚလြင္ထင္ရွားလာပါတယ္။

(၄)     ေခတ္ၿပိဳင္ထဲက Modern & Postmodern sensibility ေပၚလြင္ထင္ရွားျခင္း

            ေခတ္ၿပိဳင္ထဲက လူမႈျဖစ္ရပ္ေတြကို အေၾကာင္းျခင္းရာအျဖစ္ေရြးခ်ယ္ၿပီးၿပီဆိုရင္ သူ႔ကိုေဖာ္က်ဴးတင္ျပမယ့္အာရံုခံစားပံု/ဟန္ပန္ ေတြကို ေခတ္နဲ႔အညီ ေျပာင္းလဲတင္ျပဖို႔လိုအပ္လာပါတယ္။ စကားလံုး/ဘာသာစကားကို ကဗ်ာဆန္ဆန္၊ လွလွပပ၊ ေဆာ့ကစားတည္ ေဆာက္ရံုနဲ႔ ေခတ္ေပၚ/ေႏွာင္းေခတ္ေပၚအာရံုခံစားမႈဆီ ဆိုက္ေရာက္ႏိုင္တာမဟုတ္ေသးပါဘူး။ ဒီေန႔ေခတ္လူသားေတြရဲ႕ခံစားမႈ/အျမင္ ေတြဟာ ဘယ္လိုရွိသလဲ။ ဥာဏ္ပညာ၊ ေငြေၾကး၊ ခ်စ္ျခင္းေမတၱာ၊ ဖက္ရွင္၊ နည္းပညာေတြအေပၚမွာ လူသားရဲ႕သေဘာထားကဘယ္လို လဲ။ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ေခတ္လူသားရဲ႕အသိအျမင္၊ သေဘာထားေတြဟာ ဘယ္လိုေျပာင္းလဲေနသလဲ။ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္လူသားဟာ ဥာဏ္ပညာကို လက္နက္တစ္ခုအျဖစ္ကိုင္စဲြရင္ကိုင္စဲြထားမယ္။ ခ်စ္ျခင္းေမတၱာကို အမႈိက္လို႔ျမင္ရင္ျမင္မယ္။ အမွန္တရားလို႔လူေတြေျပာေနၾကတဲ့အရာ ကို စက္ဆုပ္ရြံရွာစရာအျဖစ္ျမင္ရင္လည္းျမင္လိမ့္မယ္။ ဒါဟာ သူ႔ရဲ႕အာရံုခံစားပံုအေျပာင္းအလဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုေမာ္ဒန္/ပို႔စ္ေမာ္ဒန္အာရံု ခံစားပံုအေျပာင္းအလဲေတြ ဒီေန႔ေခတ္လူငယ္အဖဲြ႕အစည္းထဲမွာ အမ်ားအျပားျဖစ္ပ်က္ေနတာကို ေခတ္ေပၚကဗ်ာသစ္ကေပၚလြင္ေအာင္ ေဖာ္ျပႏိုိင္ဖို႔မလိုဘူးလားလို႔ စဥ္းစားစရာျဖစ္လာပါတယ္။

