ကဗ်ာကလံုးဆု (သို႔မဟုတ္) အလယ္႐ိုးမ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆု (ေ၀ဖန္ေရး)

(၁)

၂၀၀၆ ခုႏွစ္ မတ္လထုတ္ ‘ပိေတာက္ပြင့္သစ္’ မဂၢဇင္းမွာ အလယ္႐ိုးမ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆု (၂၀၀၅) အေၾကာင္း စာေပသတင္းတပုဒ္ကို ဖတ္ရပါတယ္။ ဒီဆုဟာ ပ်ဥ္းမနားၿမိဳ႕က ကဗ်ာဆရာႀကီး ေမာင္သင္းခိုင္ရဲ႕ ေမြးေန႔အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ေ႐ြးခ်ယ္ခ်ီးျမႇင့္တဲ့ဆု ျဖစ္တယ္လို႔လည္း သိရပါတယ္။ ဆုေပးပြဲကို ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ မတ္လ ၂၁ ရက္ ကမၻာ့ကဗ်ာေန႔မွာ က်င္းပမယ္လို႔လည္း ပါ႐ွိပါတယ္။
ဒီသတင္းကိုဖတ္ရေတာ့ ကဗ်ာခ်စ္တဲ့ က်ေနာ္တို႔အားလံုး ၀မ္းသာမိတာေပါ့။ ဗမာျပည္မွာ ကဗ်ာေတြ ဖူးပြင့္ျခင္းဟာ မဂၤလာတပါးဆိုတာ ဘယ္သူျငင္းႏိုင္မွာလဲ။ ကဗ်ာဆုခ်ီးျမႇင့္ဖို႔ စိတ္ကူး႐ွိခဲ့ၾကသူေတြ ကဗ်ာဆုရ႐ွိတဲ့ ကဗ်ာဆရာေတြအေပၚ မုဒိတာမပြားပဲ အေနႏိုင္ပါဘူး။ က်ေနာ္တို႔အားလံုး အေလးအနက္ထားၿပီး ဂုဏ္ယူရမွာပါ။
သတင္းေခါင္းစဥ္ကို ေတြ႔ကတည္းက သတင္းပထမပိုင္း စာေၾကာင္းေတြကို ဖတ္ေနရင္းက ဘယ္ကဗ်ာကိုမ်ား ေရြးခ်ယ္ထားပါလိမ့္ဆိုတဲ့စိတ္နဲ႔ က်ေနာ့္မွာ ေတာ္ေတာ့ကို စိတ္လႈပ္႐ွားမိပါတယ္။ ‘အလယ္႐ိုးမ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆု (၂၀၀၅)’ အတြက္ ဆုေပးဖို႔ ေ႐ြးခ်ယ္ထားတယ္ဆိုတဲ့ကဗ်ာကို က်ေနာ္ေတြ႔ပါၿပီ။ ၂၀၀၅ ခု ဒီဇင္ဘာလထုတ္ ရနံ႔သစ္မဂၢဇင္းမွာပါ႐ွိတဲ့ ‘ၾကည္ေမာင္သန္း’ ရဲ႕ “ေတာင္အေမရိကကိုသြားခ်င္တယ္” ဆိုတဲ့ ကဗ်ာပါ။ ဆုေပးဖို႔ ေ႐ြးခ်ယ္ထားတဲ့ ကဗ်ာေခါင္းစဥ္ကိုေတြ႔ေတာ့ သတင္းေခါင္းစဥ္နဲ႔ သတင္းပထမပိုင္း စာေၾကာင္းေတြကို ဖတ္စဥ္တုန္းက ႐ႊင္လန္းတက္ႂကြေနတဲ့ က်ေနာ့္စိတ္ဟာ တ၀က္ေလာက္ ေလ်ာ့က်သြားရပါတယ္။ ဘယ္လိုလဲ … ဒီကဗ်ာကိုမ်ား ဘာျပဳလို႔ ဆုေပးရတာလဲ ဆိုတဲ့စိတ္က သတင္းတပုဒ္လံုးဆံုးတဲ့အထိ ဆက္မဖတ္ႏိုင္ေအာင္ျဖစ္ရပါတယ္။