(၅)     လူအုပ္ႀကီးထဲေရာေႏွာေပ်ာက္ဆံုးေနတဲ့ Identity ကိုရွာေဖြတည္ေဆာက္ျခင္း

            ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ေခတ္ႀကီးထဲမွာ တစ္သီးပုဂၢလလူသားရဲ႕ Identity ဟာ လူအုပ္ႀကီးထဲေရာေႏွာေပ်ာက္ဆံုးေနသလို ကိုယ့္ရဲ႕ Identity ကိုတည္ေဆာက္ရတာလည္းခက္ခဲနက္နဲလာပါတယ္။ လူတစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕ Identity ဟာ လူအုပ္ႀကီးထဲမထင္မရွား ျဖစ္ရသလို အေတြးအေခၚ၊ အသိပညာအရ Identity ရဲ႕သေဘာလကၡဏာေတြကလည္း အခ်ိန္ကာလပေယာဂနဲ႔အမွ် အတည္မၿငိမ္၊ မေသမခ်ာ၊ အစိုမရ၊ ၿပိဳကဲြေလလြင့္၊ ေပ်ာက္ဆံုးကြယ္လြန္ေနၾကတာကိုေတြ႕ျမင္လာရတယ္။ ဒီအေျခအေနမွာ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္နစ္ေတြက Identity ရဲ႕ မေရရာမႈ/ေရာေထြးေ၀၀ါးေနမႈကို သူ႔သဘာ၀အတိုင္း လက္လြတ္စပယ္ပစ္ပယ္ထားလိုက္ၾကတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္ကေတာ့ ဒါဟာ ဘယ္လို ပဲမေသခ်ာ၊ မေရရာ၊ ယိမ္းယိုင္လႈပ္ရွားေနသည္ျဖစ္ေစ၊ လူသားတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ျပန္လည္ဆက္စပ္တည္ေဆာက္ရမယ့္သေဘာေတြ လို႔ မွတ္ယူပါတယ္။ လူအုပ္ႀကီးထဲေရာေႏွာေပ်ာက္ဆံုးေနတဲ့တစ္သီးပုဂၢလလူသားရဲ႕ Identity သေဘာကို ျပန္လည္ရွာေဖြတည္ေဆာက္ ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းပါတယ္။ လူသားရဲ႕တစ္သီးပုဂၢလသေဘာကို ရွာေဖြတည္ေဆာက္တာ၊ အာရံုခံစားမႈ၊ ေလာကအျမင္စတဲ့လူသားဆန္မႈေတြကို ဗဟိုျပဳၿပီး ကဗ်ာေရးသားျခင္းဆိုတာကို အတၱႀကီးမားတယ္/ငါစဲြထားတယ္/သကၠာယဒိဌိျဖစ္တယ္/အနတၱကို အတၱလို႔ျမင္တဲ့အျမင္မွား ျဖစ္တယ္ဆိုၿပီး ဘာသာေရးစံႏႈန္းေပတံေတြနဲ႔တိုင္းတာစြပ္စဲြလို႔ေတာ့မရႏိုင္ပါဘူး။ ကဗ်ာဆရာ ကဗ်ာေရးျခင္းဆိုတာ ေလာကသံသရာက လြတ္ေျမာက္ရာအလုပ္ကို က်င့္ႀကံအားထုတ္ေနတာမဟုတ္ဘဲ လူသားဆန္တဲ့ဖန္တီးမႈအႏုပညာယဥ္ေက်းမႈကိုတည္ေဆာက္ေနတာျဖစ္ လို႔ပါပဲ။

(၆)     ေရးဟန္ႏွင့္ တင္ျပပံုေျပာင္းလဲျခင္း

            ေမာ္ဒန္ကေန နီယိုေမာ္ဒန္ကိုအေရြ႕မွာ ကဗ်ာဆရာရဲ႕ေရးဟန္နဲ႔တင္ျပပံုအေျပာင္းအလဲဟာ အဓိကအေရးႀကီးတဲ့ပံုသ႑ာန္ပိုင္း ဆိုင္ရာ ေရြ႕လ်ားမႈျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ ကိုင္တြယ္သံုးစဲြေနက်စကားလံုး၊ နိမိတ္ပံု၊ သေကၤတ၊ အသံအသြားအလာ၊ ကိုယ္တည္ေဆာက္ေန က် ၀ါက်၊ ပါဒဖဲြ႕စည္းပံု၊ ကိုယ္အရိုးစဲြေနတဲ့ကဗ်ာ စီစဥ္တင္ျပပံု၊ ေတြးေထာင့္ေတြကို အသစ္ေျပာင္းလဲပစ္ဖို႔ကိစၥက တကယ္တမ္းမွာလြယ္ မေယာင္နဲ႔ခက္ပါတယ္။ တိမ္မေယာင္နဲ႔နက္ပါတယ္။ ကိုယ့္ရဲ႕အစဲြအလမ္း/ဟန္ပန္ေတြကိုဖယ္ရွားစြန္႔ပစ္လိုက္ရမွာျဖစ္လို႔ ကုိယ့္အတၱရဲ႕ ဆန္႔က်င္မႈ၊ အမ်ားလက္မခံႏိုင္မွာစိုးရိမ္ထိတ္လန္႔မႈေတြကို ရင္ဆိုင္ရႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒါကိုကၽြန္ေတာ္တို႔စြန္႔စားလုပ္ရမွာပဲ။ ဒီလို မလုပ္ရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေခတ္ေပၚကဗ်ာလမ္းေဟာင္းထဲမွာပဲ တစ္လည္လည္ျဖစ္ေနၾကရပါလိမ့္မယ္။