“ေတာင္အေမရိကကိုသြားခ်င္တယ္” ကဗ်ာကို လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ လကတည္းက ‘ရနံ႔သစ္’ မဂၢဇင္းမွာ က်ေနာ္ဖတ္ခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ ေခါင္းစဥ္ကို ဖတ္လိုက္ကတည္းက ဒီကဗ်ာဟာ ဆရာ ‘ေမာင္သာႏိုး’ ေမာင္သိဂၤါအမည္နဲ႔ေရးခဲ့တဲ့ ‘မလင္းျပာသို႔ …’ ကဗ်ာထဲက စာေၾကာင္းတခ်ဳိ႕နဲ႔ ခပ္ဆင္ဆင္တူေနသလားဆိုတဲ့ အသိရခဲ့ပါတယ္။ ဒီအသိဟာ က်ေနာ္ထင္တယ္၊ က်ေနာ္တေယာက္တည္း ရႏိုင္တဲ့အသိမဟုတ္ပါဘူး။ ဆရာေမာင္သာႏိုးရဲ႕ ႏိုင္ငံေက်ာ္ ကဗ်ာတပုဒ္ျဖစ္တဲ့ ‘မလင္းျပာသို႔ …’ ကဗ်ာကိုဖတ္ဖူးတဲ့ ဘယ္ကဗ်ာခ်စ္သူမဆို ခ်က္ခ်င္းေတြးမိႏိုင္တဲ့အသိပါ။
ဆရာေမာင္သာႏို္းရဲ႕ ‘မလင္းျပာသို႔ …’ ကဗ်ာဆိုတာ သာမန္ကဗ်ာတပုဒ္မဟုတ္ပါဘူး။ ၁၉၆၃ ခုႏွစ္ အတြင္းတုန္းက ‘လူထုသတင္းစာ’ မွာ ေမာင္သိဂၤါကေလာင္အမည္နဲ႔ ပါခဲ့ၿပီး ျမန္မာေခတ္ေပၚကဗ်ာရဲ႕ ေခတ္ဦးကဗ်ာတပုဒ္အျဖစ္ ထင္ရွားခဲ့တဲ့ကဗ်ာပါ။ အတတ္ပညာနဲ႔ အေၾကာင္းအရာ ၂ ခုစလံုး ေခတ္ေပၚကဗ်ာရဲ႕ အဂၤါရပ္နဲ႔ ကိုက္ညီတဲ့ကဗ်ာအျဖစ္ ေခတ္ေပၚကဗ်ာသမားတိုင္း ‘လက္စြဲ’ ထားရတဲ့ ကဗ်ာတပုဒ္ပါ။ ‘မလင္းျပာသို႔’ ကဗ်ာေပၚခဲ့တာ အခုဆိုရင္ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ ေက်ာ္ခဲ့ၿပီ။
ဒီေနရာမွာ ေသခ်ာသထက္ေသခ်ာေအာင္ ပိေတာက္ပြင့္သစ္မဂၢဇင္းမွာပါတဲ့ ကဗ်ာဆုေပးပြဲသတင္းကို ျပန္ဖတ္ရျပန္ပါတယ္။ ဒီအခါမွာလည္း က်ေနာ့္စိတ္မွာ စိတ္မသက္မသာျဖစ္ရျပန္ပါတယ္။ က်ေနာ္က ဒီကဗ်ာဆုကို ‘အလယ္႐ိုးမ ကဗ်ာဆု (၂၀၀၅)’ ျဖစ္ပါေစဆိုၿပီး ‘ေခတ္ေပၚ’ ဆိုတဲ့ စကားလံုး မပါပါေစနဲ႔လို႔ ဆုေတာင္းၿပီးမွ အဲ့ဒီသတင္းကို ျပန္ဖတ္ခဲ့တာပါ။ တကယ္လို႔ ‘အလယ္႐ိုးမ ကဗ်ာဆု (၂၀၀၅)’ လို႔ ဆိုလိုရင္ ဒီေဆာင္းပါးကို က်ေနာ္ေရးဖို႔လိုမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ အခုေတာ့ ‘ေခတ္ေပၚ’ ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို က်ေနာ္ အေသအခ်ာေတြ႔ရလို႔ ဒီကဗ်ာကိုမွ ဘာျပဳလို႔ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆုေပးရတာလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကို ေမးရမလို ျဖစ္လာရပါတယ္။
ေခတ္ေပၚကဗ်ာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ‘ေခတ္ေပၚကဗ်ာဋီကာ’ ေတြကို ဆရာေမာင္သင္းခိုင္အပါအ၀င္ ကဗ်ာဆရာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေရးခဲ့၊ ေဆြးေႏြးခဲ့ သတ္မွတ္ခဲ့ၿပီးၾကပါၿပီ။ က်ေနာ္လည္း လက္လွမ္းမီသမွ် ဖတ္ခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ အဲ့ဒီေဆြးေႏြးခ်က္ ေရးသားခ်က္၊ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြထဲမွာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ ေက်ာ္က ေပၚခဲ့ဖူးတဲ့ကဗ်ာနဲ႔ ခပ္ဆင္ဆင္တူတဲ့ ကဗ်ာတပုဒ္ကို ဒီကေန႔ေခတ္ ကဗ်ာဆရာတေယာက္က ေရးမယ္ဖြဲ႔မယ္ဆိုရင္ အဲ့ဒီကဗ်ာမ်ဳိးကို ေခတ္ေပၚကဗ်ာတပုဒ္အျဖစ္ သတ္မွတ္လို႔ရတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာအရိပ္အေယာင္မွ် မေတြ႔ရပါဘူး။ ဒီေနရာမွာ ခပ္နည္းနည္းေလွ်ာ့ၿပီး ေျပာၾကည့္ရင္ အဲ့ဒီ ‘ေတာင္အေမရိကကိုသြားခ်င္တယ္’ ကဗ်ာကို ေခတ္ၿပိဳင္ခံစားမႈကို ေဖာ္က်ဴးတဲ့ ကဗ်ာတပုဒ္မို႔ ေခတ္ေပၚကဗ်ာတပုဒ္အျဖစ္ ယူဆလို႔ရေကာင္းသည္ပဲထား (၂၀၀၅) ခုႏွစ္အတြင္းမွာ သည့္ထက္ေခတ္ေပၚအျဖစ္ဆံုးကဗ်ာ တကယ္ပဲ မ႐ွိေတာ့ဘူးတဲ့လား။ ဒါမွမဟုတ္ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ေပါင္း (၄၀) ေက်ာ္ကတည္းက ေပၚခဲ့ဖူးတဲ့ ‘မလင္းျပာသို႔ …’ ကဗ်ာကို ဂုဏ္ျပဳတဲ့အေနနဲ႔ ‘ေတာင္အေမရိကကိုသြားခ်င္တယ္’ ကဗ်ာကို ကဗ်ာဆုေပးဖို႔ ဆံုးျဖတ္ခဲ့တာလား။ ဒါမွမဟုတ္ စာဖတ္သူေတြ ကဗ်ာခ်စ္သူေတြ မသိႏိုင္တဲ့ တျခားေၾကာင္းက်ဳိးဆက္စပ္မႈကိစၥေတြ ေနာက္ပိုင္းမွာ႐ွိေနသလား။
ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ‘အလယ္႐ိုးမ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆု (၂၀၀၅)’ အတြက္ ဆုေပးဖို႔ေ႐ြးခ်ယ္ခံရတဲ့ ကဗ်ာကိစၥ၊ တျခားစာဖတ္သူမ်ား၊ ကဗ်ာခ်စ္သူမ်ား စဥ္းစားခ်င့္ခ်ိန္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ဟိုး ႏွစ္ေပါင္း (၄၀) ေက်ာ္က ေပၚခဲ့တဲ့ ဆရာေမာင္သာႏိုးရဲ႕ ‘မလင္းျပာသို႔ …’ ကဗ်ာနဲ႔၊ ဒီကေန႔ ‘အလယ္႐ိုးမ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆု (၂၀၀၅)’ ရတဲ့ ‘ေတာင္အေမရိကကိုသြားခ်င္တယ္’ ကဗ်ာ ႏွစ္ပုဒ္စလံုး ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ စာေလးေနမွာစိုးလို႔ ‘မလင္းျပာသို႔ …’ ကဗ်ာထဲက လိုအပ္တဲ့ ကဗ်ာပုိဒ္ေတြကိုပဲ ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