(၇)     ရသအေျပာင္းအလဲ

            နီယိုေမာ္ဒန္မွာ အာရံုခံစားပံု/ေရးဟန္နဲ႔တင္ျပပံုေတြကိုအေျပာင္းအလဲလုပ္လိုက္ရင္ ကဗ်ာစာသားေတြဆီကရတဲ့ ရသဟာလည္း အလိုအေလွ်ာက္ေျပာင္းလဲသြားပါလိမ့္မယ္။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဟာ ဘယ္လိုအရသာ/ရသမ်ဳိးရွိတယ္ဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကဗ်ာ ေရး၊ ဖတ္၊ ေလ့လာတဲ့အေတြ႕အႀကံဳေတြအရသိရွိခဲ့ၾကၿပီးပါၿပီ။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာရဲ႕ရသပံုစံအေဟာင္းကိုစြန္႔လႊတ္ၿပီး ရသအသစ္စမ္းသပ္ေဖာ္စပ္ရာမွာ အႏုပညာရသပ်က္မသြားေအာင္၊ အရသာအသစ္အမွန္တကယ္ျဖစ္လာေအာင္လုပ္ၾကရမွာပါ။ နီယိုေမာ္ဒန္ရဲ႕ရသအသစ္ဟာ ဘယ္လို ဘယ္ပံု အရသာမ်ဳိးလဲဆိုတာေတာ့ ကဗ်ာဆရာရဲ႕ရသဖန္တီးႏိုင္မႈစြမ္းရည္/ပရိတ္သတ္ရဲ႕ရသခံစာႏိုင္မႈစြမ္းရည္ေတြအေပၚလည္းမူတည္ ေနပါေသးတယ္။ ဒီေနရာမွာ အရင္ေခတ္ေတြကလို “ရသ”ဆိုတာဘာလဲေမးခြန္းထုတ္ေနဖို႔၊ စဥ္းစားအေျဖရွာေနဖို႔အခ်ိန္မရွိပါဘူး။ ရသ အေျပာင္းအလဲ Aesthetic Shift လုပ္ဖို႔ကိုပဲ ေခါင္းထဲထည့္ထားၾကရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ့္အႏုပညာအေတြ႕အႀကံဳနဲ႔ကိုယ္ ရသအသစ္ ေျပာင္းလဲႏိုင္ဖို႔အားထုတ္ၾကရမွာပဲေပါ့။

(၈)     အဇၥ်တၱခံစားမႈ ပိုင္းစစိတ္ႃမႊာျခင္း

            ပို႔စ္ေမာ္ဒန္အေတြးအေခၚေတြထဲက Theory of Fragmentation ဒီအေတြးအျမင္ကို အႏုပညာလက္ရာေတြထဲ သြန္းေလာင္း ထည့္လိုက္တဲ့အခါ ၀ါက်အပိုင္းအစေတြ၊ စကားစုအပိုင္းအျဖတ္ေတြျဖစ္သြားၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၀တၳဳ/ကဗ်ာထဲမွာ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္လူသား ရဲ႕အာရံုခံစားမႈအက်ဳိးအေၾက/အပိုင္းအစေတြပါမလာဘဲ အေတြးအေခၚထဲမွာအနည္ထိုင္က်န္ရစ္ေနခဲ့ၾကတယ္။ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္နစ္ေတြရဲ႕ အဲဒီအားနည္းခ်က္ကို နီယိုေမာ္ဒန္ကသတိျပဳမိၿပီး အႏုပညာလက္ရာေတြထဲမွာ က်ဳိးေၾကစိတ္ၿမႊာေနတဲ့ အဇၥ်တၱအာရံုခံစားမႈေတြ ထည့္သြင္းႏိုင္ေအာင္ႀကိဳးစားဖို႔ဆင္ျခင္မိပါတယ္။ စကားစု / ပါဒ / ၀ါက်အပိုင္းအစေတြနဲ႔အတူ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္လူသားရဲ႕စိတ္ခံစားမႈ အက်ဳိး အေၾက၊ အနည္အဖတ္ေတြပါ၀င္လာရင္ နီယိုေမာ္ဒန္ရဲ႕ထူးကဲတဲ့အရသာကို စမ္းသပ္ျမည္းစမ္းမိႏိုိင္မယ္ထင္ပါတယ္။

(၉)     အေတြးအျမင္မ်ား အခ်ဳိးပ်က္ျခင္း

            “အဇၥ်တၱခံစားမႈ ပိုင္းစစိတ္ႃမႊာျခင္း”မွာ ေဆြးေႏြးခဲ့သလုိပါပဲ။ နီယိုေမာ္ဒန္က ကဗ်ာရဲ႕မ်က္ျမင္ပံုသ႑ာန္အခ်ဳိးပ်က္ျခင္းထက္ ကဗ်ာဆရာရဲ႕အတြးအေခၚ/အာရံုခံစားပံု အခ်ဳိးပ်က္ျခင္းကို ပိုအေလးထားပါတယ္။ လူ႔အဖဲြ႕အစည္း/အနာဂတ္/ယဥ္ေက်းမႈ/လူ႔ဘ၀ အဓိပၸါယ္ဆိုတာေတြကို ဘယ္လိုဖြင့္ဆိုလို႔ဖြင့္ဆိုရမွန္းမသိေအာင္ ရႈပ္ေထြး/ေထြျပား/ေပြလီလွတဲ့ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ေခတ္ကာလႀကီးထဲမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕သေဘာထား/အေတြးအျမင္ေတြ အခ်ဳိးပ်က္တြန္႔လိမ္ေနပံုကေၾကာက္မက္ဖြယ္ရာ/အံ့ၾသတုန္လႈပ္ဖြယ္ရာျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေခတ္ရဲ႕လူငယ္ေတြမွာ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္ရာအယူ၀ါဒမရွိေတာ့ဘူး။ တန္ဖိုးထားယံုၾကည္ရာအႏွစ္သာရေတြေပ်ာက္ဆံုးေန ၾကၿပီ။ ေခတ္အဆက္ဆက္ကိုးကြယ္ယံုၾကည္ခဲ့ၾကတဲ့အမွန္တရားဆိုတဲ့အရာဟာ သံသယျဖစ္ဖြယ္ရာ၊ ေမးခြန္းထုတ္ဖြယ္ရာ အသိခံအရာ တစ္ခုျဖစ္ေနၿပီ။ တခ်ဳိ႕ေ၀ဖန္သံုးသပ္သူေတြေျပာသလုိ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဟာ နတၳိ၀ါဒဆီဦးတည္ေရြ႕လ်ားေနတယ္ဆိုတာကလည္း ဒီလို အေတြးအျမင္ေတြ အခ်ဳိးပ်က္ရာက စတင္ျမစ္ဖ်ားခံခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေန႔ေခတ္ရဲ႕ဂီတက ၁၉၆၀ခုႏွစ္ေတြဆီက ေရာ့ခ္ဂီတမဟုတ္ေတာ့ ပါဘူး။ ဒီေန႔ေခတ္ရဲ႕ဂီတက Hip-Hop, Alternative, Punk-Metal နဲ႕ Nu-Metal.

(၁၀)    အေၾကာင္းအရာမ်ား ေရာေထြးထားျခင္း

            ေခတ္ၿပိဳင္အႏုပညာလက္ရာတခ်ဳိ႕ကိုေလ့လာၾကည့္တဲ့အခါ အေၾကာင္းအရာအရ ဗဟိုခ်က္ကင္းမဲ့ေနတဲ့ အေရးအသားေတြကို ေတြ႔ျမင္ၾကရမွာပါ။ ကဗ်ာစာသားေတြထဲမွာ ၀ါက်တစ္ေၾကာင္းဟာ အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကိုသယ္ေဆာင္လာတယ္။ အေၾကာင္းအရာ တစ္ခုမၿပီးဆံုးခင္မွာ တျခားအေၾကာင္းအရာအသစ္တစ္ခုျဖတ္၀င္လာတယ္။ လက္ရာ/စာသားတစ္ခုလံုးလႊမ္းၿခံဳၾကည့္လိုက္ေတာ့ အေၾကာင္းအ၇ာအပိုင္းအစေတြဆက္စပ္စီစဥ္ထားတဲ့အတြက္ တိက်ေသခ်ာတဲ့ဗဟိုခ်က္ေပ်ာက္ဆံုးသြားတာေတြ႕ရပါတယ္။