‘မလင္းျပာသို႔ …’

မလင္းျပာ … ငါ ဗီယက္နမ္ကိုသြားရမယ္။ အဲဒီမွာ ... ႐ႊံ႕ရည္ညစ္ညစ္ သလံုးသားနစ္တဲ့ လယ္တ႐ိုးမွာ ပ်ဳိးႏႈတ္ေနသူလံုမရဲ႕ ေက်ာက ႐ိုင္ဖယ္ကိုယူ က်ဴးလာသူ ေလယာဥ္မွန္သမွ် ငါ ေစာင့္ပစ္ေပးရမယ္။ မလင္းျပာ ... ငါ ႐ိုဒီး႐ွားကိုသြားရမယ္။ အဲဒီမွာ ... လူျဖဴ လက္ဆုပ္စာက ငါတေကာ မင္းလုပ္ ျပည္သူကို ခ်ယ္လွယ္ေသြးစုပ္ၿပီး ကၽြန္လုပ္ညႇဥ္းဆဲေနၾကရာ ရရာလက္နက္ကို ကိုင္စြဲ ျပည္သူေတြ ေတာ္လွန္စစ္ကိုဆင္ႏႊဲေနၾကရာ အသားမဲေတြဖက္က ငါ ၀င္ကူတိုက္ေပးမယ္။ မလင္းျပာ ... မိုဇမ္ဗစ္ အန္ဂိုးလာ ဇန္ဘာေဗြ ကြန္ဂိုး အာဖရိက တ႐ိုးမယ္ ႏိုးၾကား လက္နက္စြဲ တိုက္ပြဲ၀င္ေနသူ လူမဲေတြရဲ႕ ၿခိမ့္ၿခိမ့္သဲ စစ္ဗံုးသံ ဘ၀ဂ္သို႔ ညံေနရာ ငါ စစ္ခ်ီေတးေတြ သြားဆိုမယ္။

မလင္းျပာ ... ငါ လက္တင္အေမရိကကို သြားရမယ္။ အဲဒီမွာ ဗင္နီေဇြးလား ကင္ယြန္ ေရတံခြန္ ႐ိႈအၾကား ေျပာက္က်ားစခန္းတခုကေန လႈပ္႐ွားမႈေရးရာမ်ားနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ရဲေဘာ္ ‘ေခ်’ ေဂြဗားရားရဲ႕ ၫႊန္ၾကားခ်က္တေစာင္ကို ေတာင္ေတြျဖတ္သန္း ၿမိဳင္တန္းေတြ႐ိႈး၀င္ လြင္ျပင္မွာ ၀ပ္တြား ေျပးလႊားပို႔ေပးမယ့္ ေတာ္လွန္ေရးဆက္သားေတြ လိုေနသတဲ့ကြယ္။ မလင္းျပာ ... ငါနယူးေယာက္ကိုသြားရမယ္။ အဲဒီမွာ ‘ဗီယက္နမ္ စစ္ညစ္ ရပ္စဲပစ္’ တို႔လူငယ္ေတြမေသခ်င္ဘူး ရင့္က်ဴး ဟစ္ဆို ‘အင္ပါယာ’ အေဆာက္အဦးႀကီးၿပိဳမတတ္ ၿဖိဳမရ ခြဲမရ ဆႏၵျပတပ္ႀကီးေတြ ဒီေရလႈိင္းအိ တတိတိ ခ်ီတက္ေနရာ ငါ ပိုစတာတခုဆြဲၿပီး လိုက္အံုးမယ္။ (ေမာင္သိဂၤါ)

‘ေတာင္အေမရိကသြားခ်င္တယ္’