(၁၁)    အာရံုခံစားမႈဗဟိုခ်က္ကင္းမဲ့ျခင္း

            နီယိုေမာ္ဒန္္မွာ အေၾကာင္းအရာဗဟိုခ်က္ကင္းမဲ့ျခင္းနဲ႕အတူ အာရံုခံစားမႈဗဟိုခ်က္ကင္းမဲ့ျခင္းကို ေပၚလြင္ထင္ရွားေအာင္လုပ္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ အာရံုခံစားမႈဗဟိုခ်က္ကင္းမဲ့ျခင္းဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕မေရရာမေသခ်ာတဲ့ လူ႔ဘ၀စီမံကိန္းေတြဆီကေန ျမစ္ဖ်ားခံလာ ပါတယ္။ လက္ရွိပစၥဳပၸန္ဘ၀ျဖစ္တည္မႈ၊ အနာဂတ္အလားအလာ၊ အေတြးအေခၚအယူ၀ါဒ၊ ေငြေၾကးနဲ႔ဖက္ရွင္ပစၥည္းစသျဖင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ရဲ႕လူ႔ဘ၀မွာ အမွန္တကယ္ဗဟိုျပဳ/စဲြလမ္းဆုပ္ကိုင္ထားရမယ့္အရာဆိုလို႔ ဘာဆိုဘာမွမရွိပါဘူး။ လူသားဟာ သူ႔ဘ၀မွာဗဟိုျပဳေတြးေခၚ/ အာရံုခံစားရာ ဘာဆိုဘာမွမရွိတဲ့အျဖစ္မွန္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳေနရတယ္။ ဗဟိုျပဳစရာအေၾကာင္းအရာေပ်ာက္ဆံုးသြားတာနဲ႔အမွ် သူ႔အာရံု ခံစားပံု/ေလာကအျမင္ေတြဟာလည္းChaos/Alternativeျဖစ္လာပါတယ္။ ဒါကိုအထင္မွားေျပာခဲ့တဲ့ “အေၾကာင္းအရာဗဟိုခ်က္ကင္းမဲ့မႈ” ေလာက္နဲ႔ခ်ဥ္းကပ္တင္ျပလို႔မျပည့္စံုႏိုင္ပါဘူး။ ကဗ်ာဆရာဟာ ေခတ္ၿပိဳင္လူသားနဲ႔ သူ႔ရဲ႕အာရံုခံစားမႈဗဟိုခ်က္ကင္္းမဲ့မႈကို ထိေရာက္ပီျပင္ တင္ဆက္ေဟာေျပာဖို႔ ေခတ္လူသားရဲ႕ အဇၥ်တၱအတြင္းလႊာထဲထိ ထိုးထြင္းသိျမင္ၾကည့္ႏိုိင္မွျဖစ္လိမ့္မယ္။ လူသားရဲ႕ဘ၀မွာ အာရံုခံစားမႈ ေတြ ပိုင္းစစိတ္ၿမႊာေနတာ၊ ဗဟိုခ်က္ကင္းမဲ့ေနတာျမင္ရင္ ေနာက္တစ္ဆင့္အေနနဲ႔ အဲဒီလုိအဓိပၸါယ္ထြက္တဲ့စကားလံုးရေ၀ါဟာရေတြကို ရွာေဖြဆက္စပ္တည္ေဆာက္ၾကည့္ဖို႔စိတ္တိမ္းညြတ္လာပါလိမ့္မယ္။

(၁၂)    လူ/လူအမ်ားရဲ႕အျမင္နဲ႔ အာရံုခံစားမႈမ်ား ေရာေထြးေနျခင္း/ေပါင္းစပ္ေရးဖဲြ႕ျခင္း

            ကဗ်ာဆရာဟာ ေခတ္ၿပိဳင္လူ႔အဖဲြ႕အစည္းထဲမွာ/လူအုပ္ႀကီးထဲမွာ ေရာေႏွာေနထိုင္ရွင္သန္ေနရတဲ့ ပုဂၢလိကလူသား တစ္ေယာက္သာျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ဘ၀ကို သူ႔ကိုယ္ပိုင္ေလာကအျမင္ေတြနဲ႔လံုၿခံဳေအာင္တည္ေဆာက္ထားသည္ျဖစ္ေစ၊ ေခတ္/လူ႕အဖဲြ႕ အစည္းရဲ႕သေဘာထားအျမင္/တန္ဖိုးေတြရဲ႕ရိုက္ခတ္မႈကို မလြဲမေသြရိုက္ခတ္ခံရစၿမဲျဖစ္တယ္။ သူ႔ရဲ႕ေလာကအျမင္/အာရံုခံစားမႈ/အယူ အဆေတြဟာလည္း ေခတ္ထဲမွာရွိႏွင့္ေနၿပီးသားျဖစ္တဲ့၊ တည္ေဆာက္ၿပီး/ဆဲ ယဥ္ေက်းမႈက သြန္သင္ျပဌာန္းထားတဲ့အရာေတြနဲ႔ ေရာေထြးေနပါတယ္။ အဲဒီအေျခအေနဟာ နီယိုေမာ္ဒန္မွာ အေရးႀကီးတဲ့လကၡဏာတစ္ရပ္ျဖစ္လာတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္မ်ာ ကဗ်ာဆရာရဲ႕ အာရံုခံစားမႈ/ေလာကအျမင္ေတြအျပင္ တျခားသူ/ပုဂၢိဳလ္ေတြရဲ႕အျမင္ခံစားမႈေတြပါ ေရာေႏွာတင္ျပဖို႔စဥ္းစားလာၾကတယ္။ ဒါဟာ ေခတ္ၿပိဳင္လူအုပ္ႀကီးထဲက အျခားသူေတြရဲ႕ Identity ကို Imitate လုပ္ဖို႔ႀကိဳးစားၾကည့္ျခင္းပါပဲ။

(၁၃)    နိမိတ္ပံု/သေကၤတမ်ားေလွ်ာ့ခ်ျခင္း

            ေခတ္ၿပိဳင္ကဗ်ာသမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္လံုးမွာ ကဗ်ာဆရာေတြက နိမိတ္ပံု/သေကၤတေတြကို အစြမ္းကုန္ရွာေဖြသံုးစဲြခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလိုအားထုတ္ၾကရာမွာ သန္မာလတ္ဆတ္တဲ့နိမိတ္ပံု/သေကၤတေတြရခဲ့ၾကသလုိ ကဗ်ာဖတ္သူနဲ႔ေ၀းကြာေနတဲ့နိမိတ္ပံု/သေကၤတေတြကို လည္း မလြဲမေသြေတြ႕ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာေႏွာင္းပိုင္း (၂၀၀၀-၂၀၀၅)ေနာက္မွာေတာ့ ကဗ်ာဆရာတခ်ဳိ႕က နိမိတ္ပံု/သေကၤတ ေတြေလွ်ာ့ခ်ဖို႔ ဟန္ျပင္လာၾကတာသတိျပဳမိၾကပါလိမ့္မယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္မွာ အထူးျပဳလုပ္ဖန္တီးထားတဲ့ နိမိတ္ပံု/သေကၤတေတြရဲ႕အခန္း က႑ဟာ မိန္ေဖ်ာ့လာပါတယ္။ ဒါဟာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာသမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္လံုး အားျပဳသံုးစဲြလာတဲ့ အလကၤာအသံုးအႏႈန္းေတြကို ရိုးအီ ၿငီးေငြ႔လာတာကတစ္ေၾကာင္း၊ ကဗ်ာဖတ္သူပရိတ္သတ္နဲ႔နီးကပ္ေအာင္ တိုးေရြ႕လိုတာကတစ္ေၾကာင္းေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္။

(၁၄)    အရပ္သံုးဘာသာစကားမ်ား ေရာေႏွာသံုးစဲြျခင္း

            နိမိတ္ပံု/သေကၤတေတြကို ေလွ်ာ့ခ်လိုက္တာနဲ႔အမွ် ကဗ်ာဘာသာစကား (အလကၤာတန္ဆာဆင္မႈ/ကဗ်ာဆန္ဆန္လွပႏူးညံ့မႈ) ရဲ႕ ေရႊရည္ေရႊေသြးက စံႏႈန္းေလ်ာ့က်သြားမွာပါပဲ။ ကဗ်ာဘာသာစကားရဲ႕တခ်ဳိ႕အစိတ္အပိုင္းေတြမွာ အရပ္သံုးဘာသာစကားက ၀င္ေရာက္ေနရာယူလာမယ္။ ကဗ်ာဘာသာစကားနဲ႔ အရပ္သံုးဘာသာစကား အေရာအေႏွာ၊ စပ္ဟပ္ပံုရာခိုင္ႏႈန္းကေတာ့ ကဗ်ာဆရာ တစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕ စိတ္တိမ္းညြတ္မႈအေပၚမူတည္ပါတယ္။ ကဗ်ာဘာသာစကားေနရာမွာ အရပ္သံုးဘာသာစကား၀င္ေရာက္လာတာဟာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာသစ္နဲ႔ ကဗ်ာဖတ္သူၾကားက အကြာအေ၀းကို ဆဲြခ်ဳံ႕ပစ္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။

(၁၅)    ရိုးရွင္းလြယ္ကူေသာ အဓိပၸါယ္/အနက္ဖြင့္စံနစ္မ်ားတည္ေဆာက္ျခင္း

            ေခတ္ေပၚကဗ်ာသမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္လံုးမွာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေရွ႕ကကဗ်ာသုေတသီ(ျမဇင္၊ မင္းလွညြန္႔ၾကဴး၊ ေမာင္သာႏိုး၊ မ်ဳိးသန္႔) ေတြ ေျပာဆိုခံယူခဲ့ၾကတဲ့ ေခတ္ေပၚကဗ်ာရဲ႕လကၡဏာတစ္ခုက သြယ္၀ိုက္ဖဲြ႕ဆိုတဲ့ ၀ကၤ၀ုတၱိသေဘာ၊ မွန္ကူကြက္သေဘာေတြျဖစ္ပါ တယ္။ အဲဒီလကၡဏာဟာ ေခတ္အေျခအေနအရ ေပၚထြက္လာခဲ့တာမွန္ေပမယ့္ ကဗ်ာသေဘာတရား စူးစမ္းေလ့လာမႈအားနည္းတဲ့၊ ကဗ်ာဖတ္က်င့္အေလ့အထသိမ့္မရွိတဲ့ ကဗ်ာဖတ္သူေတြနဲ႕အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ အလွမ္းကြာခဲ့ပါတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္မွာ ေခတ္ေပၚ ကဗ်ာရဲ႕ ၀ကၤ၀ုတၱိသေဘာ၊ မွန္ကူကြက္သေဘာေတြကိုစြန္႔လႊတ္ၿပီး ရိုးရွင္းလြယ္ကူတဲ့ အဓိပၸါယ္/အနက္ဖြင့္စံနစ္ေတြဆီ ေျပာင္းလဲေရြ႕ လ်ားသြားပါတယ္။ ကဗ်ာဆရာဟာ သူေျပာလိုတဲ့ဆိုလိုရင္းေရာက္ေအာင္ တိုက္ရိုက္/ဒဲ့ဒိုးပဲေျပာတယ္။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာေခတ္ကလို သြယ္၀ိုက္တာေတြ၊ မူယာမာယာမ်ားတာေတြလုပ္မရေတာ့ဘူး။ ဒါဟာ ေခတ္ၿပိဳင္ထဲမွာ ေပၚထြန္းေနတဲ့ဟစ္ေဟာ့ပ္ဂီတ၊ ပန္႔ခ္ဂီတာေတြရဲ႕ ရိုးသားပြင့္လင္းမႈေတြနဲ႔ဆက္ႏြယ္ေနပါတယ္။