စပိန္စကားမတတ္ေပမယ့္ ေပၚတူဂီစကားမတတ္ေပမယ့္ ေတာင္အေမရိကကိုသြားခ်င္တယ္ ... ေအာက္တိုဗီယိုပါ့ဇ္ရဲ႕ ကဗ်ာေတြ အက္ေဆးေတြကို သေဘာက်လို႔ ကာလို႔စ္ဆန္တားနားရဲ႕ ဂစ္တာသံကို သေဘာက်လို႔ ... စပိန္စကားမတတ္ေပမယ့္ ေပၚတူဂီစကားမတတ္ေပမယ့္ ေတာင္အေမရိကကိုသြားခ်င္တယ္ ... ေခ်ေဂြဗားရား က်ဆံုးခဲ့တဲ့ ဘိုလီးဗီးယားေတာတြင္းတေနရာကို သြားၾကည့္ခ်င္တယ္ မကၠဆီကို စီးတီးက ကေဖးတခုမွာ ဂါစီယာမားကြက္ဇ္နဲ႔ အထီးက်န္ႏွစ္တစ္ရာအေၾကာင္း ေမးၾကည့္ခ်င္တယ္ ျဗဴႏိုေအရီမွာ မာရာဒိုနာနဲ႔ေတြ႔ၿပီး လာမယ့္ ကမၻာ့ဖလားအေၾကာင္း စကားေကာင္းမယ္ ... မက္ဒရစ္ေရာက္ရင္ နီ႐ူဒါေနခဲ့တဲ့အိမ္ကို လိုက္ရွာမယ္ ၿပီးေတာ့ ... သူ႔ရဲ႕ကဗ်ာေတြျပန္ဖတ္မယ္ ဗင္နီဇြဲလားက ေရနံတြင္းအလုပ္သမားေတြနဲ႔ ဗ်စ္ရည္ခါးခါးကို အတူေသာက္မယ္ ... ရီယိုၿမိဳ႕က ကပြဲ႐ံုေတြမွာ ကေခ်သည္မေတြရဲ႕ ဆမ္းဗားအက ၾကည့္မယ္ ...

ပီ႐ူးေ႐ႊတြင္းက အလုပ္သမား ကဗ်ာဆရာေတြနဲ႔ ဂလိုဗယ္လိုက္ေဇး႐ွင္းအေၾကာင္းေဆြးေႏြးခ်င္တယ္ ႐ီယိုဒီဂ်ေန႐ိုက မူလတန္းေက်ာင္းေတြမွာ ဘရာဇီးကေလးေတြ ေဘာလံုးကစားတာသြားၾကည့္မယ္ ဟာဗားနားမွာ ဟာဗားနားေဆးျပင္းလိပ္ကိုခဲၿပီး ဂလိုရီယာအိစ္ဖန္းရဲ႕ သီခ်င္းေတြနားေထာင္မယ္ ... စပိန္စကားမတတ္ေပမယ့္ ေပၚတူဂီစကားမတတ္ေပမယ့္ ေတာင္အေမရိကကိုသြားခ်င္တယ္ ... ကိုလံဘီယာေရာက္ရင္ မာဖီးယားေတြကို ေသသြားတဲ့ သူငယ္ခ်င္းေဆးသမားေတြအေၾကာင္းေျပာျပမယ္ စပိန္စကားမတတ္ေပမယ့္ ေပၚတူဂီစကားမတတ္ေပမယ့္ ေတာင္အေမရိကကိုသြားခ်င္တယ္ ... ဂ်နီဖာလိုပက္ဇ္ေရ ... ငါ့ကိုေလယာဥ္လက္မွတ္ ျမန္ျမန္၀ယ္ပို႔လိုက္ပါေတာ့။ (ၾကည္ေမာင္သန္း)

(၂)

ဒီေဆာင္းပါးဟာ အလယ္႐ိုးမ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆု (၂၀၀၅) အတြက္ ေ႐ြးခ်ယ္ခံရတဲ့ ကဗ်ာဆရာ ‘ၾကည္ေမာင္သန္း’ ကို ထိခိုက္လိုရင္း မရွိေၾကာင္း ေလးစားစြာ ေျပာဆိုအပ္ပါတယ္။ က်ေနာ္ရဲ႕ ရည္႐ြယ္ရင္းက ဟိုးလြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း (၄၀) ေက်ာ္ကေပၚခဲ့တဲ့ ေခတ္ေပၚကဗ်ာတပုဒ္နဲ႔ ခပ္ဆင္ဆင္တူတဲ့ ကဗ်ာကိုမွ ဒီကေန႔ေခတ္၊ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆုအျဖစ္ ဘာျပဳလို႔ ေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့တာလဲဆိုတဲ့ ျပႆနာကိုသာ အေျဖ႐ွာၾကည့္ဖို႔ ႀကိဳးစားျခင္းသာျဖစ္ေၾကာင္း ၀န္ခံအပ္ပါတယ္။   ။

ေမာင္သစ္ဦး