(၁၆)    ကဗ်ာအတြင္းသားအေပ်ာ့ထည္ (Soft-ware) မ်ားေျပာင္းလဲျခင္း

            ကဗ်ာရဲ႕အတြင္းသားအေပ်ာ့ထည္ (Soft-ware) ဆိုတာ အာရံုခံစားပံု၊ နိမိတ္ပံုသေကၤတ၊ အသံအသြားအလာေတြကိုဆိုလိုပါ တယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္မွာ အာရံုခံစားပံု/စိတ္ကူးစိတ္သန္း/အသိပညာအေျပာင္းအလဲအျပင္ နိမိတ္ပံု၊ သေကၤတ၊ အသံအသြားအလာအသစ္ ေတြကိုလည္း ရွာေဖြဖို႔လိုပါတယ္။ ကဗ်ာဆရာတစ္ဦးခ်င္းစီမွာ ကိုယ္ပိုင္ဟန္လိုပံုေသျဖစ္ေနတဲ့ စကားလံုး/အသံ/ဘာသာစကားအကြက္ အဆင္ေတြရွိေနတတ္ၾကပါတယ္။ နီယိုေမာဒန္မ်ာကဗ်ာဆရာရဲ႕ Concept ကို ပထမအဆင့္ေျပာင္းလဲၿပီးတာနဲ႔ ပံုေသျဖစ္ေနတဲ့ ကိုယ္ပိုင္ အေရးအသားဟန္ပန္ေတြကို စြန္႔လႊတ္ဖို႔၊ စမ္းသပ္ခ်ဲ႕ထြင္ဖို႔အေရးႀကီးလာပါတယ္။ အာရံုတိမ္းညြတ္ေနက်အေၾကာင္းအရာေတြကို ေသြဖီ၊ အသံုးျပဳေနက်စကားလံုးအေဟာင္းေတြကို စြန္႔လႊတ္၊ ကိုယ္ပို္င္ဟန္ အသံအသြားအလာေတြကို ေရွာင္ၾကဥ္၊ စကားလံုးအစပ္အသစ္ေတြ ရွာေဖြႏိုင္ဖို႔ဟာ ကဗ်ာသစ္အသြင္ေျပာင္းလဲမႈအတြက္ အေ၇းႀကီးတဲ့စဥ္းစားစရာအခ်က္အလက္ေတြပါပဲ။

(၁၇)    ေပၚျပဴလာျဖစ္ေနတဲ့ အေရးအသား/ဟန္ပန္မ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္း

            ေခတ္ေပၚကဗ်ာသမိုင္းကိုအေပၚစီးကၾကည့္ရင္ အမ်ားႀကိဳက္ေပၚျပဴလာျဖစ္တဲ့အေရးအသား၊ ဟန္ပန္မ်ဳိးေတြမၾကာခဏဆိုသလို ေခါင္းေထာင္ထြက္ေပၚလာတတ္ၾကတာကိုသတိျပဳမိၾကပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီလိုေပၚျပဴလာ/ေပၚပင္ အေရးအသားမ်ဳိးေတြဟာ ဖက္ရွင္အသစ္ အဆန္းေတြလိုပဲ အေတြးအေခၚႏုနယ္တဲ့ကဗ်ာဆရာတခ်ဳိ႕ကို ျဖားေယာင္းဆဲြေဆာင္တတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခ်ိန္တန္လို႔တစ္ႏွစ္ ေလာက္ၾကာၿပီးဆိုရင္ ေပၚျပဴလာျဖစ္ျခင္း၊ လတ္တေလာဖက္ရွင္ျဖစ္ျခင္းရဲ႕ သဘာ၀အတိုင္းျပန္တိမ္ျမဳပ္ေမွးမွိန္သြားၾကတာပါပဲ။ ဥပမာ ႏိုင္ငံတကာသတင္းဂ်ာနယ္ထဲက သတင္းေခါင္းစဥ္ေတြခ်ည္းသက္သက္ ဆက္စပ္ဖဲြ႕စည္းၿပီး ကဗ်ာေရးတာမ်ဳိး၊ တစ္ေယာက္ကစစ္ပဲြ ကဗ်ာဆိုရင္ ေနာက္တစ္ေယာက္ရဲ႕ကဗ်ာထဲမွာ မီးခိုးနံ႔ယမ္းနံ႕ေတြဆူေ၀သြားတာမ်ဳိး၊ တစ္ေယာက္က ဘာသာစကားဆိုရင္ တစ္ေယာက္ က စကားဘာသာဆိုတာမ်ဳိး၊ ၿပီးေတာ့ ကဗ်ာကိုဘယ္လိုစၿပီးဘယ္ပံုသယ္ေဆာင္၊ ဘယ္လိုအဆံုးသတ္ၿပီးၿပီမို႔ ကဗ်ာဖတ္သူက ေခါင္းစဥ္ ၾကည့္တပ္လိုက္ပါဆိုတာမ်ဳိးေတြေပါ့။

            အခု ဥပမာေပးခဲ့တဲ့သေဘာေတြဟာ ျမန္မာကဗ်ာသမိုင္းမွာ ေရပြက္ပမာ ေသြး႐ူးေသြးတန္းထပြက္ၿပီး ျပန္ေပ်ာက္ကြယ္သြားမယ့္ ဖက္ရွင္ေတြဆိုတာ နီယိုေမာ္ဒန္ေတြက သေဘာေပါက္ထားၾကပါတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္ေတြက အဲဒီလိုေပၚျပဴလာ/ဖက္ရွင္ျဖစ္တဲ့ အေရး အသားမ်ဳိးေတြကို ဂ႐ုစိုက္ေရွာင္ၾကဥ္ပါတယ္။ သူတို႔က လတ္တေလာ လူႀကိဳက္မ်ား၊ ေခတ္စားေနတဲ့ကဗ်ာဖက္ရွင္ဒီဇိုင္းကိစၥေတြကို သိပ္စိတ္မ၀င္စားဘဲ သမိုင္းေခတ္ရဲ႕ေတာင္းဆိုမႈနဲ႔အညီသြားရမယ့္ ေခတ္၏ကဗ်ာသစ္ရဲ႕ေရရွည္ေျခလွမ္းအလားအလာကို ေလးနက္တဲ့ သေဘာထားနဲ႔႐ႈေမွ်ာ္ၾကပါတယ္။

            နီယိုေမာ္ဒန္ရဲ႕ေနာက္ခံအယူအဆနဲ႔ သြင္ျပင္လကၡဏာတခ်ဳိ႕နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ကၽြန္ေတာ္တတ္ႏိုင္သမွ်ေဆြးေႏြးတင္ျပၿပီးပါၿပီ။ ဒါေတြဟာ သံမဏိစည္းမ်ဥ္းေတြမဟုတ္သလုိ အလြတ္က်က္ကိုးကားရမယ့္ အဆိုအမိန္႔ေတြ၊ စံျပအေျဖလႊာေတြလည္းမဟုတ္ပါဘူး။ အရပ္စကားနဲ႔ေျပာရရင္ ႀကိဳက္တာေ႐ြးယူ၊ မႀကိဳက္တာလႊင့္ပစ္လိုက္ေပါ့ဗ်ာ။

            ကၽြန္ေတာ့္အျမင္တစ္ခုရွိပါတယ္။

            အႏုပညာရပ္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လာရင္ အႀကြင္းမဲ့ခိုင္မာၿပီး ျပည့္စံုတဲ့ပကတိအမွန္အမွားဆုိတာေတြမရွိပါဘူး။ တကယ္လို႔ရွိတယ္ လို႔ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ကအျမင္က်ဥ္းက်ဥ္းနဲ႔ေျပာလာရင္လည္း အဲဒီအမွန္အမွားကိစၥေတြကိုစိတ္မ၀င္စားပါဘူး။ လူ႔ဘ၀မွာကိုယ္ယံုၾကည္ ရာကိုယ္လုပ္ဖို႔၊ ကိုယ္တည္ေဆာက္ခ်င္ရာတည္ေဆာက္ဖို႔အတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကဗ်ာဆရာဘ၀ကို ေ႐ြးခ်ယ္ထားၾကတာပါ။ အယူအဆ မွန္သည္ျဖစ္ေစ၊ မွားသည္ျဖစ္ေစ ကိုယ္ယံုၾကည္ရာ ကိုင္စဲြ လုပ္ခဲ့တယ္လို႔ တာ၀န္ယူပါတယ္။

ေအာင္ရင္ၿငိမ္း